میراث آریا: شهر سوق در شهرستان کهگیلویه، همزمان با عصر عاشورای حسینی، بار دیگر میزبان یکی از شاخصترین آیینهای مذهبی و سنتی جنوب کشور شد؛ آیینی که در آن، روایت مصائب کربلا، اجرای تعزیه، حضور دستههای عزاداری و برپایی مراسم نمادین خیمهسوزان، صحنههایی کمنظیر از ارادت مردم این دیار به ساحت مقدس حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران باوفای کربلا را به نمایش گذاشت.
این مراسم تنها یک برنامه سوگواری نبود، بلکه بازتابی روشن از هویت تاریخی، مذهبی و فرهنگی شهری بود که از دیرباز به عنوان یکی از کانونهای اصلی تعزیهخوانی در استان کهگیلویه و بویراحمد و جنوب کشور شناخته میشود. در سوق، تعزیه فقط یک نمایش آیینی نیست، بلکه بخشی از حافظه جمعی مردم، سرمایهای فرهنگی و زبانی زنده برای انتقال پیام عاشورا از نسلی به نسل دیگر است.
آیین سنتی عصر عاشورا در سوق، امسال نیز با حضور گسترده مردم، هیئتهای مذهبی، گروههای تعزیهخوان، چهرههای فرهنگی و جمعی از مسئولان برگزار شد و از ساعات ابتدایی روز، فضای این شهر رنگ و بوی دیگری به خود گرفت. ازدحام عزاداران، حضور خانوادهها، استقبال جوانان و همراهی سالمندان نشان میداد این مراسم همچنان در متن زندگی مردم جای دارد و نه تنها کمرنگ نشده، بلکه هرسال باشکوهتر از گذشته برگزار میشود.
در این آیین، بخشهایی از واقعه عاشورا با روایتهایی از رشادت امام حسین(ع)، حضرت عباس(ع) و یاران باوفای کربلا توسط گروههای تعزیهخوان بازآفرینی شد. اجرای این صحنهها در فضایی آکنده از حزن و تأثر، اشک را بر چشمان حاضران نشاند و بار دیگر نشان داد تعزیه در این منطقه، هنری زنده، اثرگذار و ریشهدار است؛ هنری که توانسته مفاهیم ایثار، وفاداری، حقطلبی و مقاومت را با بیانی مردمی و ماندگار منتقل کند.
اوج این مراسم، اجرای آیین نمادین آتشزدن خیمهگاه بود؛ لحظهای جانسوز و تأثیرگذار که در میان نوای سوگ و اندوه عزاداران، تصویری از غربت و مظلومیت اهل بیت (ع) را در ذهن حاضران تداعی کرد. شعلههای برخاسته از خیمهگاه نمادین، تنها بخشی از یک بازآفرینی آیینی نبود، بلکه روایتی عینی از سوز تاریخی عاشورا بود که مردم با همه وجود آن را لمس کردند.
در کنار بُعد مذهبی و عاطفی، آیینهای عاشورایی سوق و لنده طی سالهای گذشته به یکی از جلوههای مهم گردشگری مذهبی در منطقه تبدیل شده است. بسیاری از علاقهمندان، عزاداران، پژوهشگران فرهنگ دینی و دوستداران هنرهای آیینی از شهرهای مختلف استان کهگیلویه و بویراحمد و نیز استانها و مناطق همجوار، در ایام محرم به ویژه تاسوعا و عاشورا راهی سوق و لنده میشوند تا از نزدیک شاهد شکوه تعزیه، خیمهسوزان و آیینهای سوگواری سنتی این دو منطقه باشند.
حضور میهمانانی از شهرها و استانهای همجوار برای تماشای مجالس تعزیه و آیینهای عاشورایی، نشان میدهد این ظرفیت از سطح یک مراسم محلی فراتر رفته و امروز به یک جاذبه فرهنگی و مذهبی منطقهای تبدیل شده است. همین ویژگی، سوق و لنده را در کنار جایگاه معنوی و آیینی، به مقاصدی مهم برای گردشگری مذهبی در جنوب کشور بدل کرده است؛ ظرفیتی ارزشمند که در صورت برنامهریزی دقیق، معرفی رسانهای مناسب و حمایت فرهنگی، میتواند بیش از پیش تقویت شود.
