به گزارش خبرنگار میراث آریا، صنایعدستی در روزگاران گذشته نه تنها کسب و پیشه اصلی مردمان سلحشور کهگیلویه و بویراحمد بوده، بلکه با تار و پود زندگی عشایری و روستایی این دیار عجین شده است. این دستبافتهای بیبدیل، بخش جداییناپذیری از فرهنگ اصیل مردم این استان را تشکیل میدهند و راوی قصههای تلخ و شیرین گذشتگان هستند. در ادامه این گزارش، به معرفی سه مورد از شاخصترین صنایعدستی این استان میپردازیم؛ هنرهایی که تنها گوشهای از معجزه دستان توانمند مردان و زنان لر زبان کهگیلویه و بویراحمد را به تصویر میکشند و ریشه در اعماق فرهنگ کهن و اصیل مردم این خطه شگفتانگیز دارند.
الماس قبادی معاون صنایعدستی اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کهگیلویه و بویراحمد در توصیف این دستبافتها معتقد است که هنر دست زنان و مردان زاگرسنشین، تبلور تاریخ پرفراز و نشیب این سرزمین است و محافظت از آن یک رسالت تاریخی محسوب میشود.
گلیم؛ شاهکار هندسی و نقشبرجسته زاگرس
در حال حاضر، مهمترین و پرکاربردترین محصولی که در سراسر استان بافته میشود، گلیم است. این دستبافت ارزشمند معمولاً به صورت دو رو و در ابعاد متفاوت و کاربردی بافته و روانه بازار میشود. بررسیها نشان میدهد اغلب دارهایی که برای بافت گلیم مورد استفاده قرار میگیرند، از جنس فلزی و از نوع ایستاده یا عمودی هستند و مواد اولیه بافت نیز بسته به نوع کاربرد تفاوت چشمگیری دارد.
رنگها و طرحهای به کار رفته در این گلیمها، کاملاً اصیل، سنتی و مبتنی بر نقوش هندسی هستند. امروزه نوع برجسته گلیم نیز در سطح استان بافته میشود که از زیبایی و ظرافت خاصی برخوردار است و چشم هر بینندهای را خیره میکند. این نوع گلیم برجسته، مضامینی همچون معماری باشکوه اسلامی و تصاویر متنوع نظامی، اجتماعی و تاریخی را با مهارتی بینظیر به تصویر میکشد. همچنین در طرحهای برجسته نوع دوم، شاهد آن هستیم که فرهنگ حاکم امروزی با تلفیقی از سنت و مدرنیته به بهترین شکل ممکن به نمایش گذاشته میشود.
گچمه؛ رستاخیز هنری در حال فراموشی
گچمه، هنری فاخر و مرکب از گلیم و قالی است که نقوش در آن بیشتر به صورت برجسته و گرهدار رخنمایی میکنند. این محصول استثنایی جزو هنرهای شاخص و شناسنامه صنایعدستی استان به شمار میرود و هنری در حال فراموشی بود که با تلاش هنرمندان و دوستداران میراثفرهنگی، دوباره احیا شد.
از ویژگیهای فنی بافت گچمه میتوان به این نکته اشاره کرد که در آن از پود استفاده نمیشود، بلکه از همان خامهایی که در بافت گلیم به کار میرود، با ظرافتی خاص بهره میگیرند. فرآیند تولید به این شکل است که بعد از چلهکشی، در حاشیه و نقشه آن از تکنیک بافت قالی استفاده شده و تمام نقوش به صورت کاملاً برجسته بافته میشود. عشایر غیور کهگیلویه و بویراحمد از گچمههای رنگارنگ برای زیرانداز و تزئین فضای داخلی چادرها و خانههای خود استفاده میکنند. در حال حاضر، این محصول منحصربهفرد از زیباترین و گرانبهاترین دستبافتهای استان محسوب میشود.
سیاهچادر؛ شاهکار معماری و مهندسی عشایر لر
در فرهنگ اصیل لر، یکی از زیباترین هنرها، سنتها و چه بسا کاربردیترین و شگفتانگیزترین صنایعدستی این استان، سیاهچادر است. سیاهچادر ویژگیهای بومشناختی و مهندسی بسیار خاصی دارد و سالهاست به همان شکل گذشته و با اصالت اولیه باقی مانده است؛ به گونهای که حتی طرح و ساختار مهندسی آن را در گذر زمان تغییر ندادهاند.
سیاهچادر که محل اسکان امن و صمیمی خانوار عشایری در دل طبیعت است، با ظرافتی بینظیر از موی بز بافته میشود. در سقف این سازه، سوراخها و منافذ ریزی ایجاد شده است که در فصل گرم تابستان، جریان هوا به راحتی از آنها عبور میکند و درون سیاهچادر را به شکلی مطبوع خنک نگه میدارد، اما شاهکار این دستبافت آنجاست که با شروع بارشها و با جذب رطوبت، رشتههای موی بز متورم شده و این منافذ و سوراخها به صورت کاملاً خودکار بسته میشوند تا از ورود هرگونه باران، برف و تگرگ به درون فضای زندگی جلوگیری شود.
گزارش: امیر امیرپور
انتهای پیام/
نظر شما