ابوطالب شهیزاده، راهنمای گردشگری در روستای هدف گردشگری پامنار دزفول، با مرور تاریخچه این منطقه و روند شکلگیری گردشگری در آن، پامنار را «نگینی در شمال خوزستان» و «مستعد ثبت جهانی» توصیف کرد.
او معتقد است که تحقق این هدف بزرگ، نیازمند آموزش، برنامهریزی، حمایت نهادی و مشارکت کامل مردم محلی است.
شهیزاده در گفتوگو با میراثآریا با اشاره به پیشینه کهن منطقه شهیون، محدودهای که روستای پامنار امروز در آن قرار دارد، گفت: پیش از ساخت سد دز، این منطقه یکی از آبادترین نواحی شمال خوزستان بود. رودخانه دز، زمینهای مرغوب، باغات خرما، چشمههای فراوان و موقعیت جغرافیایی خاص میان دو کوه، باعث شده بود شهیون به منطقهای امن، پررونق و مورد توجه مردم اطراف تبدیل شود.
از کوچ اجباری تا تولد پامنار
به گفته او، با آغاز ساخت سد دز در سال ۱۳۳۸ و آبگیری آن در سال ۱۳۴۰، بخش بزرگی از منطقه زیر آب رفت و مردم ناچار به کوچ شدند: عدهای به دزفول مهاجرت کردند، برخی به روستاهای اطراف رفتند و گروهی هم روستای جدید پامنار را بنا کردند. با وجود این جابهجایی بزرگ، روح زندگی، کشاورزی و صنایعدستی همچنان در منطقه باقی ماند.
صنایعدستی؛ میراثی که نسلها آن را زنده نگه داشتهاند
راهنمای گردشگری با اشاره به سابقه طولانی صنایعدستی در منطقه گفت: از گذشته با استفاده از گیاهان محلی، انواع محصولات حصیری تولید میشد؛ از سفره و زنبیل گرفته تا ظروف نگهداری خرما. این هنرها بخشی از هویت مردم شهیون و پامنار بوده و امروز با نقوش جدید و کاربردهای متنوع، به یکی از مهمترین دلایل شناختهشدن روستا در سطح کشور تبدیل شده است.
او افزود: صنایعدستی پامنار نهتنها در سطح استان، بلکه در سطح ملی مطرح شد و همین موضوع یکی از پایههای اصلی مطرحشدن روستا برای ثبت جهانی بود.
طبیعت کمنظیر؛ از رودخانه دز تا قلعه شاداب
این فعال گردشگری با اشاره به ظرفیتهای طبیعی منطقه گفت: وجود رودخانه دز، امکان ماهیگیری، آسیابهای قدیمی، پوشش گیاهی متنوع، پرندگان خاص، حیاتوحش قابل مشاهده مانند کل و بز، و قلعه شاداب بهعنوان منطقه حفاظتشده، پامنار را به مقصدی کمنظیر برای گردشگری طبیعی تبدیل کرده است.
او تأکید کرد: این منطقه از محدود نقاطی است که گردشگر میتواند در یک روز هم از طبیعت بکر لذت ببرد، هم صنایعدستی بخرد، هم فرهنگ بختیاری را از نزدیک لمس کند.
روند شکلگیری گردشگری مدرن در پامنار
شهیزاده با مرور تجربههای شخصی خود توضیح داد که گردشگری مدرن در پامنار از اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ شکل گرفت: ورود راهنمایان حرفهای، آژانسهای گردشگری، و گسترش فضای مجازی باعث شد پامنار بهتدریج در مسیر گردشگری امروز قرار بگیرد. ما سال ۹۰ نخستین اقامتگاه را بهصورت ابتدایی راهاندازی کردیم و امروز تقریباً همه اهالی در حوزه اسکان و خدمات گردشگری فعال هستند.
او افزود: در دهه ۸۰ ما حتی برای جمعآوری زبالهها ماشین نداشتیم و خودمان زبالهها را دفن یا منتقل میکردیم. اما امروز روستا به مرحلهای رسیده که گردشگری به یکی از پایههای اصلی اقتصاد آن تبدیل شده است.
ثبت جهانی؛ فرصت بزرگ اما نیازمند آمادگی جدی
شهیزاده با اشاره به قرار گرفتن پامنار در مسیر ثبت جهانی گفت: ثبت جهانی یک روستا نیازمند ویژگیهای برجسته و رقابت با آثار جهانی است. پامنار ظرفیت این کار را دارد، اما مسیر آن ساده نیست. آموزش اهالی، یکپارچهسازی بافت روستا، صدور مجوز اقامتگاهها، ارائه وامهای کمبهره، ساماندهی اسکلهها و کمپینگها، و ایجاد زیرساختهای لازم برای حضور گردشگران خارجی از مهمترین نیازهاست.
او تأکید کرد: اگرچه استارت خوبی زده شده، اما با توجه به معیارهای یونسکو، رسیدن به ثبت جهانی روستای گردشگری در چند ماه کار سادهای نیست. این هدف نیازمند همکاری جدی استانداری، فرمانداری، میراثفرهنگی، دهیاری، شورا و مشارکت کامل مردم است.
لزوم برنامهریزی برای گردشگری چهار فصل
او با اشاره به اینکه فصل گردشگری پامنار عمدتاً پاییز و زمستان است، گفت: برای تبدیلشدن به مقصدی چهار فصل باید روی آیتمهایی مانند فرهنگ بختیاری، غذاهای محلی، صنایعدستی، آیینها و داستانهای بومی کار کرد. اینها میتوانند پامنار را به روستایی متمایز در سطح ملی و جهانی تبدیل کنند.
تربیت نسل جدید راهنمایان؛ زکات گردشگری
شهیزاده در پایان با تأکید بر اهمیت انتقال تجربه گفت: نسل جدید فعالان گردشگری باید آموزش ببینند. زکات علم گردشگری این است که آن را به دیگران منتقل کنیم. امیدوارم با همکاری دهیار، شورا و فعالان گردشگری، کاری ماندگار برای پامنار انجام شود.
انتهای پیام/
نظر شما