لیلا فولادی کارشناس میراث‌فرهنگی در یادداشتی نوشت: میراث فرهنگی هر سرزمین تنها در بناهای تاریخی، عمارت‌ها، محوطه‌های باستانی و اشیای قدیمی خلاصه نمی‌شود؛ بخش مهمی از هویت فرهنگی جوامع در میراث ناملموسی نهفته است که نسل‌ها آن را سینه‌به‌سینه به نسل بعد منتقل کرده‌اند.

بوشهر به‌عنوان سرزمینی با پیشینه تاریخی و فرهنگ دریایی، گنجینه‌ای ارزشمند از این میراث را در خود جای داده است؛ گنجینه‌ای که حفاظت از آن، تنها وظیفه یک نهاد یا دستگاه فرهنگی نیست، بلکه مسئولیتی مشترک میان مردم، خانواده‌ها، هنرمندان، پژوهشگران و متولیان فرهنگی است.

آیین‌ها و سنت‌های بومی، موسیقی و نغمه‌های محلی، شیوه‌های سنتی طبخ غذا، گویش و واژگان بومی، قصه‌ها و روایت‌های شفاهی، بازی‌های محلی، دانش سنتی مرتبط با دریا و صیادی و مهارت‌های بومی، بخش‌هایی از میراث ناملموس بوشهر هستند که هر یک روایتگر بخشی از تاریخ و سبک زندگی مردم این استان است.

فرهنگ بوشهر در طول تاریخ با دریا پیوندی عمیق داشته است. دریا نه‌تنها منبع معیشت مردم، بلکه بخشی از هویت، باورها، موسیقی، ادبیات شفاهی و شیوه زندگی آنان بوده است. بسیاری از آداب و رسوم و حتی واژگان و اصطلاحات بومی، بازتاب همین ارتباط دیرینه با دریا و زندگی ساحلی است.

در این میان، موسیقی بوشهر جایگاهی ویژه دارد. موسیقی محلی این منطقه فقط مجموعه‌ای از نواها و ریتم‌ها نیست؛ بلکه بخشی از حافظه تاریخی و اجتماعی مردم است که در شادی‌ها، سوگواری‌ها، کار و مناسبت‌های مختلف حضور داشته و روایتگر زندگی مردم در دوره‌های مختلف بوده است.

غذاهای محلی نیز بخشی از این میراث به شمار می‌روند. شیوه تهیه غذاهای دریایی، استفاده از مواد اولیه بومی و دستورهایی که از مادران و مادربزرگ‌ها به نسل‌های بعد منتقل شده‌اند، تنها یک هنر آشپزی نیستند؛ بلکه بخشی از هویت و سبک زندگی مردم بوشهر را شکل می‌دهند و می‌توانند به یکی از جاذبه‌های مهم گردشگری فرهنگی تبدیل شوند.

حفاظت از میراث ناملموس به معنای متوقف کردن آن در گذشته نیست. این میراث زمانی زنده می‌ماند که در زندگی امروز مردم جریان داشته باشد و نسل جوان بتواند آن را بشناسد، تجربه کند و با زبان و نیازهای روز خود به نسل بعد منتقل کند. بنابراین ثبت، مستندسازی و معرفی این عناصر در کنار آموزش و ایجاد زمینه برای مشارکت نسل جوان، ضرورتی انکارناپذیر است.

مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها، فضای مجازی، مراکز فرهنگی و خانواده‌ها می‌توانند در این مسیر نقش مهمی داشته باشند. ثبت خاطرات سالمندان، ضبط روایت‌های شفاهی، مستندسازی موسیقی و آیین‌های بومی و آموزش مهارت‌های سنتی به نوجوانان و جوانان، اقداماتی است که می‌تواند از فراموشی بخشی از این سرمایه فرهنگی جلوگیری کند.

از سوی دیگر، پیوند میراث ناملموس با گردشگری می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای اقتصاد محلی ایجاد کند. گردشگری امروز تنها بازدید از یک بنای تاریخی نیست؛ گردشگر به دنبال تجربه فرهنگ، غذا، موسیقی، آیین‌ها و سبک زندگی مقصد نیز هست. بوشهر با برخورداری از چنین ظرفیت‌هایی می‌تواند تجربه‌ای متفاوت و اصیل از گردشگری فرهنگی و دریایی ارائه کند.

میراث ناملموس بوشهر متعلق به امروز و دیروز نیست؛ امانتی است که نسل‌های گذشته به ما سپرده‌اند و ما نیز وظیفه داریم آن را سالم و پویا به آیندگان منتقل کنیم. اگر بناهای تاریخی، شناسنامه سرزمین ما هستند، میراث ناملموس روح و روایت زندگی مردمان آن سرزمین است. حفظ این روح، یعنی حفظ بخشی از هویت بوشهر برای نسل‌هایی که هنوز نیامده‌اند.

انتهای پیام/