غلامرضا ظریفیان، رئیس شورای سیاست‌گذاری تدوین تاریخ شفاهی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تاکید بر اهمیت ثبت و مستندسازی تجربه‌های تاریخی و مدیریتی در دستگاه‌های اجرایی، تاریخ شفاهی را نوعی تاریخ انضمامی و بازتاب‌دهنده تجربه زیسته یک سازمان، کشور و نظام حکمرانی توصیف کرد و گفت: تاریخ شفاهی، فرصتی برای تبدیل تجربه‌های پراکنده مدیریتی به سرمایه‌ای علمی، آموزشی و راهبردی برای نسل‌های آینده است.

ظریفیان اظهار کرد: تدوین تاریخ شفاهی در هر نظام و سازمانی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چراکه در طول حیات هر مجموعه، صدها تجربه، تصمیم، تحول و رویداد شکل می‌گیرد که هر یک می‌تواند واجد ارزش تاریخی، علمی و مدیریتی باشد. ازاین‌رو، ضروری است این تجربه‌ها به‌صورت روشمند ثبت و مستند شوند تا در گذر زمان به فراموشی سپرده نشوند.

او با تاکید بر ضرورت تفکیک مفهومی تاریخ شفاهی از خاطره‌نویسی افزود: تاریخ شفاهی نباید با خاطره‌نویسی اشتباه گرفته شود. تاریخ شفاهی ناظر بر ثبت و بازخوانی تجربه‌های زیسته در بستر شکل‌گیری و تحول یک سازمان یا نظام است و اهمیت آن در این است که امکان شناخت عمیق‌تر فرایندها، تصمیم‌ها و تجربه‌هایی را فراهم می‌کند که در ساختار رسمی اسناد و گزارش‌ها، لزوما تمام ابعاد آن‌ها منعکس نشده است.

تاریخ شفاهی؛ پیوند تجربه‌های گذشته با تصمیم‌گیری‌های آینده

رئیس شورای سیاست‌گذاری تدوین تاریخ شفاهی وزارت میراث‌فرهنگی با اشاره به پیشینه شکل‌گیری سازمان میراث‌فرهنگی و نقش مدیران و صاحب‌نظران در مسیر تحولات آن تصریح کرد: از ابتدای تاسیس سازمان میراث‌فرهنگی، افراد متعددی در عرصه حکمرانی، مدیریت و سیاست‌گذاری این مجموعه نقش‌آفرینی کرده‌اند؛ افرادی که تجربه‌ها، دیدگاه‌ها و روایت‌های آنان بخشی از حافظه تاریخی این نهاد را تشکیل می‌دهد و اگر به‌موقع ثبت و مستند نشود، ممکن است به‌تدریج از دسترس نسل‌های بعدی خارج شود.

ظریفیان ادامه داد: ثبت تاریخ شفاهی این مجموعه، سرمایه‌ای ارزشمند برای مدیران و سیاست‌گذارانی است که امروز مسئولیت اداره و راهبری حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی را برعهده دارند. بهره‌گیری از این سرمایه می‌تواند شناخت دقیق‌تری از مسیر طی‌شده، تجربه‌های مدیریتی و زمینه‌های شکل‌گیری تصمیم‌ها فراهم کند و امکان استفاده آگاهانه‌تر از دستاوردها و تجربه‌های گذشته را در برنامه‌ریزی‌های آینده به وجود آورد.

او با بیان اینکه تاریخ شفاهی را باید فراتر از یک فعالیت آرشیوی و تاریخی ارزیابی کرد، خاطرنشان کرد: این فرایند در حقیقت نوعی ثروت علمی و تجربی است که می‌تواند چراغ راه آینده یک سازمان و دستگاه اجرایی باشد. ثبت تجربه‌ها، علاوه بر حفظ حافظه نهادی، خود نوعی آموزش است، زیرا امکان انتقال دانش انباشته، آشنایی با تجربه‌های مدیریتی و بهره‌گیری از آموخته‌های نسل‌های پیشین را برای مدیران و کارشناسان فراهم می‌کند.

توسعه تاریخ شفاهی در سطح ملی و استانی

عضو شورای راهبردی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همچنین با اشاره به برگزاری کارگاه آموزشی تاریخ شفاهی در روزهای پنجشنبه و جمعه هفته جاری، آموزش را یکی از ارکان اساسی موفقیت این طرح دانست و گفت: برای تحقق اهداف تاریخ شفاهی، برخورداری از آموزش و آشنایی با الزامات این حوزه اهمیت فراوانی دارد. به همین دلیل، کارگاه‌های آموزشی پیش‌بینی‌شده می‌توانند در ارتقای کیفیت فرایند مصاحبه، ثبت روایت‌ها و مستندسازی تجربه‌های سازمانی نقش مؤثری ایفا کنند.

ظریفیان با اعلام اینکه تاکنون ۹۰ مصاحبه تخصصی در چارچوب این طرح انجام شده است، افزود: با دستور وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، برنامه داریم این اقدام مهم را در تمامی استان‌ها و ادارات کل نیز دنبال کنیم تا ثبت تاریخ شفاهی به سطحی گسترده‌تر از ساختار مرکزی وزارتخانه تسری یابد و تجربه‌های مدیریتی، کارشناسی و اجرایی در گستره ملی مورد توجه قرار گیرد.

وی با قدردانی از حمایت‌های وزیر میراث‌فرهنگی از اجرای این طرح، گسترش دامنه فعالیت‌ها و تبدیل مصاحبه‌های انجام‌شده به آثار مکتوب را از محورهای مهم این برنامه برشمرد.

انتشار ۱۰۰ جلد کتاب تاریخ شفاهی؛ گام بعدی در مستندسازی حافظه نهادی

ظریفیان با اشاره به برنامه انتشار مجموعه‌ای از آثار مکتوب در حوزه تاریخ شفاهی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی اظهار کرد: هدف‌گذاری ما انتشار ۱۰۰ جلد کتاب با موضوع تاریخ شفاهی است و در مرحله نخست، برنامه‌ریزی شده است تا پایان آبان‌ماه سال جاری، ۲۵ جلد از این آثار چاپ و رونمایی شود.

انتهای پیام/