غلامرضا رحمانی، رئیس پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار فرهنگی در یادداشتی نوشت: باستان‌شناسی و حفاظت و مرمت آثار تاریخی و فرهنگی، دو حوزه تخصصی با اهداف و رویکردهای مکمل‌اند که تعامل میان آن‌ها نقشی اساسی در شناخت، تفسیر و صیانت از میراث فرهنگی دارد.
باستان‌شناسی با مطالعه شواهد مادی گذشته، زمینه شناخت جوامع انسانی و تحولات فرهنگی و تاریخی آن‌ها را فراهم می‌کند و حفاظت و مرمت با بررسی علمی مواد، ساختار و وضعیت آثار، به حفظ این شواهد و آشکارسازی ابعاد دیگری از اطلاعات نهفته در آن‌ها کمک می‌کند.
ارتباط این دو حوزه، ارتباطی دوسویه است. از یک سو، داده‌های باستان‌شناختی، لایه‌نگاری و زمینه تاریخی و فرهنگی آثار، برای تصمیم‌گیری‌های حفاظتی و انتخاب روش‌های مناسب مداخله ضروری‌اند.
از سوی دیگر، مطالعات حفاظت و مرمت از طریق شناسایی مواد تشکیل‌دهنده، فناوری ساخت، آثار فرسایش و تغییرات ساختاری، می‌توانند اطلاعات تازه‌ای درباره شیوه‌های تولید، فناوری‌های گذشته و چگونگی استفاده از اشیا در اختیار باستان‌شناسان قرار دهند. بدین‌ترتیب، یافته‌های هر حوزه می‌توانند پرسش‌ها و مسیرهای پژوهشی حوزه دیگر را توسعه دهند.
این تعامل باید از مرحله طراحی و برنامه‌ریزی پژوهش‌های باستان‌شناختی آغاز شود و در جریان کاوش، مستندسازی، برداشت، انتقال، نگهداری و مطالعه یافته‌ها ادامه یابد.
حضور متخصصان حفاظت و مرمت در کنار باستان‌شناسان، ضمن پیشگیری از آسیب‌های احتمالی و حفظ اطلاعات مادی آثار، امکان بهره‌برداری علمی دقیق‌تر از یافته‌ها را فراهم می‌سازد. همچنین، تلفیق داده‌های باستان‌شناختی با نتایج مطالعات آزمایشگاهی و بررسی‌های تخصصی مواد، می‌تواند به بازنگری در فرضیه‌ها و دستیابی به تفسیرهای مستندتر از شواهد گذشته منجر شود.
از این منظر، حفاظت و مرمت صرفاً مرحله‌ای پس از کشف یا اقدامی برای تثبیت و نگهداری آثار نیست، بلکه بخشی از فرایند پژوهش و تولید دانش در باستان‌شناسی به شمار می‌رود. در مقابل، شناخت باستان‌شناختی نیز مبنایی ضروری برای درک ارزش‌ها، اهمیت تاریخی و زمینه فرهنگی آثار و اتخاذ تصمیم‌های حفاظتی آگاهانه است.
به مناسبت روز باستان‌شناسی، تأکید بر ضرورت گسترش همکاری‌های میان‌رشته‌ای میان باستان‌شناسان و متخصصان حفاظت و مرمت، یادآور این نکته است که شناخت میراث فرهنگی و صیانت از آن، دو فرایند جدایی‌ناپذیرند. هم‌افزایی این دو حوزه نه‌تنها به حفظ اصالت و تمامیت آثار کمک می‌کند، بلکه زمینه دستیابی به شناختی عمیق‌تر و مستندتر از گذشته و انتقال این دانش به نسل‌های آینده را فراهم می‌کند.
انتهای پیام/
نظر شما