میراثآریا: در جنوبیترین پهنه سیستان و بلوچستان، جایی که آبی بیکران دریای عمان به شنهای طلایی ساحل میرسد و نخلستانها در حاشیه این چشمانداز کمنظیر قد کشیدهاند، روستای دَرَک آرامآرام از یک مقصد بکر و کمتر شناختهشده، به یکی از مهمترین نامهای گردشگری روستایی ایران تبدیل شده است.
دَرَک از توابع شهرستان زرآباد، در مجاورت سواحل مَکُران و نزدیک مرز دریایی استانهای سیستان و بلوچستان و هرمزگان قرار دارد؛ روستایی که بهدلیل همنشینی شگفتانگیز کویر و دریا، سالهاست توجه طبیعتگردان، عکاسان و علاقهمندان به مقاصد خاص را به خود جلب کرده است. اکنون همین ویژگی منحصربهفرد، در کنار ظرفیتهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، نام این روستا را در فهرست نامزدهای ثبت جهانی روستاهای گردشگری سال ۲۰۲۶ قرار داده است.
جایی که طبیعت، روایت خود را مینویسد
دَرَک برای بسیاری از گردشگران، پیش از هر چیز یک شگفتی بصری است؛ جایی که تپههای ماسهای ساحلی، در فاصلهای کوتاه به آبهای نیلگون دریای عمان میرسند و تصویری خلق میکنند که کمتر میتوان مشابه آن را در دیگر نقاط کشور دید. رملهای ساحلی این منطقه، حاصل رسوبات ماسهای دریایی، بادهای موسمی و فصلی و کمبود پوشش گیاهیاند؛ عواملی که در طول زمان، تپههای ماسهای فعال و نیمهفعال را در امتداد ساحل شکل دادهاند.
دَرَک؛ مقصدی فراتر از یک منظره زیبا
اگرچه شهرت دَرَک بیش از همه به خاطر تلاقی کویر و دریاست، اما آنچه میتواند این روستا را در مسیر جهانیشدن تثبیت کند، تنوع تجربههای گردشگری در آن است. از طبیعتگردی، کمپینگ و عکاسی گرفته تا آفرود، تماشای ساحل، پاراگلایدر و بازدید از باغات موز، پاپایا، چیکو و گوآوا، همه در زنجیرهای از ظرفیتهای مکمل قرار گرفتهاند.
خدیجه براهویی، معاون گردشگری ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سیستان و بلوچستان، از برگزاری برنامه تجربه زنده صید و صیادی برای گردشگران غیربومی در این منطقه خبر داده و این ظرفیت را یکی از جذابترین مؤلفههای گردشگری دَرَک دانسته است؛ ظرفیتی که به گردشگر امکان میدهد نه فقط تماشاگر طبیعت، بلکه همراه یک سبک زندگی بومی باشد.
در همین چارچوب، بازدید از باغات موز و مزارع میوههای گرمسیری زرآباد نیز بهعنوان بخشی از گردشگری کشاورزی در اطراف دَرَک معرفی شده است؛ حوزهای که میتواند مدت ماندگاری گردشگر را افزایش داده و درآمد روستا و منطقه را متنوعتر کند.
از صید و صیادی تا بومگردی؛ اقتصاد محلی در خدمت پایداری
در دَرَک، گردشگری بر زمینهای از زیست واقعی مردم شکل گرفته است. اینجا صید و صیادی بخشی از هویت جمعی روستاست. بسیاری از خانوادهها سالهاست معیشت خود را از دریا تأمین میکنند و همین پیوند دیرینه با اقتصاد دریامحور، امروز به یکی از پایههای مهم روایت گردشگری روستا تبدیل شده است.
محمدهادی طهرانیمقدم، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سیستان و بلوچستان، با اشاره به ویژگیهای دَرَک، این روستا را واجد سه رکن اصلی پایداری دانسته است: «پایداری محیطی و طبیعی» بهدلیل تلاقی کویر، دریا و جنگل؛ «پایداری اقتصادی» بهواسطه اشتغال بومی مردم در صید و صیادی و «پایداری اجتماعی» که در همبستگی و همکاری جمعی اهالی برای پیشبرد برنامهها نمود پیدا کرده است.
