میراث آریا: شهرستان هیرمند در شمال سیستان و بلوچستان، تنها سرزمین کشاورزی و زندگی در کنار رودخانه هیرمند نیست؛ این شهرستان در کنار ظرفیتهای طبیعی و تاریخی خود، گنجینهای از هنرهای دستی را نیز در دل دارد؛ هنرهایی که به دست زنان و دختران هنرمند خلق میشوند و سوزندوزی یکی از جلوههای ارزشمند آن به شمار میرود.
سوزندوزی، هنری ظریف و زمانبر است که با نخ، سوزن و پارچه شکل میگیرد و هنرمند با کنار هم قرار دادن نقشها و رنگها، طرحهایی چشمنواز را بر روی پارچه پدید میآورد. این هنر در فرهنگ منطقه سیستان و بلوچستان ریشهای دیرینه دارد و در کنار جنبه زیباییشناختی، میتواند زمینهای برای اشتغال و درآمدزایی خانوادهها نیز باشد.
در شهرستان هیرمند نیز سوزندوزی به عنوان یکی از رشتههای صنایعدستی مورد توجه قرار گرفته و بانوان علاقهمند با شرکت در دورههای آموزشی، تلاش میکنند این هنر را به شکل حرفهای فرا بگیرند.
آنچه سوزندوزی را از یک هنر صرفاً تزئینی فراتر میبرد، ظرفیت آن برای ایجاد اشتغال خانگی است. هنرمند میتواند با کمترین امکانات، در فضای خانه فعالیت خود را آغاز کند و با تولید محصولات متنوع، هنر دست خود را به بازار عرضه کند.
تجربه برخی کارآفرینان سوزندوز در شهرستان هیرمند نیز نشان داده است که آموزش این هنر میتواند زمینه اشتغال تعدادی از بانوان را فراهم کند؛ موضوعی که اهمیت حمایت از آموزش، بازاریابی و فروش محصولات صنایعدستی را دوچندان میکند.
امروزه محصولات سوزندوزی تنها به پوشاک سنتی محدود نیستند و میتوان از این هنر در تولید انواع محصولات تزئینی و کاربردی از جمله کوسن، رومیزی، سجاده، سفره عقد و دیگر محصولات پارچهای استفاده کرد. همین تنوع میتواند بازارهای جدیدی برای هنرمندان ایجاد کند.
میراثی که باید به نسل آینده سپرده شود
سوزندوزی بخشی از هویت فرهنگی منطقه است؛ هنری که انتقال آن از مادران و نسلهای پیشین به دختران و نسل جدید، به معنای حفظ بخشی از فرهنگ و ذوق بومی است.
در شرایطی که بسیاری از صنایع دستی با چالشهایی مانند نبود بازار فروش، محدودیت در معرفی محصولات و دشواری دسترسی به مشتریان روبهرو هستند، حمایت هدفمند از هنرمندان میتواند نقش مهمی در ماندگاری این هنر داشته باشد.
برگزاری دورههای آموزشی، ایجاد بازارچههای دائمی و فصلی، حضور هنرمندان در نمایشگاهها، معرفی محصولات در فضای مجازی و فراهم کردن زمینه فروش اینترنتی، از جمله اقداماتی است که میتواند سوزندوزی هیرمند را از یک هنر خانگی به یک ظرفیت اقتصادی و گردشگری تبدیل کند.
هر قطعه سوزندوزی، حاصل ساعتها نشستن، دقت کردن و کنار هم نشاندن نخهاست؛ اما ارزش واقعی آن تنها در نقش و رنگ خلاصه نمیشود. پشت هر دوخت، داستان یک هنرمند، فرهنگ یک منطقه و تلاش خانوادهای برای ساختن آیندهای بهتر قرار دارد.
سوزندوزی در هیرمند میتواند پیوندی میان هنر، هویت، اشتغال و اقتصاد خانواده باشد؛ ظرفیتی که اگر با آموزش مستمر، حمایت مسئولان، بازاریابی حرفهای و معرفی مناسب همراه شود، میتواند نام هنر زنان هیرمندی را فراتر از مرزهای شهرستان به بازارهای ملی و حتی بینالمللی برساند.
اکنون حفظ این هنر، تنها وظیفه هنرمندان نیست؛ بلکه نیازمند همراهی دستگاههای فرهنگی، متولیان صنایعدستی، فعالان اقتصادی و مردم است تا سوزن و نخ زنان هنرمند هیرمندی، همچنان روایتگر فرهنگ و هویت این سرزمین باشد.
روایت دستانی که فرهنگ را میدوزند
زهرا سارانی، بانوی سوزندوز هیرمندی بیان کرد: سوزندوزی برای من فقط یک هنر نیست، بلکه بخشی از فرهنگ و هویت منطقه است. یادگیری این هنر نیاز به صبر و علاقه دارد و خوشحالم که میتوانم با دستان خودم طرحهایی را روی پارچه اجرا کنم. امیدوارم زمینه فروش محصولات هنرمندان بیشتر فراهم شود.
فاطمه پودینه، فعال صنایعدستی تصریح کرد: سوزندوزی ظرفیت خوبی برای اشتغال بانوان دارد، بهویژه اینکه میتوان آن را در خانه انجام داد. بسیاری از زنان علاقهمند هستند این هنر را یاد بگیرند، اما برای تبدیل هنرشان به درآمد پایدار، به آموزشهای تخصصی و بازار فروش نیاز دارند.
او افزود: من سوزندوزی را یک هنر زیبا و اصیل میدانم که باید به نسل جوان معرفی شود. اگر کلاسهای آموزشی بیشتری برگزار شود و دختران جوان با این هنر آشنا شوند، میتوان امیدوار بود که سوزندوزی همچنان در منطقه زنده بماند.
۶۸ هنرجو گواهینامه آموزش صنایعدستی هیرمند را دریافت کردند
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان هیرمند از پایان دوره آموزش صنایعدستی این شهرستان خبر داد و بیان کرد: دوره نخست کلاسهای آموزش صنایعدستی سال جدید در دو بخش مرکزی و قرقری با استقبال علاقهمندان و مشارکت دستگاههای اجرایی شهرستان با موفقیت به پایان رسید.
او افزود: این دورههای آموزشی در قالب تفاهمنامه همکاری با بخشداری قرقری، اداره بهزیستی و اداره کتابخانههای عمومی شهرستان و در سه رشته سوزندوزی، دوخت البسه محلی سیستانی و دوخت البسه محلی بلوچ برگزار شد که در مجموع ۶۸ نفر از بانوان شهرستان بهصورت رایگان از آموزشهای تخصصی بهرهمند شدند.
پودینه واحد با اشاره به اعطای گواهینامه معتبر به شرکتکنندگان پس از پایان دوره، اظهار کرد: برگزاری این دورهها در راستای حفظ و احیای هنرهای اصیل و بومی منطقه، ارتقای مهارتهای فردی و ایجاد زمینههای اشتغال و درآمدزایی برای بانوان برنامهریزی و اجرا شده است.
او تأکید کرد: توانمندسازی بانوان از طریق آموزش صنایعدستی، یکی از رویکردهای مهم این اداره در توسعه اقتصاد خانواده و ایجاد اشتغال پایدار است و تلاش خواهیم کرد با استمرار این دورهها، زمینه حضور هرچه بیشتر هنرمندان در عرصه تولید و بازار صنایعدستی فراهم شود.
انتهای پیام/
نظر شما