تعزیه در سوق و لنده، نهتنها مجالی برای ابراز ارادت به ساحت سیدالشهدا (ع) است، بلکه بستری برای معرفی فرهنگ بومی، تاریخ شفاهی، هنر مذهبی و سبک زیست مردمانی است که باورهای دینی خود را در قالب آیین، روایت و هنر زنده نگاه داشتهاند. همین پیوند میان ایمان، هنر و حضور اجتماعی، به آیینهای محرم در این منطقه هویتی ممتاز بخشیده و زمینهساز جذب مخاطبان فرامنطقهای شده است.
فیلمها و عکسهای ثبتشده از این آیین نیز گویای همین حقیقت است؛ قابهایی از چهرههای اشکبار، حرکت دستههای عزاداری، اجرای صحنههای تعزیه، حضور کودکان و نوجوانان در کنار پیشکسوتان، ازدحام میهمانان و عزاداران و لحظه آتش گرفتن خیمهگاه، همگی نشان میدهد آیین عصر عاشورا در سوق، تنها یک رویداد مناسبتی نیست، بلکه روایتی زنده از پیوند مذهب، هنر، فرهنگ و اجتماع در این منطقه است.
شهر سوق در شهرستان کهگیلویه از دیرباز به عنوان یکی از کانونهای مهم فرهنگ مذهبی و آیینهای عاشورایی در جنوب کشور شناخته میشود؛ شهری که هنر تعزیه در آن نه تنها یک نمایش آیینی، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و اعتقادی مردم به شمار میرود و نسل به نسل در میان خانوادهها، هنرمندان و دلدادگان اهل بیت (ع) حفظ و منتقل شده است.
روایت عشق، ایمان و هویت فرهنگی در هنر تعزیه شهر سوق، سابقهای دیرینه دارد و دهههای متمادی است که در مناسبتهای مذهبی به ویژه ایام محرم و صفر، جلوهای از ارادت مردم این دیار به ساحت مقدس حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و یاران باوفایش را به نمایش میگذارد. این هنر آیینی که ریشه در باورهای عمیق دینی و فرهنگ عاشورایی مردم منطقه دارد، همواره با حضور تعزیهخوانان برجسته، مداحان و هنرمندان متعهد شهرستان کهگیلویه زنده و پویا مانده است.
بسیاری از هنرمندان این منطقه، عمر خویش را صرف حفظ و انتقال این میراث ارزشمند کردهاند و با اجرای مجالس تعزیه در روستاها و شهرهای مختلف، نقش مهمی در پاسداری از فرهنگ دینی و آیینهای سنتی ایفا کردهاند. در این میان، سوق به واسطه برخورداری از پیشینه فرهنگی غنی و حضور چهرههای شاخص تعزیهخوانی، همواره یکی از پایگاههای اصلی این هنر معنوی در استان کهگیلویه و بویراحمد بوده و نام آن با مجالس باشکوه تعزیه و سوگواری اهل بیت (ع) گره خورده است.
امین درخشان، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کهگیلویه و بویراحمد، در حاشیه این آیین با تسلیت فرا رسیدن ایام تاسوعا و عاشورای حسینی و گرامیداشت یاد و خاطره فرماندهان عالیرتبه نظامی، دانشمندان هستهای و دیگر شهدای اخیر کشور، بر جایگاه ممتاز هنر دینی و آیینی تعزیه در انتقال مفاهیم عمیق نهضت عاشورا تأکید کرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کهگیلویه و بویراحمد گفت: تعزیه نهتنها یک هنر نمایشی، بلکه یک سرمایه هویتی و دینی است: ریشه در باورها، ایمان و فرهنگ مردم این دیار دارد. این هنر آیینی، نسلهای پیاپی را با پیامهای عاشورا، مفاهیمی چون ایثار، حقطلبی و مقاومت آشنا کرده است.
