اسکندر مختاری، پیشکسوت معماری و حفاظت از آثار تاریخی و پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با محکوم کردن حمله به بناها و آثار تاریخی هم‌زمان با آغاز حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران، اظهار کرد: بر اساس معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی، هرگونه حمله به آثار و بناهای تاریخی ممنوع است و طرف‌های متخاصم حق آسیب رساندن به این مراکز فرهنگی و تاریخی را ندارند.

او با تاکید بر اهمیت مستندسازی میراث‌فرهنگی در شرایط بحران افزود: برای پیگیری حقوقی آسیب‌های وارد شده به آثار تاریخی در مجامع بین‌المللی، نخستین و بنیادی‌ترین گام مستندنگاری دقیق این آثار است؛ به‌گونه‌ای که بتوان از اسناد و مدارک تهیه‌شده به‌عنوان مستندات معتبر در فرآیندهای حقوقی و کارشناسی استفاده کرد.

مختاری با اشاره به کاستی‌های موجود در این حوزه تصریح کرد: متأسفانه برای برخی از آثار تاریخی کشور مستندنگاری کامل و نظام‌مند انجام نشده است. این در حالی است که مستندنگاری پس از وقوع حوادثی مانند جنگ نیز از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و باید با هدایت کارشناسان متخصص، به‌صورت نقطه‌به‌نقطه انجام شود تا سندی دقیق، قابل استناد و قابل اتکا برای ارزیابی خسارات فراهم آید.

این استاد دانشگاه در ادامه، ایجاد آرشیوهای تخصصی از اطلاعات و اسناد مربوط به آثار تاریخی را از دیگر ضرورت‌ها دانست و گفت: تشکیل یک آرشیو جامع و سازمان‌یافته از اسناد و اطلاعات میراث فرهنگی، امکان بهره‌برداری سریع و مؤثر از این داده‌ها را در شرایط بحرانی و جنگی فراهم می‌کند و می‌تواند مبنای اقدامات حفاظتی و حقوقی قرار گیرد.

او همچنین بر اهمیت «حفاظت اضطراری» از بناهای تاریخی در زمان جنگ تاکید کرد و افزود: در شرایط جنگی، اقدامات فوری و موقت برای کاهش آسیب به آثار تاریخی بسیار حیاتی است. برای مثال در شهر اصفهان می‌توان با روش‌هایی ساده اما مؤثر، از کاشی‌ها و تزئینات معماری بناهای تاریخی در برابر خطرات احتمالی محافظت کرد.

مختاری با اشاره به تعهدات بین‌المللی در زمینه حفاظت از میراث‌فرهنگی در زمان جنگ اظهار کرد: صیانت از آثار تاریخی در شرایط درگیری‌های نظامی به‌صراحت در معاهدات بین‌المللی مورد تاکید قرار گرفته است، با این حال در ایران بسیاری اثر تاریخی هدف حملات دشمن قرار گرفته‌اند، در حالی که هیچ ارتباطی با مراکز نظامی نداشته‌اند.

این پژوهشگر میراث‌فرهنگی در ادامه به اهمیت «سپر آبی» در حفاظت از میراث‌فرهنگی اشاره کرد و گفت: نصب نماد سپر آبی بر روی آثار تاریخی اقدامی مؤثر در معرفی و شناسایی این بناها به‌عنوان میراث‌فرهنگی است تا در جریان درگیری‌های نظامی از آسیب مصون بمانند.

او خاطرنشان کرد: نصب این نشان تنها محدود به بناهای تاریخی نیست و لازم است در کنار آثار تاریخی، در کتابخانه‌ها، مراکز دایره‌المعارف، میادین تاریخی و حتی مجسمه‌های مهم و ارزشمند نیز مورد توجه قرار گیرد.

مختاری در پایان تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران باید از طریق سازوکارها و نهادهای بین‌المللی مرتبط با میراث‌فرهنگی، موضوع حمله به آثار تاریخی را با جدیت پیگیری کند تا ضمن ثبت و مستندسازی این خسارات، زمینه پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری عاملان این اقدامات فراهم شود.

انتهای پیام/