حامد داودی، راهنمای گردشگری و فعال حوزه تولید محتوا و اجرای رویدادهای گردشگری، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به تحولات سالهای اخیر در حوزه گردشگری در استان مازندران گفت: تنکابن که تا چند سال پیش بیشتر بهعنوان مسیر عبور گردشگران به مقصدهایی مانند رامسر شناخته میشد، امروز با مجموعهای از اقدامات شهری و پروژههای خلاقانه گردشگری در حال تبدیل شدن به یک مقصد مستقل گردشگری است.
او با معرفی فعالیتهای خود اظهار کرد: در کنار فعالیت بهعنوان راهنمای گردشگری، چند سالی است در حوزه تولید محتوا و اجرای رویدادهای گردشگری نیز فعالیت دارم و تلاش کردهایم در قالب پروژههای مختلف به توسعه گردشگری خلاق در منطقه کمک کنیم.
داودی با اشاره به موقعیت جغرافیایی استان مازندران و سهم بالای آن در گردشگری کشور افزود: استانهای شمالی بهویژه مازندران همواره مقصد بخش قابل توجهی از گردشگران بودهاند، اما در بسیاری از مناطق این حضور بیشتر به شکل گردشگری عبوری یا انبوه شکل گرفته است. در تنکابن طی سالهای اخیر تلاش شده نگاه تازهای به گردشگری شکل بگیرد؛ نگاهی که علاوه بر استفاده از ظرفیتهای طبیعی منطقه، به خلاقیت، مسئولیتپذیری و تنوع تجربههای گردشگری نیز توجه داشته باشد.
این راهنمای گردشگری و فعال حوزه تولید محتوا و اجرای رویدادهای گردشگری، با بیان اینکه تنکابن تا حدود پنج یا شش سال پیش بیشتر یک گذرگاه گردشگری محسوب میشد، گفت: بسیاری از گردشگران در مسیر رسیدن به مقصدهایی مانند رامسر از تنکابن عبور میکردند و کمتر این شهر را بهعنوان مقصد اصلی سفر انتخاب میکردند. اما مجموعه فعالیتهایی که در سالهای اخیر انجام شده، به تدریج باعث شده تنکابن از یک مسیر عبوری به یک مقصد گردشگری تبدیل شود.
او با تأکید بر اینکه هدف از این رویکرد جذب گردشگری انبوه نبوده است، افزود: تلاش شده به جای تمرکز بر حجم بالای گردشگر، بر ایجاد تجربههای متنوع و باکیفیت برای گردشگران تمرکز شود؛ تجربههایی که بتوانند هم گردشگران را جذب کنند و هم به طبیعت و فرهنگ منطقه آسیب نزنند.
این فعال گردشگری با اشاره به ظرفیتهای متنوع طبیعی در غرب مازندران گفت: منطقه غرب استان از نظر طبیعتگردی ظرفیتهای بسیار ارزشمندی دارد. در این منطقه بیشترین تعداد قلههای بالای چهار هزار متر استان قرار دارد که هنوز آنطور که باید در گردشگری مورد استفاده قرار نگرفتهاند. از سوی دیگر، ظرفیتهای گردشگری دریامحور نیز در این منطقه بسیار قابل توجه است.
او افزود: در چند سال اخیر اقداماتی مانند ایجاد پیادهراههای ساحلی و توسعه برخی فضاهای تفریحی ساحلی در تنکابن انجام شده که تلاش دارد تنوع بیشتری در تجربه گردشگری ایجاد کند و گردشگران با سلایق مختلف بتوانند در این شهر گزینههای متنوعی برای گذران وقت داشته باشند.
داودی یکی از پروژههای مهم گردشگری خلاق در این منطقه را «باغ گیاهشناسی تنکابن» عنوان کرد و گفت: این پروژه با هدف اصلاح و بازآفرینی رابطه انسان و طبیعت طراحی شده و یکی از محورهای اصلی آن ایجاد «باغ پروانهها» است که در حال حاضر مراحل پایانی آمادهسازی خود را طی میکند.
او توضیح داد: حدود یک سال و نیم تا دو سال است که روی این پروژه کار میکنیم و اکنون بخش عمده عملیات عمرانی آن به پایان رسیده است. در این مجموعه تلاش شده محیطی فراهم شود که پروانهها بتوانند بهصورت طبیعی در آن حضور داشته باشند.