این نگاه، دَرَک را از یک مقصد فصلی و تماشایی دور میکند و آن را در مسیر الگویی از گردشگری روستایی پایدار قرار میدهد؛ الگویی که در آن حفاظت از طبیعت، ماندگاری جمعیت بومی و ایجاد درآمد محلی، در کنار هم معنا پیدا میکنند.
مهماننوازی بلوچ؛ مزیتی که به برند گردشگری تبدیل میشود
یکی از نقاط قوت دَرَک، ورود مستقیم جامعه محلی به زنجیره خدمات گردشگری است. در سالهای اخیر، خانوادههای روستا با راهاندازی خدمات پذیرایی خانگی، عرضه غذاهای سنتی و دریایی و نصب تابلوهای دو زبانه فارسی و انگلیسی در برابر منازل، تجربهای اصیل از گردشگری جامعهمحور را شکل دادهاند.
این شیوه از میزبانی، برای گردشگر مواجههای نزدیک با فرهنگ بلوچ، سبک زندگی روستایی و میراث خوراکی جنوب شرق ایران است. بسیاری از بانوان محلی با استفاده از مواد اولیه بومی و محصولات منطقه، در این زنجیره مشارکت دارند؛ موضوعی که نهتنها موجب توزیع عادلانهتر منافع گردشگری در میان ساکنان شده، بلکه به افزایش مدت اقامت گردشگران نیز کمک کرده است.
طهرانیمقدم این تجربه را نمونهای موفق از توسعه پایدار گردشگری در جنوب شرق کشور میداند؛ مدلی که در آن جامعه محلی، خود یکی از اصلیترین بازیگران توسعه است.
نامزدی جهانی؛ فرصت بزرگ، مسئولیت بزرگتر
قرار گرفتن دَرَک در جمع روستاهای نامزد ثبتجهانی ۲۰۲۶، یک فرصت مهم برای سیستان و بلوچستان و بهویژه سواحل مَکُران به شمار میرود. احسان رئیسی، فرماندار زرآباد، این انتخاب را فرصتی بزرگ برای معرفی هویت گردشگری جنوب شرق کشور و جذب گردشگران داخلی و بینالمللی توصیف کرده است.
به گفته او، این روستا نه فقط برای هموطنان، بلکه برای گردشگران خارجی نیز جذابیت بالایی دارد و ثبت جهانی آن میتواند موتور محرک توسعه همهجانبه منطقه باشد.
اما همین فرصت، با مسئولیتهایی روشن همراه است. توسعه زیرساختهای خدماتی، اقامتی و ارتباطی، پیششرط آن است که دَرَک بتواند از یک نامزد خوشاقبال، به یک مقصد جهانی واقعی تبدیل شود. مسئولان محلی از وجود دهها خلأ خدماتی در این روستا سخن گفتهاند؛ از خانه بهداشت و ارتباطات گرفته تا افزایش ظرفیت اقامتی، بهبود راههای دسترسی و تکمیل خدمات رفاهی.
توسعه زیرساخت؛ آزمون اصلی جهانیشدن
اگر دَرَک امروز در آستانه دیدهشدن در مقیاس جهانی قرار گرفته، فردای آن به کیفیت زیرساختها گره خورده است. در سالهای اخیر اقداماتی نظیر نورپردازی مسیرهای منتهی به ساحل، راهاندازی اقامتگاههای بومگردی و خانهمسافر، تجهیز ۱۲ چشمه سرویس بهداشتی رایگان و برنامهریزی برای توسعه خدمات ساحلی انجام شده است.
