جلیل جباری در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با اشاره به جایگاه تاریخ شفاهی در مستندسازی تجربه‌های انسانی و حفاظت از میراث‌فرهنگی اظهار کرد: تاریخ شفاهی فرصتی ارزشمند برای ثبت دانش، مهارت‌ها، روایت‌ها و تجربه‌هایی است که بخش مهمی از حافظه فرهنگی جامعه را شکل می‌دهند و در بسیاری از موارد، انتقال آن‌ها به نسل‌های آینده به ثبت و مستندسازی دقیق وابسته است.
وی با تاکید بر ضرورت ایجاد آرشیو اختصاصی تاریخ شفاهی افزود: برگزاری نشست‌های تخصصی، بهره‌گیری از تجربه افراد صاحب‌نظر و پیشکسوت، ایجاد انگیزه برای مشارکت مصاحبه‌شوندگان و توسعه همکاری با سازمان صداوسیما، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به ارتقای کیفیت گردآوری و مستندسازی روایت‌ها و تجربیات فرهنگی کمک کند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اردبیل با اشاره به اهمیت ثبت دانش استادکاران و فعالان حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تصریح کرد: مستندسازی این تجربه‌ها، به‌ویژه در محیط واقعی فعالیت و کارگاه‌های استادکاران، امکان ثبت دقیق‌تر شیوه‌های تولید، مهارت‌های تخصصی و دانش بومی را فراهم می‌کند، سرمایه‌هایی که انتقال آن‌ها صرفا از طریق اسناد مکتوب امکان‌پذیر نیست و در مواردی به تجربه عملی و روایت مستقیم صاحبان این دانش وابسته است.
جباری ادامه داد: از دست رفتن حاملان این تجربه‌ها، به معنای از دست رفتن بخشی از اطلاعات و دانشی است که بازآفرینی آن در آینده ممکن است دشوار یا حتی ناممکن باشد. از این رو، گردآوری و ثبت نظام‌مند تاریخ شفاهی باید با نگاه آینده‌نگر و با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود دنبال شود تا این میراث ارزشمند از گزند فراموشی مصون بماند.
وی با تاکید بر ضرورت طراحی نظامی منسجم برای طبقه‌بندی و بازیابی اطلاعات تاریخ شفاهی بیان کرد: تنوع فرهنگی و جغرافیایی ایران ایجاب می‌کند که در سامان‌دهی این اطلاعات، ویژگی‌های پهنه‌های فرهنگی، نوع فعالیت‌ها، شیوه‌های تولید و مواد اولیه و مصالح مورد استفاده مورد توجه قرار گیرد. چنین رویکردی می‌تواند ضمن حفظ ویژگی‌های بومی هر منطقه، امکان شناسایی پیوندهای فرهنگی و اشتراکات تاریخی میان مناطق مختلف کشور را نیز فراهم کند.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اردبیل افزود: هماهنگی میان مدیران استانی، تبادل تجربه و همکاری مناطق دارای پیشینه‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی مشترک، در تکمیل آرشیو تاریخ شفاهی و افزایش قابلیت استفاده پژوهشی از اطلاعات گردآوری‌شده نقش مؤثری دارد. طبقه‌بندی اصولی اطلاعات، علاوه بر تسهیل دسترسی به مستندات، زمینه بهره‌برداری هدفمند از آن‌ها را در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و گردشگری فراهم می‌کند.
جباری با اشاره به ظرفیت‌های تاریخ شفاهی در توسعه گردشگری فرهنگی و طبیعت‌گردی گفت: مستندات حاصل از این فرایند می‌توانند به‌عنوان منابع آموزشی برای راهنمایان گردشگری مورد استفاده قرار گیرند و توانایی آنان را در معرفی، تبیین و انتقال مفاهیم مرتبط با میراث‌فرهنگی ارتقا دهند. شناخت میراث‌فرهنگی درک مهارت‌ها، روایت‌های محلی، شیوه‌های زیست و جلوه‌های ناملموس فرهنگ نیز بخش مهمی از تجربه گردشگری را شکل می‌دهد.
وی خاطرنشان کرد: بهره‌برداری از تاریخ شفاهی در حوزه گردشگری، امکان پیوند دادن اطلاعات مستند تاریخی با روایت‌های بومی و تجربه‌های زیسته جوامع محلی را فراهم می‌کند؛ ظرفیتی که می‌تواند به غنای محتوای معرفی مقصدهای گردشگری و افزایش شناخت مخاطبان از لایه‌های کمتر شناخته‌شده میراث فرهنگی ایران بینجامد.
مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اردبیل با تأکید بر اینکه کارکرد تاریخ شفاهی نباید به گردآوری و نگهداری اسناد محدود بماند، اظهار کرد: مستندات گردآوری‌شده باید در قالب‌های متنوع پژوهشی، آموزشی و رسانه‌ای تدوین و عرضه شوند تا علاوه بر حفظ و نگهداری، امکان استفاده مؤثر پژوهشگران، فعالان گردشگری و علاقه‌مندان به میراث‌فرهنگی از این منابع فراهم شود.
جباری افزود: تولید کتاب، مستند، کلیپ و محصولات صوتی و رسانه‌ای در کنار گردآوری اطلاعات، از رویکردهای مورد تاکید در برنامه تاریخ شفاهی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است. تحقق این رویکرد می‌تواند به تبدیل روایت‌ها و تجربه‌های ثبت‌شده به منابعی ماندگار و قابل استفاده برای پژوهش، آموزش و معرفی میراث فرهنگی کمک کند.
وی در پایان تاکید کرد: تاریخ شفاهی زمانی می‌تواند به سرمایه‌ای پایدار برای نظام میراث‌فرهنگی کشور تبدیل شود که گردآوری، اعتبارسنجی، طبقه‌بندی، نگهداری و انتشار اطلاعات در قالب فرایندی منسجم و هدفمند دنبال شود؛ فرایندی که ضمن صیانت از حافظه تاریخی و هویت بومی، امکان انتقال دانش و تجربه نسل‌های گذشته به نسل‌های آینده را فراهم می‌کند.
انتهای پیام/
نظر شما