بهگزارش خبرنگار میراثآریا، ترکمنها از اقوام ترکتبار آسیای میانه هستند که در گسترهای وسیع شامل ایران، ترکمنستان، شمال غربی افغانستان، قزاقستان و بخشهایی از روسیه، ازبکستان، عراق، ترکیه و سوریه زندگی میکنند. این پژوهش که با تکیه بر نظریههای انسانشناسی فرهنگی انجام شده، ضمن بررسی سیر تحول تاریخی این قوم، میراث ناملموس آنان را با رویکردی آسیبشناسانه مورد واکاوی قرار داده است.
در این طرح، آیینها، ادبیات شفاهی، روایتها و افسانههای مردم ترکمن در قالب نظریههای انسانشناسی تحلیل و توصیف شدهاند. محققان در این پژوهش با تبیین نقش ادبیات شفاهی در تاریخ فرهنگی و شکلگیری هویت قومی ترکمنها، شیوههای انتقال فرهنگ از طریق موسیقی باخشی (دستانخوانی و روایت حکایت) را از منظر انسانشناختی تحلیل کردهاند.
همچنین جایگاه جنگهای تاریخی، حماسهها و شخصیتهای افسانهای در بازتولید هویت فرهنگی و انتقال آن به نسلهای بعدی، مورد بررسی موردی قرار گرفته است؛ فصل یافتههای این پژوهش، مستندسازی جامع و تحلیل آسیبشناسانهای از عناصر فرهنگی در معرض خطر ارائه داده است که اهم آن شامل بازیهای بومی (ثبت و تحلیل بازیهایی نظیر «آیترک گونترک»، «اولیگورش»، «چلیک»، «آشیقبازی»، «گردوبازی»، «تیلهبازی» و «قرهگوردم»)، ادبیات شفاهی و حکایتها (بررسی حکایتهای پندآموز نظیر «پادشاه و پسرش»، «گوراغلینگ آتاویناداشی» و «آغلاما غریب شیرتک بولارسن» به همراه واکاوی ضربالمثلهای کهن «آتالارسوزی»)، موسیقی و سازهای سنتی (تحلیل جایگاه موسیقی در فرهنگ ترکمن و بررسی سازهایی همچون «دوتار»، «قارگیتویدوک»، «دیلیتویدوک»، «قوپوز» و «تویدوک» که در آن ضمن تحلیل مقامهای آوازی نظیر قونگورباش، گوگتپه، کوراوغلی و بالصایاد، تهدیدها و عوامل در خطر قرار گرفتن موسیقی سنتی نیز شناسایی شده و به ترانههایی همچون «لالهخوانی» و «کچدپدی» و شیوههای دستانخوانی پرداخته شده است) و آیینها و فنون سنتی (مستندسازی آیینهای نمایشی و معنوی همچون «ذکر خنجر»، «سوارکاری سنتی (قرمز دون)»، «مراسم قیچیزنی» و آداب «نامگذاری نوزاد» در کنار فنون صنایعدستی از جمله هنر «نمدمالی») میشود.
این پژوهش در نهایت با شناسایی و تحلیل این عناصر، گامی مؤثر در جهت ثبت، تبیین و پاسداشت میراث گرانبهای اقوام ترکمن برداشته است تا از فراموشی تدریجی این بخش از میراث ناملموس ایران جلوگیری به عمل آید.
انتهای پیام/
نظر شما