درخشان با اشاره به قدمتی بیش از صد سال از برگزاری مجالس تعزیهخوانی در مناطق مختلف استان، بهویژه شهر سوق، افزود: مردم سوق با علاقهای دیرینه و شور مذهبی خاص، هر ساله در ایام محرم با برگزاری تعزیه، یاد و خاطره مظلومیت سیدالشهدا(ع) و یارانش را زنده نگه میدارند. این سنت برخاسته از متن مردم، گنجینهای ارزشمند است: باید با همافزایی همه دستگاهها، از آن صیانت و برای نسل جدید بازتعریف شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همچنین بر ضرورت حمایت هدفمند از گروههای تعزیهخوان، آموزش نیروهای جوان، ثبت نسخههای کهن و بهرهگیری از رسانهها برای ترویج این هنر آیینی تأکید کرد و گفت: امروز در برابر موج هجمههای فرهنگی و جنگ نرم، ترویج هنرهای عاشورایی چون تعزیه، یک راهبرد مؤثر برای تقویت هویت دینی، فرهنگی و انقلابی جامعه ماست.
در کنار شکوه برگزاری این آیین، جامعه فرهنگی و مذهبی شهرستان کهگیلویه این روزها در سوگ یکی از چهرههای ماندگار و اثرگذار خود نیز نشسته است؛ زندهیاد کاووس دانایی، هنرمند فرهیخته، تعزیهخوان نامآشنا، مداح اهل بیت (ع) و چهره ماندگار فرهنگی و هنری شهر سوق که به تازگی دعوت حق را لبیک گفت و به رحمت ایزدی پیوست.
زندهیاد کاووس دانایی از جمله چهرههایی بود که با عشق و ارادت خالصانه به ساحت مقدس اهل بیت (ع)، سالیان متمادی در عرصه تعزیهخوانی و آیینهای سوگواری نقشآفرینی کرد و با حضور مستمر در مجالس مذهبی، در پاسداشت و تداوم سنتهای ارزشمند آیینی این سرزمین سهمی ماندگار بر جای گذاشت. اخلاص، فروتنی، مردمداری و دلبستگی عمیق این چهره ماندگار به فرهنگ عاشورا، جایگاهی ویژه در میان هنرمندان آیینی، مداحان، هیئتهای مذهبی و اقشار مختلف مردم برایش رقم زده بود.
زندهیاد دانایی افزون بر فعالیتهای فرهنگی و مذهبی، به عنوان سرهنگ بازنشسته نیروی انتظامی نیز سالهای ارزشمندی از عمر خویش را در مسیر خدمت به مردم، تأمین امنیت و آرامش جامعه سپری کرده بود و پس از پایان دوران خدمت، حضوری فعالتر در عرصههای فرهنگی، مذهبی و اجتماعی داشت. بیتردید نام و یاد این خادم اهل بیت (ع) در حافظه فرهنگی مردم سوق و شهرستان کهگیلویه ماندگار خواهد ماند و میراث معنوی و هنری این چهره اثرگذار همچنان الهامبخش نسلهای آینده در مسیر حفظ و ترویج فرهنگ عاشورایی خواهد بود.
آیین عصر عاشورا در سوق و استقبال چشمگیر مردم و میهمانان از شهرها و استانهای همجوار، نشان داد این منطقه تنها برگزارکننده یک مراسم مذهبی نیست، بلکه حامل یک میراث زنده فرهنگی و ظرفیتی کمنظیر در حوزه گردشگری مذهبی است. میراثی که از دل مردم برخاسته، با تعزیه جان گرفته، در سوگواریها تداوم یافته و امروز میتواند همزمان نقش مهمی در پاسداشت هویت دینی، تقویت سرمایه فرهنگی و معرفی ظرفیتهای مذهبی و آیینی شهرستان کهگیلویه به کشور ایفا کند.
گزارش از امیر امیرپور
انتهای پیام/
نظر شما