مهرناز شهباز، فعال حوزه رسانه استان اصفهان در یادداشتی نوشت: در حالی که یونسکو قبل از حملات گسترده ائتلاف آمریکایی- صهیونیستی به شهر تاریخی اصفهان، با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده بود، مختصات جغرافیایی سایت‌های میراث جهانی و مناطق تحت حفاظت را به طرف‌های ذی‌نفع ارسال کرده تا از هرگونه آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود اما با بمباران استانداری اصفهان واقع در حریم درجه یک کاخ موزه ثبت جهانی «چهلستون» و عرصه «دولتخانه صفوی»، آسیب‌های گسترده‌ای به سازه و تزئینات وابسته به معماری کوشک میانی باغ چهلستون و همچنین شماری از عمارت‌های تاریخی دولتخانه صفوی وارد شد.

«کاخ موزه چهلستون»، «تالار اشراف»، «تالار تیموری»، «عمارت جبه خانه» (موزه هنرهای تزیینی اصفهان)، «عمارت رکیب خانه» (موزه هنرهای معاصر اصفهان) و همچنین «کاخ عالی قاپو» از جمله آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجارها به استانداری اصفهان، دچار آسیب‌های زیادی شدند.

این حملات علاوه بر اینکه در حریم کاخ چهلستون رخ داده و تزئینات و سازه این اثر جهانی را دچار آسیب‌های گسترده کرده، در حریم مهمترین اثر میراث جهانی اصفهان یعنی «میدان نقش جهان» رخ داده است، جایی که مطابق هشدارهای یونسکو باید از حملات مصون می‌ماند.

از سویی همه این بناهای شاخص تاریخی در عرصه «دولتخانه صفوی» و «محور تاریخی و فرهنگی اصفهان» واقع شده‌اند؛ محوری که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و شامل ۲ مجموعه ثبت جهانی یعنی کاخ موزه چهلستون و میدان نقش جهان با چهار اثر شاخص تاریخی یعنی «مسجد جامع عباسی»، «کاخ عالی‌قاپو»، «سردر قیصریه» و «مسجد شیخ لطف‌الله» است.

محور تاریخی فرهنگی زیر آتش تجاوز یانکی- صهیونی

 عنوان

«دولتخانه صفوی» مجموعه‌ای از عمارت‌ها و کاخ‌هایی است که از ۴۰۰ سال پیش در اصفهان مقر حکومت‌داری حاکمان صفوی بوده و در دهه ۷۰ خورشیدی ساختمان استانداری اصفهان نه در حریم بلکه در عرصه این دولتخانه و همخوان با بناهای آن ساخته شد؛ جایی که بنای صفوی «تالار اشرف» در جوار آن، به دلیل تزیینات چشمگیر نقاشی به« اتاق تشریفات استانداری اصفهان» و محل میزبانی از مهمانان و مقامات کشورهای خارجی تبدیل شده است.

به واقع حملات روزهای گذشته در حریم و عرصه محوطه‌ها و بناهای تاریخی اصفهان، توامان، ضوابط چندین حریم و عرصه ملی و جهانی را نقض کرده؛ همان حریم‌ها و عرصه‌هایی که یونسکو چند روز پیش اعلام داشته، مختصات جغرافیایی آن‌ها را به طرف‌های ذی نفع جنگ اعلام کرده است تا از خطرات احتمالی مصون بمانند.

علاوه بر این، پیرو حفاظت‌ها و هشدارهای بیش‌تر میراث جهانی، بسیاری از بناهای «محور تاریخی فرهنگی اصفهان» از جمله کاخ موزه چهلستون، میدان نقش جهان، کاخ عالی قاپو و موزه هنرهای تزیینی با نماد «سپر آبی» که از استانداردترین پروتکل‌های حفاظتی یونسکوست علامت‌گذاری شدند تا با آگاهی بخشی نسبت به فرهنگی و تاریخی بودن این مکان‌ها، از حملات هوایی مصون بمانند اما با این وجود، بمباران‌ها درست در حریم همین آثار شاخص تاریخی، آن‌ها را دچار آسیب‌های زیادی کرد.

