به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، داوود ملایی آونجی به همراه معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی اداره‌کل خراسان جنوبی بمنظور بررسی ظرفیت کرباس بافی شهر بشرویه در روز یکشنبه ۱۸ شهریورماه ۱۴۰۵ به شهر بشرویه سفر کرد هدف از این سفر، پایش دقیق و مشاهده فرایند کامل هنر کرباس‌بافی بشرویه جهت ارزیابی پتانسیل‌های این شهر برای ثبت در سطوح ملی و جهانی بود.

پیشینه تاریخی ۷۰۰ ساله؛ از دوران صفوی تا امروز

سید امیر سلیمانی رباطی، مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه، در جریان این بازدید اظهارکرد: شواهد تاریخی نشان‌دهنده پیشینه‌ای نزدیک به ۷۰۰ ساله در حوزه نساجی و به‌ویژه کرباس‌بافی در این منطقه است.

مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه افزود: اگرچه آثار ملموس موجود عمدتاً به دوره صفوی بازمی‌گردد، اما گزارش‌های مورخان و سفرنامه‌نویسانی همچون تیمور جهانگشا که مستقیماً به کارگاه‌های بزرگ پارچه‌بافی بشرویه اشاره کرده‌اند، گویای اصالت این هنر است.

او تأکید کرد: تولید کرباس در بشرویه به دلیل دسترسی به پنبه مرغوب بومی، همواره رونق داشته و از دوره صفوی به بعد، این هنر نه تنها نیازهای داخلی را تأمین می‌کرده، بلکه به عنوان یک کالای تجاری ارزشمند توسط تجار به مناطق دیگر صادر می‌شده است.

سلیمانی رباطی نمونه‌های فاخر موجود از دوره‌های صفوی و قاجار را نشانه‌ای از نبوغ و مهارت بالای کرباس‌بافان این شهر دانست.

پایش زنجیره تولید؛ از مزارع پنبه تا کارگاه‌های تخصصی

مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه گفت: ثبت یک مکان جغرافیایی دارای ظرفیت در یکی از رشته‌های صنایع‌دستی فرصت بسیار خوبی برای معرفی و بهینه‌سازی زمینه رشد و شکوفایی اقتصاد مبتنی بر هنرهایی است که زمانی آوازه آن مکان بوده‌اند در همین راستا سعی بر آن شد فرایند کرباس بافی از مرحله اول تا انتهای پرسه توسط ارزیاب مشاهده شود.

او ادامه داد: شهر بشرویه خاستگاه مرغوب‌ترین رقم پنبه ایران است و بیشترین میزان سطح کشت در کشور را داراست، پنبه به عنوان ماده اصلی کرباس بافی از قدیم در دسترس هنرمندان بوده و دلیل معروفیت و شهرت کرباس بافی وجود مواد اولیه مرغوب و در دسترس است.بازدید از مزارع پنبه اولین قدم در مسیر ارزیابی بود.

سلیمانی افزود: تهیه نخ آماده برای بافت کرباس در گذشته نیر دارای فرایندی بوده که پس از برداشت بُش پنبه ابتدا بش‌ها را به وسیله دست از هم باز می‌کرده‌اند تا حالت پشم متمراکم بخود گیرد در مرحله بعد بش پشم شده را برای جداسازی دانه‌ها از بش از دستگاهی به نام چرخوک استفاده می‌کرده‌اند و در مرحله بعد از وسیله‌ای به نام کمان پشم‌زنی بش پنبه را کمان‌زنی می‌کرده تا پنبه بحالت پشم پرزشده آماده نخریسی درآید؛ در نخریسی نیز از وسایلی مانند چرخ نخریسی و جلک بهره برده و در نهایت نخ‌های آماده را بنا به سلیقه رنگ‌آمیزی کرده و در چله و بافت به کار می‌برده‌اند اما امروزه این فرایند در کارخانه‌های پنبه پاک‌کنی انجام می ‌شود که مرحله دوم پایش میدانی بازدید از یکی از کارخانه‌های شهرستان بشرویه و مشاهده فرایند تولید مهلوج (پنبه متراکم مشابه با پشم) بود.

 مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه گفت: کارگاه دسداس به عنوان یکی از کارگاه‌های پیشرفته چله کشی و تولید دستگاه‌های ماکوپران که نقش بسیار مهمی در دانش محوری نساجی سنتی استان خراسان جنوبی دارد در مرحله سوم بازدید شد.

او افزود: خانه صنایع‌دستی نقش ترنج و کارگاه‌های انفرادی و تجمیعی این گروه که نقش بسیار مهمی در احیای کرباس، بروزرسانی شیوه‌های تولید مبتنی بر دانش سنتی دارد برنامه دیگر در ادامه بازدیدها بود تولیدات این گروه آوازه خوبی در کشور پیدا کرده و خوشبختانه تولیدات مرغوبش مورد توجه ایرانیان خارج از کشور نیز قرار گرفته است.

سلیمانی در ادامه گفت: خانه کرباس و خانه صنایع‌دستی ریحانه از دیگر مکان‌های مورد بازدید بود که تولید گیوه با نخ پنبه و پارچه‌های کرباس در خانه ریحانه نیز از برنامه‌های پیش‌بینی شده برای بازدید ارزیاب قرار داشتند.

مسئول میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان بشرویه بازدید از موزه خصوصی بشرویه را مرحله آخر پایش‌های میدانی ارزیاب معرفی کرد که ادوات فرایند کرباس بافی و لباس‌های تاریخی در این مجموعه به نمایش در آمده‌اند.

او در پایان اذعان کرد: بشرویه با دارا بودن ۵ کارگاه متمرکز کرباس بافی و فعالیت حداقلی ۲۵۰ نفر در این رشته از قابلیت‌های شهر بشرویه محسوب می‌شود که معرفی آن در قالب مرکز کرباس بافی کشور علاوه بر توان افزایی و القاء امید به جامعه هنرمندان ، سرعت بخشی به برنامه های مدنظر از جمله گسترش کارگاه‌های تولیدی با حفظ رویه فعالیت مبتنی بر استانداردسازی، برندسازی و دانش علمی نوین در کرباس بشرویه را شامل خواهد شد.

انتهای پیام/