کامبیز پورطهماسی، در حاشیه مراسم رونمایی از کتاب مسیر سبز در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، اظهار کرد: گاهی قدمت یک مجموعه آنقدر با زندگی روزمره گره میخورد که اهمیت تاریخی آن برای نسلهای بعد کمتر دیده میشود. دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران نیز از جمله مجموعههایی است که بخش قابل توجهی از تاریخ آموزش و پژوهش کشاورزی کشور در آن شکل گرفته و طبیعی است که چنین پیشینهای نیازمند ثبت و مستندسازی باشد.
معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران افزود: ایده اولیه تدوین این کتاب در سال ۱۴۰۱ جدی شد. در چهارم شهریور همان سال، در نشستی که جمعیت همیاران کرج در ساختمان دانشکدگان برگزار کرده بود، دکتر عیاری یادداشتی را مطرح کرد که مضمون اصلی آن یک دغدغه روشن بود؛ اینکه با وجود قدمت و جایگاه این مجموعه، چرا نباید اثری مکتوب درباره ساختار، پیشینه و بخشی از افتخارات آن وجود داشته باشد؟ همین دغدغه، زمینهای شد تا موضوع تدوین کتاب دنبال شود.
پورطهماسی توضیح داد: این اثر را باید نخستین گام جدی برای ثبت مکتوب ساختار دانشکدگان دانست. البته از ابتدا نیز روشن بود که نمیتوان تاریخ بیش از یک قرن فعالیت یک مجموعه علمی را در یک کتاب جمع کرد. آنچه در مسیر سبز آمده، بخشی از این تاریخ است و نه تمام آن.
معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران گفت: اگر تاریخ یک دانشکده را فقط با تاریخ تأسیس، تغییر نامها، جابهجایی ساختارها، ساختمانها و مدیران تعریف کنیم، بخش مهمی از واقعیت را نادیده گرفتهایم. پشت هر ساختار آموزشی، مجموعهای از انسانها، ایدهها، پژوهشها و تصمیمهایی وجود دارد که در نهایت بر جامعه اثر میگذارد.
او تصریح کرد: دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی در طول سالهای فعالیت خود، تنها محل برگزاری کلاس و تربیت دانشجو نبوده است. استادان و دانشآموختگان این مجموعه در حوزههای مختلف علمی و فنی کشاورزی و منابع طبیعی کشور حضور داشتهاند و بخشی از جریان شکلگیری و توسعه دانش تخصصی این حوزهها را پیش بردهاند.
پورطهماسی افزود: به همین دلیل، وقتی از میراث این دانشکدگان صحبت میکنیم، باید همزمان چند وجه را ببینیم؛ وجه آموزشی، وجه پژوهشی، نقش آن در تربیت نیروی انسانی متخصص، تأثیرگذاری در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی و در نهایت ارتباطی که این مجموعه با جامعه و شهر کرج پیدا کرده است.
او بیان کرد: همین چندلایه بودن تاریخ باعث شده مسیر سبز را پایان کار ندانیم. این کتاب بیشتر یک نقطه شروع است تا یک نقطه پایان؛ شروعی برای اینکه بتوانیم اسناد و روایتهای پراکنده را کنار هم قرار دهیم و تصویری جامعتر از نقش دانشکدگان ارائه کنیم.
پورطهماسی در ادامه از برنامه برای تدوین اثری با تمرکز بر نقش اجتماعی دانشکدگان خبر داد و گفت: یکی از خلأهایی که احساس میشود، بررسی رابطه این مجموعه با شهر کرج و جامعه پیرامونی آن است. دانشکده طی دههها در این منطقه حضور داشته و طبیعتاً نمیتوان این حضور طولانی را جدا از تحولات اجتماعی، علمی و حتی فرهنگی شهر بررسی کرد.
این مسئول ابراز کرد: بر همین اساس، در ادامه این مسیر، موضوع تدوین اثری با عنوان اولیه «چهارراه دانشکده» مطرح شده است. این عنوان هنوز در مرحله پیشقرارداد است، اما ایده اصلی آن این است که از زاویهای متفاوت به تاریخ دانشکدگان نگاه شود؛ یعنی ببینیم این مجموعه چگونه با شهر و جامعه پیرامون خود ارتباط برقرار کرده و چه تأثیری از این ارتباط گرفته و چه اثری بر آن گذاشته است.
معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران گفت: در چنین پژوهشی، اسناد موجود، خاطرات، روایتهای افراد و مدارک تاریخی میتوانند اهمیت زیادی داشته باشند. بسیاری از اتفاقات مهم لزوماً در گزارشهای رسمی ثبت نشدهاند و گاهی یک خاطره، یک سند قدیمی یا روایت یک دانشآموخته میتواند بخشی از تاریخ اجتماعی یک مجموعه را روشن کند.
جای خالی چهرههای اثرگذار در تاریخ مکتوب
او با اشاره به ضرورت ثبت نقش استادان و دانشمندان این مجموعه گفت: یکی دیگر از مسیرهایی که باید جدیتر دنبال شود، معرفی چهرههایی است که در تاریخ دانشکدگان نقش داشتهاند. وقتی درباره یکصد سال فعالیت علمی صحبت میکنیم، در واقع درباره نسلهای متعددی از استادان، پژوهشگران و دانشآموختگانی صحبت میکنیم که هر کدام بخشی از این میراث را ساختهاند.
پورطهماسی از مرحوم کریم ساعی بهعنوان یکی از چهرههای برجسته این تاریخ نام برد و افزود: نامهایی مانند مرحوم ساعی نشان میدهد که این مجموعه چه ظرفیت علمی و چه سابقهای در شکلگیری دانش تخصصی کشور داشته است. با این حال، هنوز برای معرفی دقیق و مستند بسیاری از این چهرهها و بررسی سهم واقعی آنان در تحولات علمی و فنی کشور، کار پژوهشی بیشتری لازم است.
این مسئول تأکید کرد: اگر این تاریخ به شکل مستند ثبت نشود، بخشی از آن با گذشت زمان از دست میرود. استادان و دانشآموختگان هر دوره، حامل بخشی از این حافظه هستند و باید پیش از آنکه این روایتها از دسترس خارج شوند، گردآوری و بررسی شوند.
پورطهماسی همچنین از برنامهریزی برای انتشار مجموعهای تصویری درباره دانشکدگان خبر داد و گفت: تاریخ فقط با کلمات منتقل نمیشود. تصاویر قدیمی کلاسها، ساختمانها، فضاهای آموزشی، استادان و دانشجویان میتوانند بخشی از گذشته را به شکلی زندهتر در اختیار نسل امروز قرار دهند.
او ابراز کرد: به همین دلیل، برنامهای برای گردآوری تصاویر تاریخی و معاصر دانشکدگان در نظر گرفته شده است تا در قالب یک اثر تصویری مستقل منتشر شود. کنار هم قرار دادن تصاویر گذشته و امروز میتواند تغییرات فیزیکی و حتی بخشی از تحول آموزشی و اجتماعی این مجموعه را نشان دهد.
معاون پژوهش و فناوری دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در پایان گفت: آنچه امروز از مسیر سبز آغاز شده، میتواند در صورت استمرار به یک پروژه بزرگتر برای تاریخنگاری دانشکدگان تبدیل شود؛ پروژهای که در آن ساختار، استادان، دانشآموختگان، فعالیتهای علمی و پژوهشی، ارتباط با جامعه و حتی حافظه تصویری این مجموعه در کنار یکدیگر قرار گیرند.
انتهای پیام/
نظر شما