محمد ابراهیم زارعی رئیس پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری در یادداشتی نوشت: آیین کهن تیرگان از درخشان‌ترین جلوه‌های تقویم فرهنگی ایران‌زمین است؛ جشنی ریشه‌دار که در پیوندی ژرف میان طبیعت، اسطوره و زندگی اجتماعی ایرانیان شکل گرفته و در گذر سده‌ها همچنان در حافظه فرهنگی این سرزمین زنده و پویا مانده است. این جشن که در روز سیزدهم تیرماه در گاه‌شمار ایرانی برگزار می‌شود، یادآور مفاهیمی بنیادین همچون امید، باران‌خواهی، همبستگی اجتماعی و پاسداشت آب به‌عنوان سرچشمه حیات است.

در روایت‌های اسطوره‌ای ایران، تیرگان با نام آرش کمانگیر گره خورده است؛ پهلوانی که با ایثار و ازخودگذشتگی، تیر خویش را برای تعیین مرزهای ایران رها کرد و به نمادی جاودانه از فداکاری، میهن‌دوستی و مسئولیت‌پذیری در برابر سرنوشت جمعی بدل شد. این روایت، افزون بر جایگاه برجسته‌اش در میراث اسطوره‌ای ایران، بازتابی از جهان‌بینی ایرانیان درباره پیوند انسان، سرزمین و مسئولیت تاریخی او به شمار می‌آید.

تیرگان همچنین جشن آب و باران است. در بسیاری از نقاط ایران، آیین‌های این روز با پاشیدن آب، نیایش برای بارش باران و گرامیداشت این عنصر حیاتی همراه بوده است؛ عنصری که در فرهنگ ایرانی، از اوستا تا ادبیات کلاسیک فارسی، همواره نماد پاکی، زندگی، زایش و پایداری دانسته شده است. این جلوه از تیرگان نشان می‌دهد که ایرانیان از دیرباز درکی عمیق از پیوند میان فرهنگ، طبیعت و زیست‌بوم داشته‌اند.

پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، به‌عنوان نهادی علمی و پژوهشی در حوزه صیانت از میراث فرهنگی کشور، آیین‌هایی چون تیرگان را بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی ناملموس ایران می‌داند؛ میراثی که در کنار آثار تاریخی، هویت فرهنگی و تاریخی جامعه ایرانی را شکل داده و استمرار بخشیده است. پژوهش، مستندسازی، حفاظت و معرفی این آیین‌ها، زمینه‌ساز شناخت عمیق‌تر ریشه‌های فرهنگی ایران و انتقال این سرمایه ارزشمند به نسل‌های آینده خواهد بود.

تیرگان فرصتی برای بازاندیشی در ارزش‌های ماندگار فرهنگ ایرانی است؛ ارزش‌هایی چون همدلی، احترام به طبیعت، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و امید به آینده. امید است با شناخت ژرف‌تر این سنت‌های کهن و پاسداشت آن‌ها در زندگی امروز، بتوانیم پیوند خود را با میراث فرهنگی ایران‌زمین استوارتر سازیم و این گنجینه گران‌بها را به شایستگی به آیندگان بسپاریم.

انتهای پیام/