بهگزارش خبرنگار میراثآریا، غلامرضا حمیدی، امروز دوشنبه 28 اردیبهشت 1405، بهمناسبت روز جهانی موزه و هفته میراثفرهنگی اشاره به شعار جهانی روز موزه در سال ۲۰۲۶ با عنوان «موزهها؛ پیونددهنده جهانی گسسته»، گفت: انتخاب شعار امسال از سوی شورای بینالمللی موزهها، تأکیدی جدی بر نقش اساسی و ذاتی موزهها در زمان چالشها و تنشها بهعنوان حافظ میراث و زمینهساز گفتوگوی آینده در جهان امروز است.
مدیر امور موزههای استان گلستان بابیان اینکه در کشور حدود ۸۸۷ موزه فعال وجود دارد، تصریح کرد: این مراکز فقط محل نگهداری آثار نیستند و وظیفه سکوت و سکون نسبت به اتفاقات پیرامون خود را ندارند، بلکه وظیفه تذکر، یادآوری و الهامبخشی را نیز برعهده دارند. آموزش، پژوهش و مهمتر از همه در دسترس قراردادن ظرفیتهای خود برای جامعه نیز بخشی از کارکردهای موزهها محسوب میشود.
او ادامه داد: در شرایط فعلی کشور که ایران رنگ و بویی متفاوت، آمیخته با اندوه، حماسه و مقاومت دارد، وظیفه این راویان تاریخ حساستر، پویاتر و خلاقانهتر خواهد بود. موزههای ایران حافظه زنده ملت و روایتگران هویت، فرهنگ، ایثار و تمدن بشریاند و در چنین شرایطی رسالت آنها در پاسداری از حقیقت، هویت و حافظه تاریخی ملت دوچندان شده است.
موزهها و نقش آنها در تابآوری فرهنگی جامعه
حمیدی در بخش دیگری از این گفتوگو با تشریح مفهوم «تابآوری فرهنگی» در حوزه موزهها بیان کرد: تابآوری فرهنگی به توانایی جامعه و فرهنگ در مواجهه با بحرانها و چالشها اشاره دارد و بر پایه پیشینه فرهنگی، ارزشها، زبان، آدابورسوم شکل میگیرد و به افراد کمک میکند تا با سختیها مقابله کنند.
او تأکید کرد: نقش موزهها در تابآوری فرهنگی جامعه به معنای نقش جدی آنها در سازگاری و انعطافپذیری در برابر تغییرات و فشارهای اجتماعی است و میتواند به تقویت هویت فرهنگی و انسجام اجتماعی منجر شود. موزهها با شناخت دقیق بحرانها و نیازها، به جامعه این امکان را میدهند که نهتنها از اثرات شدید آسیبها بکاهد، بلکه در شرایط بحرانی نیز روند رشد و توسعه آن آسیب چندانی نبیند.
این متخصص موزهداری بابیان اینکه یکی از مهمترین نقشهای موزهها حفظ حافظه تاریخی است، گفت: برای اینکه موزه به این هدف برسد، نباید تصور کند که صرفاً محل تولید اثر است، بلکه باید مسیری را طی کند تا تولیدکننده رویداد باشد. این واکنش به بحران پیرامون نیازمند خلاقیت است؛ یعنی میان داشتههای هر موزه، روشهایی متناسب با شرایط فعلی جامعه پیدا شود و ارتباط نزدیکتری با جامعه برقرار شود.
او در ادامه با اشاره به شرایط خاص سال ۱۴۰۴ و تهدیدات ایجادشده برای موزههای کشور خاطرنشان کرد: جنگ تحمیلی دوم تحت عنوان جنگ ۱۲ روزه، حوادث دیماه و جنگ تحمیلی سوم با عنوان جنگ رمضان، ازجمله اتفاقات ناگوار و مهمی بود که تهدیدات جدی برای موزههای کشور محسوب میشد.