عظیم اسحاقی، بخشدار کاروان، با اشاره به اینکه بخشداری از سالها پیش پیگیر توسعه گردشگری این منطقه بوده، میگوید: در این زمینه سمن گردشگری تشکیل شده، آموزشهای محلی برای فعالان این حوزه ارائه شده و تاکنون پنج اقامتگاه بومگردی و خانهمسافر راهاندازی شده است.
او به جایگاه ویژه زرآباد در نقشه گردشگری جنوب کشور اشاره کرد و گفت: زرآباد یکی از مهمترین مقاصد نوظهور گردشگری در سیستان و بلوچستان است. روستای جهانی درک که در این بخش قرار دارد، با تلاقی بینظیر کویر و دریا، ساحلهای متنوع و تکدرخت کنار ساحل، یک ژئوپارک طبیعی کمنظیر در کشور محسوب میشود.
به گفته او، دَرَک اکنون یکی از پرترددترین مقاصد گردشگری جنوب کشور به شمار میرود.
در همین حال، فرماندار زرآباد نیز از برگزاری جلسات شورای هماهنگی ساحلی و دریایی برای رفع نواقص مرتبط با پرونده ثبت جهانی خبر داده و ترمیم جاده ساحلی، اجرای طرح زمینیسازی فیبر نوری و راهاندازی مرکز جامع سلامت را از مهمترین اولویتهای پیش رو دانسته است.
گردشگری برای همه؛ دَرَک در مسیر دسترسپذیری
یکی از وجوه قابل توجه برنامههای اخیر در دَرَک، توجه به گردشگری دسترسپذیر است. اختصاص دو دستگاه ویلچر برای استفاده رایگان گردشگران کمتوان، برنامهریزی برای احداث پارکینگ ویژه افراد دارای معلولیت و نصب تابلوهای راهنما با خط بریل، نشانه آن است که توسعه گردشگری در این روستا به کیفیت و فراگیری تجربه سفر نیز توجه دارد.
چنین رویکردی، اگر بهدرستی ادامه یابد، میتواند دَرَک را در میان مقاصد روستایی ایران به نمونهای پیشرو در گردشگری فراگیر تبدیل کند؛ موضوعی که در ارزیابیهای بینالمللی نیز اهمیت فزایندهای دارد.
دَرَک؛ از یک روستا تا یک برند نوظهور
آنچه امروز در دَرَک در حال شکلگیری است، تولد یک برند گردشگری در سواحل مَکُران است. برندی که عناصر آن از پیش مهیا شدهاند: طبیعت منحصربهفرد، روایت جغرافیایی جذاب، فرهنگ اصیل بلوچ، اقتصاد دریامحور، کشاورزی گرمسیری، خوراک محلی و مشارکت اجتماعی.
با این همه، تجربه بسیاری از مقاصد نوظهور نشان میدهد که عبور از مرحله جذابیت به مرحله ماندگاری نیازمند مدیریت هوشمندانه است. دَرَک برای حفظ بکر بودن خود باید میان توسعه و حفاظت توازن برقرار کند؛ باید همزمان که گردشگر بیشتری جذب میکند، از فشار بیضابطه بر ساحل، منابع طبیعی و زیستبوم محلی نیز جلوگیری کند.
دَرَک امروز نمادی از ظرفیتی است که اگر درست دیده و درست مدیریت شود، میتواند به یکی از مهمترین الگوهای گردشگری روستایی کشور بدل شود. نامزدی این روستا برای ثبت در فهرست دهکدههای جهانی گردشگری ۲۰۲۶، فرصتی برای بازتعریف جایگاه سواحل مَکُران در نقشه گردشگری ایران و جهان است.
در این میان، آنچه دَرَک را متمایز میکند تلاقی طبیعت، فرهنگ، معیشت و مشارکت مردمی است. اگر این پیوند حفظ شود، دَرَک میتواند نهتنها به ثبت جهانی نزدیکتر شود، بلکه به نمونهای موفق از گردشگری پایدار، جامعهمحور و هویتساز در جنوب شرق ایران تبدیل شود.
انتهای پیام/
نظر شما