به گفته این فعال گردشگری، در این مجموعه دو بخش اصلی در نظر گرفته شده است؛ نخست «باغ پروانهها» که در فضای طبیعی ایجاد شده و در آن گیاهان میزبان و گیاهان تغذیهای پروانهها کاشته شدهاند تا این حشرات بهطور طبیعی جذب محیط شوند و حتی در همان فضا تولیدمثل کنند. بخش دیگر نیز «خانه پروانهها» است که در محیطی بسته شبیه گلخانه طراحی شده و امکان مشاهده نزدیکتر پروانهها را برای بازدیدکنندگان فراهم میکند.
داودی با اشاره به جذابیت این فضا برای گردشگران گفت: تصور کنید بازدیدکننده وارد فضایی شود که صدها پروانه در آن پرواز میکنند و حتی امکان نشستن آنها روی دست افراد وجود دارد؛ این تجربه برای بسیاری از مردم جذاب و متفاوت است. اما هدف ما صرفاً ایجاد یک جاذبه سرگرمکننده نیست.
او ادامه داد: تلاش کردهایم از این جذابیت بهعنوان نقطه شروع استفاده کنیم تا از طریق روایتها و داستانهایی که در طول بازدید ارائه میشود، نقش مهم حشرات در اکوسیستم و زندگی انسان را به مخاطبان یادآوری کنیم. بسیاری از حشرات از جمله پروانهها، کفشدوزکها یا آخوندکها نقش مهمی در تعادل طبیعت دارند و شناخت آنها میتواند نگاه مردم به طبیعت را تغییر دهد.
این فعال گردشگری با اشاره به تنوع زیستی جنگلهای هیرکانی گفت: در جنگلهای هیرکانی تنوع قابل توجهی از گونههای پروانه وجود دارد. حتی پیش از انقلاب تورهای تخصصی پروانهنگری در این منطقه برگزار میشد، اما در سالهای بعد توجه کمتری به این نوع گردشگری تخصصی شد.
او افزود: در حالی که امروز تورهای پرندهنگری در بسیاری از مناطق شناخته شدهاند، موضوع پروانهنگری در ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته است، در حالی که این حشرات برای عموم مردم جذابیت زیادی دارند و میتوانند زمینه شکلگیری یک نوع گردشگری علمی و تخصصی را فراهم کنند.
داودی درباره بخشهای مختلف باغ گیاهشناسی تنکابن نیز گفت: این مجموعه که با نام «گلپَر» طراحی شده، تنها به پروانهها محدود نیست و بخشهای متنوعی در آن پیشبینی شده است. برای نمونه در ابتدای مسیر بازدید، باغچه کوچکی از چای قرار دارد که بهانهای برای روایت تاریخ چای در تنکابن است؛ شهری که بزرگترین باغ چای کشور را در اختیار دارد.
او ادامه داد: همچنین باغچهای از مرکبات در این مجموعه ایجاد شده که در آن داستان «پرتقال شهسواری» و جایگاه تنکابن بهعنوان یکی از قطبهای تولید مرکبات کشور روایت میشود.
به گفته او، بخشی از این باغ نیز به معرفی گونههای گیاهی جنگلهای هیرکانی اختصاص یافته است تا بازدیدکنندگان، بهویژه دانشآموزان و دانشجویان، بتوانند بدون نیاز به پیمایش گسترده در جنگلها با بخشی از تنوع زیستی این اکوسیستم آشنا شوند.
داودی افزود: در کنار این بخشها، خانه صنایعدستی نیز در این مجموعه ایجاد شده است. یکی از مشکلات همیشگی فعالان صنایعدستی موضوع فروش و بازاریابی است، بنابراین تلاش کردیم فضایی فراهم کنیم تا هنرمندان بتوانند محصولات خود را در این مجموعه عرضه کنند.
او توضیح داد: در این بخش از هنرمندان خواسته شده محصولاتی طراحی کنند که یا مواد اولیه آن از طبیعت باشد یا الهام آن از طبیعت گرفته شده باشد؛ برای نمونه محصولاتی با طرح پروانهها یا سایر حشرات مفید.
این فعال گردشگری همچنین به راهاندازی پژوهشکدهای در این مجموعه اشاره کرد و گفت: مأموریت اصلی این بخش تولید محتوا در حوزه گردشگری و حفاظت از طبیعت است. در این پژوهشکده تلاش میشود روایتهای علمی، فرهنگی و حتی افسانههای محلی مرتبط با جنگلهای هیرکانی به شکل جذاب برای مخاطبان مختلف بازآفرینی شود.
او افزود: در بسیاری از موارد دانش علمی ارزشمندی درباره طبیعت وجود دارد، اما این دانش به زبان قابل فهم و جذاب برای عموم مردم ارائه نشده است. هدف این پژوهشکده تبدیل این دانش به روایتها و داستانهایی است که بتواند برای گروههای مختلف، از کودکان گرفته تا گردشگران، قابل درک و جذاب باشد.