حمیدی افزود: در کنار وظیفه دفاع از این مرزوبوم، وظیفهای خطیر نیز بر دوش میراثفرهنگی کشور قرار داشت و همچنان در شرایط موجود، این مسئولیت سنگینتر از گذشته احساس میشود.
او با اشاره به آسیب برخی بناهای موزهای در کشور گفت: برخی بناهای موزهها در جنگ اخیر آسیب دیدند که مرمت آنها در اولویت قرارگرفته است، اما بنابر اطلاعات دریافتی، هیچ شیء موزهای آسیبندیده؛ چراکه واکنشهای بهموقع، سریع و تمهیدات انتقال آثار در شرایط بحران بهخوبی انجام شده است.
مدیر امور موزههای استان گلستان مدیریت بحران، تشکیل کمیتههای اضطرار، اجرای دستورالعملهای ابلاغی متناسب با شرایط هر موزه و حضور پررنگ نیروهای یگان حفاظت در کنار گروههای کارشناسی و عملیاتی را از مهمترین اقدامات انجامشده در این حوزه برشمرد.
برنامههای ارتقای موزههای گلستان
او درباره وضعیت موزههای استان گلستان نیز گفت: در استان گلستان ۱۶ موزه شامل ۱۲ موزه دولتی و چهار موزه خصوصی وجود دارد و کارکرد و ماهیت هر موزه متفاوت است. ازنظر تنوع و قدمت آثار، موضوع، مساحت و موقعیت جغرافیایی نیز هر یک شرایط خاص خود را دارند و به همین دلیل وضعیت حفاظت، بهروزرسانی و جذب مخاطب آنها نیز متفاوت است.
حمیدی افزود: بااینحال، تلاش موزهها برای بقا و پویایی بر کسی پوشیده نیست. حفاظت یکی از اولویتها و وظایف ضروری هر موزه محسوب میشود و وظیفهای دائمی و همیشگی است که در شرایط فعلی کشور نیازمند توجه بیشتر است.
او تصریح کرد: بهروزرسانی و ارتقای خدمات موزهای با اجرای رویدادهای متنوع و جامعهمحور، بهخودیخود زمینهساز جذب مخاطبان بیشتر است و هر جامعهای که به رونق موزهها بپردازد، ثمره آن را در بهبود جایگاه داخلی و بینالمللی خود خواهد دید.
مدیر امور موزههای استان گلستان برگزاری برنامههای متنوع فرهنگی را یکی از مهمترین عوامل تحول در مفاهیم و کارکردهای موزهای دانست و گفت: موزهها علاوه بر جنبههای حفاظتی، مکانی برای پژوهش، آموزش و سرگرمی محسوب میشوند و همین موضوع سبب توسعه گردشگری فرهنگی خواهد شد.
او ایجاد موزههای جدید، جذب منابع اعتباری، ارتقای سیستمهای حفاظت الکترونیک، بازبینی پدافند غیرعامل، استانداردسازی بخشهای نمایشگاهی، حرکت بهسوی دیجیتالسازی آثار و حمایت از ایجاد و راهاندازی موزههای غیردولتی را ازجمله برنامههای ارتقای عملکرد موزهها در استان عنوان کرد.
موزهها؛ تقویتکننده هویت ملی و انسجام اجتماعی
حمیدی در ادامه با اشاره به نقش موزهها در تقویت هویت ملی و ارتباط نسل جدید با تاریخ و فرهنگ کشور بیان کرد: مسئولیت اجتماعی موزهها ایجاب میکند نسبت به نیازهای جامعه منفعل نباشند و به دنبال راهکاری برای ارتباط مؤثر با نسل جدید باشند.
او افزود: بدون شک مهمترین نیاز جامعه امروز ایران، تقویت هویت و انسجام ملی است و یکی از روشهای تحقق این انسجام، آسیبشناسی وضع موجود و شناخت دقیق بایدها و نبایدهاست.