هنوز میزان و ابعاد دقیق آسیب‌ها به سازه‌های این آثار تاریخی واقع در دولتخانه صفوی و محور تاریخی و فرهنگی اصفهان مشخص نشده اما شواهد عینی و بازدید کارشناسان میراث فرهنگی نشان می‌دهد، به سبب شدت موج انفجارها درست در حریم این آثار تاریخی، بویژه کاخ موزه چهلستون که در فهرست آثار جهانی قرار دارد و همچنین تالار اشرف که هر دو آن‌ها در همجواری بسیار نزدیک با محل اصابت موشک‌ها (استانداری اصفهان) واقع شده‌اند، آسیب‌های سازه‌ای و ساختاری دیده‌اند، آسیب‌هایی که فراتر از تخریب و مخدوش شدن تزئیناتی چون آینه‌کاری‌ها و نگارگری‌ها، پایداری بنا را دچار تزلزل خواهد کرد.

همه این‌ها اما در حالی ست که مطابق کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و همچنین کنوانسیون ۱۹۷۲، اموال تاریخی و فرهنگی نباید هدف حمله قرار بگیرند و در صورت چنین اتفاقی بویژه برای آثار تحت حفاظت ویژه همچون مکان‌هایی که در فهرست جهانی ثبت و ضبط شده‌اند، جنایت جنگی محسوب می‌شود و عاملان آن باید مجازات شوند.

با وجود چنین معاهدات بین‌المللی، آثار میراث فرهنگی و تاریخی اصفهان از اثرات مستقیم و غیرمستقیم حملات و بمباران‌های ائتلاف آمریکایی صهیونیستی مصون نماندند و طرف‌های متجاوز با زیرپاگذاشتن این کنوانسیون‌های حفاظتی، حتی هشدارهای اخیر سازمان جهانی یونسکو برای جلوگیری از هرگونه آسیب احتمالی به سرمایه‌های تمدنی را نادیده انگاشتند.

حملات به شهر تاریخی اصفهان تاکنون خسارت‌های جدی به محدوده بافت تاریخی و محل تمرکز آثار شاخص میراث فرهنگی ملی و جهانی این شهر وارد کرده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد معاهدات جهانی چون کنوانسیون ۱۹۷۲ لاهه درباره حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان ناکارآمد و تضمینی برای حراست و پاسداری از میراث مشترک بشری نیستند.

با این وجود مقامات وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی ایران بارها از زمان آغاز حمله ائتلاف آمریکایی صهیونیستی به کشور و انفجارهایی که در حریم کاخ گلستان، این اثر ثبت جهانی را دچار آسیب‌های گسترده کرد، در نامه‌های جداگانه به یونسکو خواستار پیگری جدی این نهاد برای توقف حمله به میراث فرهنگی ایران و اعطای فوری «حفاظت تقویت شده» به همه محوطه‌های میراث جهانی کشور شدند.

تا لحظه نگارش این متن، درحالی که حملات ائتلاف آمریکایی صهیونیستی حریم برخی بناها و محوطه‌های ثبت جهانی ایران از جمله «کاخ موزه چهلستون»، «میدان نقش جهان»، «کاخ گلستان» واقع در پایتخت و «قلعه فلک الافلاک» در خرم‌آباد را نقض و دچار آسیب‌های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از شدت انفجارها کرده است، هیچ اقدام ویژه عملیاتی از سوی یونسکو که پاسخ صریح به این قانون‌شکنی‌های آشکار بین‌المللی باشد صورت نگرفته و طرف‌های جنگ علیه ایران واکنشی به اخبار منتشر شده در خصوص آسیب به مواریث میراث فرهنگی ایران و از جمله اصفهان نشان نداده‌اند.

کاخ موزه چهلستون در دوره صفوی (قرن یازدهم هجری قمری) در اصفهان بنا نهاده شد؛ ویژگی مهم این عمارت، وجود نقاشی‌های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی «رضا عباسی» است که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوار تالارهای کاخ را تزئین کرده است.

ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو ۹ باغ دارد که در تیرماه سال ۱۳۹۰ به ثبت جهانی رسیده‌اند؛ سهم استان اصفهان از این پرونده زنجیره‌ای، ۲ باغ چهل ستون و فین کاشان است.

میدان نقش جهان اصفهان با آثار شاخصی چون مسجد جامع عباسی، مسجد شیخ لطف‌الله، سردر بازار قیصریه و کاخ عالی قاپو در اردیبهشت ۱۳۵۸ جزو نخستین آثار ایرانی بود که به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت جهانی رسید.