به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، حبیب عمادی سرپرست پروژه بررسی و شناسایی باستان‌شناختی شهرستان مهریز (بخش مرکزی، دهستان‌های بهادران و خورمیز)، استان یزد با اعلام این خبر گفت: شهرستان مهریز بواسطه قرارگیری در پهنه‌ای از دشت‌ها و دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه شیرکوه که از نظر چشم‌انداز طبیعی، ترکیبی از واحدهای کوهستانی، دشت‌های آبرفتی، اراضی کشاورزی و فضاهای نیمه‌خشک در تنوعی ژئومورفولوژیک، زمینه مناسبی برای شکل‌گیری و تداوم استقرارهای انسانی در دوره‌های مختلف پیش از تاریخی، تاریخی و اسلامی فراهم کرده است. وجود منابع آب سطحی و زیرزمینی، قنوات فعال مانند حسن آباد به طول ۶۰ کیلومتر که در فهرست ثبت میراث جهانی قرار گرفته و چشمه غربالبیز و خاک‌های حاصلخیز آبرفتی، نقش مهمی در شکل‌گیری الگوهای سکونت و بهره‌برداری از محیط در این نواحی داشته است.

این باستان‌شناس افزود: از مهم‌ترین دستاوردهای این فصل از بررسی در شهرستان مهریز شناسایی شواهد یکی از بنیادی‌ترین رخدادهای تحولات بشری یا شواهدی از استقرار دوره نوسنگی (حدود ۸هزار سال پیش) در این بخش است. وجود دست افزارهای سنگی دوران نوسنگی و سفال های شاخص این دوره در دو محوطه هرفته و سَریزد، شاید نشان از حضور جوامع نوسنگی در این بخش از ایران بوده است. کشف سنگ مادر از جنس ابسیدین در محوطه نوسنگی در غرب روستای هرفته در ۱۰ کیلومتری شرق شهر مهریز نیز نکته اساسی در اثبات شواهد برهمکنش‌های فرا منطقه در دوره نوسنگی محسوب می‌شود.

او ادامه داد: امروزه از نظر اقتصادی، فعالیت‌های مرتبط با معدنکاری در استان یزد به عنوان یکی از مناطق با اهمیت کشور محسوب می شود، بررسی‌های باستان‌شناسی در این منطقه نشان داد که در گذشته نیز معدنکاری و استحصال فلز نقش عمده‌ای در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی داشته است. شهرستان مهریز، در زمینه مطالعات باستان‌شناسی در قیاس با دیگر مناطق ایران، منطقه‌ای ناشناخته است. با این وجود، این منطقه از منظر مطالعات معدنکاری و ذوب فلز باستانی دارای قابلیت‌های بالایی است.

عمادی گفت: بسیاری از شهرها و روستاهای کویری ایران در اطراف یک ارگ یا قلعه شکل گرفته‌اند. این سازه‌ها نقطه تمرکز امنیت، مدیریت منابع آب و سازمان‌دهی اجتماعی بوده‌اند؛ به‌گونه‌ای که بدون آن‌ها سکونت پایدار در کویر تقریباً ناممکن بوده است. قلعه‌ها نماد قدرت، امنیت و تجلی هوشمندی انسان در سازگاری با طبیعت به‌شمار می‌روند. این سازه‌ها که عمدتاً از خشت و گل ساخته شده‌اند، قرن‌ها در برابر گرما، طوفان شن، کم‌آبی و تهدیدهای انسانی ایستادگی کرده‌ است و امروز به‌عنوان بخشی از ارزشمندترین میراث تاریخی ایران شناخته می‌شوند. طی بررسی شهرستان مهریز، قلعه‌های متعدد با پلان‌های متفاوت شناسایی شد که هر کدام دارای ویژگی‌های منحصر به فردی هستند.

سرپرست پروژه بررسی و شناسایی باستان‌شناختی شهرستان مهریز (بخش مرکزی، دهستان‌های بهادران و خورمیز)، استان یزد با اعلام این خبر گفت: قنات‌ها از هوشمندترین روش‌های تأمین آب در مناطق خشک هستند که با بهره‌برداری پایدار از منابع زیرزمینی، کاهش تبخیر و حفظ کیفیت خاک، نقش مهمی در کشاورزی، معیشت جوامع و مدیریت منابع آبی ایفا می‌کنند. این سیستم باستانی همچنان به‌عنوان راهکاری پایدار و کارآمد شناخته می‌شود از این رو قنات‌ها شاهرگ حیاتی شهرستان مهریز هستند. بیش از ۷۰ درصد از تولیدات باغی و زراعی مناطق کوهستانی، ییلاقی و حوزه شهری از آب قنوات تأمین که نشان‌دهنده‌ نقشی حیاتی این شریان در تداوم زندگی و کشاورزی در خطه‌ی کویری یزد است. بخش عمده‌ای از شریان اصلی قنات‌های یزد در شهرستان مهریز واقع شده و نمونه آن وجود پیشکار قنات حسن آباد در بخش خورمیز شهرستان مهریز است.

او در پایان تصریح کرد: بررسی شهرستان مهریز می‌تواند نکات حایز اهمیت و شاخصی در شناخت فرایندها و رخدادهای بشری در گذشته مانند حضور جوامع نوسنگی و تعاملات فرامنطقه‌ای در استان یزد داشته باشد. کشف آثار متعدد از ناشناخته‌های میراث‌فرهنگی از طریق بررسی و شناسایی، لزوم بررسی و شناسایی باستان‌شناسی در استان یزد را برجسته می‌کند. بررسی‌های شهرستان مهریز نشانگر این این موضوع است که زمان آن فرا رسیده که میراث کل استان یزد نگاه ویژه ای به مقوله بررسی و شناسایی باستان‌شناختی در این استان داشته و علاوه بر تمرکز بر بناهای متعدد در استان، به بافت و زمینه شکل‌گیری این آثار نیز داشته باشد. حلقه‌های پنهان، حافظه تاریخی و شیوه‌های تطبیق بشر گذشته با اقلیم یزد تنها با بررسی‌های روشمند و منسجم در این استان روشن خواهد شد.

انتهای پیام/