میراث آریا: وقتی وارد آیینه‌ورزان می‌شوید، بهتر است عجله نکنید؛ چون هر گوشه از روستا، بخشی از گذشته و زندگی امروز آن را روایت می‌کند.

در میان بافت قدیمی روستا، امامزاده عبدالله یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی آیینه‌ورزان قرار دارد، بنایی با پلان هشت‌ضلعی و گنبدی مخروطی که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. اما جذابیت آن فقط به معماری بنا محدود نمی‌شود، در کنار امامزاده، چناری کهنسال با عمری چندصدساله ایستاده که گویی شاهد خاموش نسل‌های پی‌درپی روستاست. حتی درِ چوبی و منبت‌کاری‌شده قدیمی این بنا، که به دوره صفویه نسبت داده می‌شود، امروز در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود، نشانه‌ای از اینکه هنر چوب در این روستا ریشه‌ای قدیمی دارد.

اگر از تاریخ فاصله بگیرید و راه کوه را در پیش بگیرید، آیینه‌ورزان چهره دیگری از خود نشان می‌دهد. آبشار آیینه‌ورزان در دامنه‌های زرینه‌کوه، مقصد طبیعت‌گردانی است که حاضرند کمی پیاده‌روی کنند تا به صدای آب در دل کوه برسند. مسیر رسیدن به آبشار خودش بخشی از جاذبه است، مسیری که از فضای روستا فاصله می‌گیرد و شما را به چشم‌اندازهای کوهستانی می‌رساند.

اما شاید یکی از زیباترین چیزهایی که آیینه‌ورزان را از یک مقصد صرفاً طبیعی جدا می‌کند، هنر مردم آن باشد. منبت‌کاری در این روستا فقط یک صنایع‌دستی برای فروش نیست، هنری است که با زندگی مردم پیوند خورده و در آثار چوبی قدیمی روستا نیز ردپای آن دیده می‌شود. اینجا چوب، در دست هنرمند، از یک تکه ساده به نقش و طرح تبدیل می‌شود. انگار بخشی از طبیعت روستا دوباره به شکل دیگری متولد می‌شود.

در کنار همه این‌ها، باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی قرار دارند، جایی که غلات، سیب‌زمینی، لوبیا و انواع بنشن از محصولات شناخته‌ شده منطقه‌اند. به همین دلیل آیینه‌ورزان را نمی‌توان فقط با یک آبشار یا یک بنای تاریخی معرفی کرد، هویت این روستا از کنار هم قرار گرفتن کوه، آب، کشاورزی، تاریخ و هنر دست مردم ساخته شده است.

شاید همین ترکیب است که سفر به آیینه‌ورزان را جذاب می‌کند، جایی که در یک روز می‌توانید از سایه یک چنار چندصدساله به مسیر یک آبشار کوهستانی بروید و در میان این دو، با هنری روبه‌رو شوید که هنوز صدای زندگی روستا را در خود دارد.

در ۶۰ کیلومتری شرق تهران در جاده فیروزکوه و پس از شهر دماوند روستای زیبایی آینه ورزان وجود دارد. بالای روستای کوهستانی آیینه ورزان آبشاری وجود دارد که یکی از دیدنی‌های این روستا به حساب می‌آید. زبان مردم آیینه ورزان تاتی است و بیشتر مردم به این زبان صحبت می‌کنند. در زبان تاتی به آیینه ورزان «عین ورزان» می‌گویند.

عین ورزان یا آیینه ورزان روستایی است بنا شده بر بلندای کوه از شمال و گستره‌ کوهپایه از سمت جنوب. قدمت روستای آینه ورزان که در نزدیکی دماوند واقع شده نزدیک به ۲هزار سال می‌رسد. در بالای کوه مشرف به روستای آئینه ورزان بقایای آتشکده‌ای قدیمی به چشم می‌خورد. وجود آب همیشه جاری در این روستا سبب رونق کشاورزی و تبدیل شدن این روستا به منطقه‌ای سرسبز و حاصلخیز شده است. 

گستره‌ جغرافیایی آینه ورزان روستا را به دو بخش بالا ده و پایین ده تقسیم کرده است. کوه‌هایی در بالادست و آبشاری در تنگه‌ی آیینه ورزان در دل کوه با دشتی وسیع در دامنه‌ی آن با درختان میوه و کندوهای زنبور. وجه تسمیه روستای آئینه ورزان برمی‌گردد به همین موقعیت جغرافیایی که روستا را همچون آیینه‌ای تصور کرده در برابر روستای «زان».

در قله‌ کوه های اطراف این روستا که به زرین کوه یا زرینه کوه شهرت دارد، قلعه‌ای قدیمی به نام قلعه‌ی نوذرشاه قرار دارد. در افسانه‌های محلی میدان نبرد رستم و اسفندیار را دشت پایین این منطقه ذکر کرده‌اند.

یکی از بناهای زیبا و ارزشمند تاریخی- فرهنگی این روستا امامزاده عبدالله است که بصورت برج آرامگاهی هشت ضلعی و گنبد مخروطی است.

معماری این بنا از سنگ، ملات و گچ و یادگاری از اواخر دوره ی مغول است. گرچه گنبد آن به دلیل ترمیم هم اینک چادری بر روی آن کشیده شده و نیاز دارد به منظور حفظ این بنای ارزشمند هر چه سریعتر ترمیم تا از نفوذ آب به داخل امامزاده و خرابی گنبد اقدام شود. کاشی کاری های داخل بنا به شکل چهارگوش و کوکبی که متعلق به دوران هشتم هجری و به سبک دوره ی مغول است. بر روی قبر امامزاده صندوق منبت کاری شده ای قرار دارد که بر روی بیرونی آن کتیبه ای به خط نستعلیق وجود دارد که حکایت از ساخت و نصب آن در دوره ی صفوی دارد.

هم اینک در چوبی و با ارزش امامزاده در موزه دوران اسلامی نگهداری می شود. بنای امامزاده در جهت شمال – جنوب است و محراب در ضلع جنوبی آن قرار دارد، در جهت شرقی امامزاده بنایی به صورت کفش کن و نمازخانه که مربوط به دوران صفویه است وجود دارد که کاشی کاری آن به سبک مغولی و با کاشی های فیروزه ای رنگ تزیین شده است.

امامزاده عبدالله آیینه ورزان در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. در محوطه حیاط امامزاده درخت چناری دیده می شود که قدمت عمر آن حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ سال است و خاطرات زیبایی را برای کهنسالان این روستا تداعی می کند و همه اهالی قدیم این روستا در روزهای تابستان از سایه سار آن بهره می برند.

انتهای پیام/