بازخوانی هویت تاریخی البرز در نشست «شب کرج و البرز»

در نشست «شب کرج و البرز؛ ایران کوچک» در فرهنگسرای سرو، تنوع گسترده میراث فرهنگی، طبیعی، ناملموس و دیجیتال استان البرز از دوران پارینه‌سنگی تا امروز مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش خبرنگار میراث آریا، فرزان احمدنژاد، روز سه‌شنبه ۲۶ خردادماه در نشست شب کرج و البرز؛ ایران کوچک که در فرنگسرای سرو برگزار شد با تشریح ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی این استان، البرز را سرزمینی با لایه‌های متنوعی از میراث بشری توصیف کرد و گفت: شناخت کرج و البرز بدون توجه به پیشینه تاریخی و ریشه‌های نام‌گذاری این مناطق امکان‌پذیر نیست.

رئیس گروه بناها و محوطه‌های تاریخی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز افزود: بررسی سیر تحول نام‌های البرز و کرج، بخشی از فرآیند فهم هویت تاریخی این منطقه است و نشان می‌دهد که این سرزمین در طول زمان همواره در پیوند با تحولات فرهنگی و تمدنی ایران‌زمین بوده است.

این مسئول با اشاره به ضرورت طبقه‌بندی علمی میراث فرهنگی بر اساس معیارهای بین‌المللی یونسکو، تصریح کرد: میراث بشری مجموعه‌ای گسترده از میراث فرهنگی-تاریخی، میراث طبیعی، میراث ناملموس، میراث مستند و حتی میراث دیجیتال را در بر می‌گیرد که هر یک بخشی از حافظه جمعی جوامع انسانی را تشکیل می‌دهند.

کارشناس اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز توضیح داد: در استان البرز با طیفی متنوع از این میراث مواجه هستیم که از نظر زمانی و گونه‌شناسی، گستره‌ای کم‌نظیر را شامل می‌شود. یکی از مهم‌ترین نمونه‌های میراث فرهنگی-تاریخی این استان پناهگاه صخره‌ای سرخه با قدمتی بین ۶۸ تا ۳۳ هزار سال مربوط به دوران پارینه‌سنگی میانی و جدید است.

او تصریح کرد: محوطه باستانی ازبکی با پیشینه‌ای از دوران نوسنگی تا دوره صفوی نیز از دیگر آثار شاخص استان است که نشان‌دهنده تداوم سکونت و تحولات فرهنگی در این جغرافیاست. همچنین تپه‌های باستانی موشه‌لان و گرجیان با قدمتی مربوط به دوران انتقالی مس‌سنگی تا عصر مفرغ، از دیگر شواهد ارزشمند تاریخ سکونت در البرز به شمار می‌روند.

احمدنژاد در ادامه به میراث منقول و غیرمنقول استان اشاره کرد و گفت: آثار تاریخی تنها محدود به بناها و محوطه‌ها نیست و اشیاء و اسناد نیز بخشی از این میراث ارزشمند هستند. به عنوان مثال خودروی منتسب به مرحوم دکتر مصدق، سفال‌های تاریخی مربوط به محوطه‌های رزکان نو و ازبکی و همچنین نسخ خطی مرتبط با آیین تعزیه را می‌توان بخشی از میراث مستند و فرهنگی استان دانست.

او در بخش دیگری از سخنان خود به معرفی بناهای شاخص استان البرز پرداخت و افزود: قلعه مادی ازبکی، برج آرامگاهی کردان، امامزاده سه‌گنبدان اشتهارد، کاروانسرای شاه‌عباسی، مجموعه تاریخی ینگی‌امام و همچنین کاخ‌های تاریخی استان از جمله مهم‌ترین عناصر معماری و هویت‌ساز این منطقه محسوب می‌شوند که هر یک نقش مهمی در بازنمایی تاریخ فرهنگی البرز دارند.

رئیس گروه بناها و محوطه‌های تاریخی اداره‌کل میراث فرهنگی البرز همچنین ظرفیت‌های طبیعی استان را بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث آن دانست و گفت: درختان کهنسال اورس شهرستانک، چنارهای کهنسال جوراب و برغان، غار نمکی، کوه‌های رنگی اشتهارد و آبشارهای کرکبود و لیلستان از جمله جاذبه‌های طبیعی ارزشمند استان هستند که در کنار میراث تاریخی، تصویر کامل‌تری از هویت البرز ارائه می‌دهند.

این مسئول در ادامه با اشاره به اهمیت میراث ناملموس اظهارکرد: آیین‌هایی همچون تعزیه برغان، شیوه سنتی تهیه بستنی، فرآوری سنتی آلو در برغان و همچنین آیین رزم سپر، بخشی از میراث زنده و جاری مردم منطقه هستند که نسل به نسل منتقل شده و همچنان در بستر فرهنگی جامعه جریان دارند.

احمدنژاد همچنین میراث مکتوب استان را شامل نسخ خطی ارزشمند مرتبط با تعزیه برغان دانست و گفت: این آثار علاوه بر ارزش هنری و ادبی، از منظر مردم‌شناسی نیز دارای اهمیت ویژه‌ای هستند و می‌توانند در مطالعات فرهنگی مورد توجه جدی قرار گیرند.

او با اشاره به مفهوم نوین میراث دیجیتال خاطرنشان کرد: عکس‌های تاریخی به‌جامانده از دوران قاجار تا عصر معاصر، بخشی از حافظه تصویری جامعه محسوب می‌شوند که امروزه در قالب میراث دیجیتال قابل بررسی و حفاظت هستند.

این کارشناس میراث فرهنگی در پایان تأکید کرد: استان البرز به دلیل تنوع کم‌نظیر در گونه‌های میراثی، از ظرفیت بالایی برای معرفی به عنوان نمونه‌ای از هم‌زیستی تاریخ، طبیعت و فرهنگ برخوردار است و عنوان ایران کوچک به‌درستی بیانگر این تنوع و غنای فرهنگی است.

انتهای پیام/

کد خبر 1405032602414
دبیر مریم قربانی‌نیا

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha