اسکندر مختاری طالقانی، پژوهشگر و مرمتگر پیشکسوت، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تبیین فلسفه وجودی حفاظت از میراث‌معماری، اظهار داشت: مرمتگر باید شکوه اثر در دوران سلامت و پویایی آن را در ذهن ترسیم کند. این تصویر ذهنی، همان نیروی محرکه‌ای است که مرمتگر و جامعه را از سوگ ویرانی به امید احیا رهنمون می‌سازد.

ارگ بم؛ نماد رستاخیز تمدنی و پیوند با سوگ ملی

مختاری با یادآوری روزهای تلخ پس از زلزله بم، این واقعه را آزمونی برای ظرفیت‌های فرهنگی ایران خواند و افزود: در شرایطی که مردم داغدار بم عزیزترین‌های خود را از دست داده بودند، پرسش نگران‌کننده آنان از «وضعیت ارگ»، گواهی بر عمق پیوند این اثر با هویت ملی است. برای من، ارگ بم بخشی از هویت شهر و نبضی بود که برای بازگشت حیات باید دوباره به تپش می‌افتاد. ما با احیای این ارگ، در واقع به مردم این سرزمین امیدِ دوباره به زندگی بخشیدیم.

پیشگامی در حفاظت از معماری معاصر؛ پیکار با فراموشی شهری

بخش دیگری از فعالیت‌های حرفه‌ای مختاری به شناسایی و صیانت از معماری دوره قاجار و معاصر تهران اختصاص دارد، دوره‌ای که به اذعان وی، حفاظت از این آثار واجد ارزش، امری غریبه و چالش‌برانگیز در ساختار مدیریتی میراث‌فرهنگی بود.

او با اشاره به دشواری‌های ثبت بناهای میدان مشق، ساختمان قزاق‌خانه و مدرسه البرز گفت: اگر آن روزها در برابر روند تخریب‌ها سکوت می‌کردیم، امروز اثری از این شناسنامه‌های معماری شهر باقی نمی‌ماند. ثبت‌ملی در آن برهه، ابزاری بود برای ایجاد یک سد حقوقی در برابر هجوم تغییرات کالبدی. در شرایطی که اکنون همه بر اهمیت حفاظت از این میراث اذعان دارند، باید به یاد داشت که این حساسیت عمومی، حاصل سال‌ها تلاش برای تبدیل این بناها به «واجد ارزش میراثی» در نظام تصمیم‌گیری بوده است.

تداوم تاریخی؛ از مسجد جامع ساوه تا قوام هویتی

این پژوهشگر با اشاره به تجارب خود در مرمت مسجد جامع ساوه، پیوند میان شناخت علمی و احساس هویت ملی را عامل اصلی ماندگاری هنر ایرانی دانست. 

وی افزود: جامعه محلی، زمانی که اهمیت تاریخی و جایگاه جهانی آثار سرزمین خود را درک کند، به سطح بالایی از قوام هویتی می‌رسد. هرگونه انتقال این دانش به مردم، حفاظت از اثر را به یک مطالبه عمومی و مردمی تبدیل می‌کند.

دعوت به نهادینه‌سازی خرد پیشکسوتان

مختاری طالقانی در پایان با انتقاد از حاشیه‌نشین کردن سرمایه‌های انسانی میراث‌فرهنگی پس از بازنشستگی، خواستار نهادینه‌سازی تجارب پیشکسوتان در ساختار مدیریتِ کلان میراث‌فرهنگی شد. 

او تاکید کرد: ثروتی که امروز به نام میراث‌فرهنگی در اختیار داریم، محصول خون‌دل خوردن‌ها و مبارزات نسلی است که عمر خود را در این راه نهاده‌اند. مسئولیت ما با حکم بازنشستگی پایان نمی‌یابد، چرا که میراث‌فرهنگی همواره در معرض تهدید است. غفلت از خرد انباشته در ذهن پیشکسوتان، خسارتی است که جبران آن در ساختار مدیریتی کشور ناممکن خواهد بود.

انتهای پیام/