داودی تأکید کرد: اگر این مجموعه بهدرستی اجرا شود، یک جاذبه ساده مانند پروانهها میتواند به نقطه شروعی برای تغییر نگاه مردم به طبیعت تبدیل شود و بازدیدکنندگان پس از خروج از باغ به این فکر کنند که هر موجود زندهای، حتی کوچکترین حشرات، در چرخه زندگی نقش مهمی دارند.
او با اشاره به حضور متخصصان در طراحی این پروژه گفت: در تیم طراحی این مجموعه متخصصانی از حوزههای مختلف از جمله تنوع زیستی، گردشگری و طبیعتگردی حضور دارند و تلاش شده تجربهای علمی و در عین حال جذاب برای بازدیدکنندگان طراحی شود.
داودی همچنین به روند تخصصیتر شدن فعالیت راهنمایان گردشگری اشاره کرد و گفت: در سالهای اخیر بسیاری از راهنمایان گردشگری به این نتیجه رسیدهاند که باید در یک حوزه خاص تخصص پیدا کنند. برای مثال برخی در حوزه کوهستان، برخی در حوزه آبشارها و برخی در حوزههای دیگر فعالیت تخصصی دارند.
او افزود: در این میان پروانهنگری نیز میتواند به یکی از شاخههای تخصصی گردشگری طبیعت تبدیل شود و تنکابن ظرفیت آن را دارد که به یکی از مراکز این نوع گردشگری در کشور تبدیل شود.
این فعال گردشگری در ادامه به چالشهای سالهای اخیر صنعت گردشگری اشاره کرد و گفت: در چند سال گذشته رخدادهایی مانند همهگیری کرونا، برخی تنشهای اجتماعی و همچنین شرایط منطقهای باعث کاهش سفرها شد و بسیاری از فعالان گردشگری با مشکلات جدی مواجه شدند.
او با بیان اینکه راهنمایان گردشگری از جمله گروههایی بودند که بیشترین آسیب را دیدند، گفت: در بسیاری از موارد تورها به طور کامل لغو میشد و عملاً فعالیت راهنمایان متوقف میشد، در حالی که حمایتهای مؤثری نیز از این گروه صورت نگرفت.
داودی درباره تجربه تابآوری در پروژه باغ گیاهشناسی تنکابن نیز توضیح داد: در طراحی این مجموعه تلاش کردیم منابع درآمدی متنوعی ایجاد کنیم تا وابستگی آن تنها به گردشگران نباشد.
او افزود: یکی از گروههای مخاطب این مجموعه کودکان و دانشآموزان هستند و برنامههای آموزشی متناسب با فصلهای مختلف سال برای آنها طراحی شده است. برای مثال در فصل پاییز روایتها و فعالیتها حول موضوع برداشت مرکبات شکل میگیرد و در بهار موضوعاتی مانند شکوفههای بهارنارنج و چرخههای طبیعی مورد توجه قرار میگیرد.
به گفته او، بخشهایی مانند فروش صنایعدستی، ارائه دمنوشها و غذاهای محلی و برنامههای آموزشی نیز به ایجاد جریانهای درآمدی مکمل کمک میکند.
داودی در پایان با اشاره به تحولات شهری تنکابن در سالهای اخیر گفت: در حدود چهار تا پنج سال گذشته با مدیریت شهری جدید، پروژههای مختلفی با رویکرد گردشگری در شهر اجرا شده است.
او افزود: ایجاد پیادهراههای ساحلی، پارکهای خطی در حاشیه رودخانهها، فضاهای فرهنگی مانند گذرگاه هنرمندان و مشاهیر، توسعه اسکلههای تفریحی و پروژههای زیرساختی از جمله اقداماتی است که در کنار هم نقشه گردشگری شهری تنکابن را شکل دادهاند.
این فعال گردشگری تأکید کرد: هر یک از این پروژهها شاید بهتنهایی یک طرح عمرانی محسوب شوند، اما در کنار یکدیگر مانند دانههای یک تسبیح، ساختار گردشگری شهری تنکابن را شکل میدهند و نشان میدهند گردشگر چگونه میتواند در شهر حرکت کند، زمان بگذراند و تجربه متفاوتی داشته باشد.
او خاطرنشان کرد: امروز تنکابن دیگر تنها یک گذرگاه نیست، بلکه مقصدی است که میتواند با شهرهای اطراف رقابت کند و با تمرکز بر گردشگری کیفی و تجربهمحور، مسیر تازهای در توسعه گردشگری شمال کشور رقم بزند.
انتهای پیام/
نظر شما