این متخصص موزهداری گفت: اگرچه یک موزه فعال بهطور ذاتی پرچمدار هویت یک ملت است، اما زمانی اثرگذاری واقعی خواهد داشت که شیءمحور نباشد و جامعهمحور عمل کند. در این مسیر، بهروزرسانی خدمات موزهای، ارتقای ساختار نمایشگاهی و محتوایی، برگزاری رویدادها و کارگاههای فرهنگی، آموزشی و علمی و همچنین استفاده از دانشهای نوین موزهآرایی، سبب ارتباط عمیقتر نسل جدید با تاریخ و فرهنگ کشور خواهد شد.
او درباره برنامههای روز جهانی موزه و هفته میراثفرهنگی در استان گلستان نیز گفت: بازدید رایگان از موزهها و اماکن فرهنگیتاریخی فعال استان متناسب با شرایط فعلی کشور، اجرای برنامههای فرهنگی متناسب با شعارهای جهانی و ملی در برخی موزههای سطح استان و همچنین تقدیر از فعالان عرصه موزه و میراثفرهنگی ازجمله برنامههای پیشبینیشده است.
حمیدی در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به نقش موزهها در ارائه روایت مستند و قابلاعتماد از تاریخ و فرهنگ کشور اظهار کرد: در روزگار کنونی که تاریخ ایران با ایستادگی بازنویسی میشود، پاسداری از تاریخ و فرهنگ این سرزمین بیش از هر زمان دیگری جهاد و مطالبهای ملی محسوب میشود.
مدیر امور موزههای گلستان افزود: امروز موزهها تنها محل نگهداری اشیا و آثار تاریخی نیستند، بلکه سنگرهای روایت حقیقت، مراکز امیدآفرینی، تبیین هویت ملی و بازتابدهنده پایداری ملتها در برابر ظلم و تجاوز نیز به شمار میروند.
او کمبود نیروی متخصص، تأمین اعتبار، توجه بیشتر به اطلاعرسانی و معرفی موزهها و آثار موزهای و همچنین راهاندازی موزههای تخصصی توسط برخی نهادها را از مهمترین چالشهای حوزه موزهداری کشور و استان دانست.
حمیدی خاطرنشان کرد: هر جامعهای که به فعالیت یک موزه پویا و کنشگر ایمان داشته باشد و از آن حمایت کند، در مسیر توسعه پایدار قرار خواهد گرفت و رونق موزهها درنهایت به رونق جامعه منجر خواهد شد.
او در ادامه با اشاره به نقش موزهها در اقتصاد میراثمحور و گردشگری فرهنگی گفت: اگرچه موزهها مؤسساتی صرفاً مادی محسوب نمیشوند، اما اثرات مستقیم و غیرمستقیم فراوانی در اقتصاد میراثمحور دارند.
این متخصص موزهداری افزود: برخی موزهها با برگزاری رویدادهای متنوع، ایجاد مراکز خدماتی جانبی و استانداردسازی کیفیت خدمات، زمینه جذب بیشتر گردشگر فرهنگی و توسعه نسبی اقتصادی را فراهم میکنند، اما نقش اصلی موزهها در اثرات غیرمستقیم آنها و ارتقای فرهنگی جامعه نهفته است.
او ایجاد موزههای خصوصی، تبدیل برخی بناهای تاریخی به موزه، راهاندازی موزههای فضای باز و اکوموزهها را از ظرفیتهای مهم استان گلستان در این حوزه عنوان کرد.
کودکان، آینده موزهها و حافظان میراثفرهنگی
حمیدی در پایان با تأکید بر اهمیت ارتباط کودکان با موزهها گفت: مهمترین قشری که ارتباط آنها با موزه، آینده این سرزمین را تضمین میکند، کودکان هستند و از خانوادهها، جامعه موزهداری و همه علاقهمندان و فعالان حوزه کودک درخواست دارم تا با همکاری یکدیگر، ارتباطی عمیقتر میان موزه و کودکان شکل دهند. استان گلستان نیز آمادگی کامل خود را برای تقویت این رویکرد مهم و ارزشمند دارد.
انتهای پیام/
نظر شما