منوچهر جوکار، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز و عضو هیئتمدیره انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران، در گفتوگو با میراثآریا، با تشریح وضعیت کنونی زبان فارسی و چالشهای پیشروی آن، بر ضرورت بازنگری جدی در سیاستهای زبانی کشور تاکید کرد.
او با اشاره به تاریخچه شکلگیری انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران اظهار کرد: این انجمن در سال ۱۳۵۰ به همت جمعی از استادان برجسته کشور تأسیس شد و از سال ۱۳۵۱ فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. انجمن با ساختاری هیئتمدیرهای اداره میشود و مأموریت اصلی آن، حفظ، پاسداشت و اشاعه زبان فارسی و حمایت علمی از ایرانشناسان و مدرسان زبان فارسی در سراسر جهان است.
جوکار افزود: انجمن ترویج زبان و ادب فارسی طی بیش از پنج دهه فعالیت مستمر، در حوزههای پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و بینالمللی نقشآفرینی کرده و امروز بهعنوان یکی از مهمترین نهادهای مردمی در صیانت از زبان فارسی شناخته میشود.
رئیس انجمن ترویج زبان فارسی خوزستان با تاکید بر نقش تمدنی زبان فارسی تصریح کرد: زبان فارسی مهمترین ابزار دیپلماسی فرهنگی ایران است. با وجود میراث کمنظیر ادبی، تاریخی و فرهنگی، ما هنوز نتوانستهایم از این ظرفیت عظیم برای تقویت همگراییهای منطقهای و تعاملات فرهنگی جهانی بهدرستی بهره ببریم؛ در حالی که برخی کشورها با ایجاد حوزههای زبانی مصنوعی، بهدنبال تثبیت نفوذ فرهنگی خود هستند.
او با انتقاد از برخی رویکردهای نادرست در سیاستگذاری زبانی کشور گفت: گاهی با تصمیمهای اشتباه، زبان فارسی در برابر سایر زبانها و گویشها قرار داده میشود؛ در حالی که هیچ زبانی نباید رقیب یا جایگزین زبان ملی و رسمی کشور تلقی شود. زبان فارسی، زبان مشترک همه ایرانیان با هر قومیت، دین، گویش و پیشینه فرهنگی است.
جوکار تاکید کرد: ایرانی بودن بدون آموختن و بهکارگیری زبان فارسی قابل تصور نیست. نمیتوان مدعی هویت ایرانی بود، اما زبان فارسی را در گفتار و نوشتار رسمی نادیده گرفت.
این استاد دانشگاه با اشاره به کمتوجهی به زبان فارسی حتی در برخی محیطهای علمی اظهار کرد: در مواردی شاهد هستیم که زبان نشستها و همایشهای علمی، بهجای فارسی، زبانهای خارجی اعلام میشود و این موضوع بهاشتباه بهعنوان امتیاز تلقی میشود؛ در حالی که چنین رویکردی عملاً تضعیف زبان ملی و علمی کشور است.
او افزود: اگر زبان فارسی توان علمی نداشت، این حجم گسترده از آثار فلسفی، علمی، تاریخی و ادبی در طول قرنها به این زبان تولید نمیشد. زبان فارسی باید زبان اصلی منابع، متون و نشستهای علمی در دانشگاهها باشد.
رئیس انجمن ترویج زبان فارسی خوزستان با انتقاد از نظام امتیازدهی پژوهشی گفت: اینکه مقالات خارجی امتیاز بیشتری از مقالات فارسی داشته باشند، نگاهی نادرست و آسیبزا است. در برخی رشتهها حتی برای مقالات خارجی حق وتو قائل شدهاند که این رویکرد بهطور مستقیم به زیان زبان ملی تمام میشود و نیازمند اصلاح فوری است.
جوکار در ادامه، اصلاح و تقویت متون آموزشی، پالایش مستمر کتابهای درسی، گنجاندن نمونههای فاخر شعر و نثر فارسی در برنامههای آموزشی، گسترش فعالیتهای بینالمللی زبان فارسی، تقویت تولیدات فرهنگی به زبان فارسی، تبدیل فارسینویسی و فارسیگویی به یک ارزش اجتماعی و توجه به اصالت زبانی در مدارس، دانشگاهها و حتی حوزههای علمیه را از جمله راهکارهای عملی برای تقویت زبان فارسی برشمرد.
عضو هیئتمدیره انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران تاکید کرد: فارسینویسی و فارسیگویی باید به یک ارزش فرهنگی و ملی تبدیل شود. جامعه باید به کسی که درست، دقیق و زیبا فارسی مینویسد احترام بگذارد.
او با اشاره به استفاده گسترده از عناوین نامفهوم و بیگانه در فضای شهری گفت: زبان فارسی در حال حاضر متولی قدرتمندی ندارد که در مواقع لازم ورود مؤثر داشته باشد. در برخی کشورها بیتوجهی به زبان رسمی حتی مشمول جریمههای قانونی میشود. امیدوارم روزی برسد که بیاعتنایی به زبان رسمی کشور نیز قابل پیگیری قانونی باشد.
جوکار در پایان خاطرنشان کرد: صیانت از زبان فارسی مسئولیتی همگانی است؛ از مغازهدار و معلم گرفته تا رسانهها، دانشگاهیان و صداوسیما. آنچه اهمیت دارد، حساسیت و غیرت جمعی نسبت به زبان مشترک و ملیمان است.
انتهای پیام/
نظر شما