حسن بهداد، کارشناس ارشد بازاریابی گردشگری، در یادداشتی نوشت: در جهان امروز، گردشگری دیگر صرفا یک صنعت خدماتی نیست بلکه پدیده‌ای چندبعدی است که با فرهنگ، اقتصاد، هنر، رسانه و هویت جوامع پیوندی عمیق دارد. در این میان، گردشگری سینمایی یا Film Tourism به‌عنوان یکی از گونه‌های نوظهور و اثرگذار گردشگری، می‌تواند به ابزاری قدرتمند برای معرفی مقاصد، ایجاد تقاضای سفر و کمک به توسعه اقتصادی پایدار تبدیل شود.

 تجربه بسیاری از کشورهای جهان نشان می‌دهد که سینما فراتر از یک ابزار سرگرمی، ظرفیت آن را دارد که به موتور محرک گردشگری و اقتصاد محلی تبدیل شود. در بسیاری از نقاط جهان، لوکیشن‌های فیلم‌ها و سریال‌های پرمخاطب به جاذبه‌های گردشگری تبدیل شده و میلیون‌ها نفر را برای بازدید از مکان‌هایی که پیش‌تر تنها از قاب تصویر می‌شناختند، راهی کرده‌اند.

 رابطه میان سینما و گردشگری رابطه‌ای دوسویه و هم‌افزاست. از یک سو، سینما به‌عنوان یکی از فراگیرترین رسانه‌های دیداری، امکان معرفی جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و اجتماعی یک مقصد را در مقیاسی گسترده فراهم می‌کند و از سوی دیگر، مقاصد گردشگری با برخورداری از مناظر طبیعی، بناهای تاریخی، بافت‌های شهری، فرهنگ بومی و سبک زندگی متنوع، بستر مناسبی برای خلق آثار سینمایی و تلویزیونی هستند.

 اهمیت این پیوند زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم یک اثر سینمایی می‌تواند تصویری ماندگار از یک شهر، منطقه یا کشور در ذهن مخاطبان ایجاد کند. برخلاف تبلیغات مستقیم که معمولا با هدف ترغیب مخاطب به سفر تولید می‌شوند، روایت سینمایی از یک مقصد، در قالب داستان و تجربه عاطفی مخاطب شکل می‌گیرد. ازاین‌رو می‌تواند تأثیر عمیق‌تر و ماندگارتری بر نگرش و انتخاب مقصد سفر داشته باشد.

 در واقع، یک فیلم یا سریال موفق می‌تواند برای یک مکان هویت مقصد ایجاد کند؛ نام و تصویر یک شهر یا منطقه را در سطح ملی و حتی جهانی مطرح کند و زمینه شکل‌گیری موج جدیدی از تقاضای گردشگری را فراهم آورد. از این منظر، سینما را می‌توان نوعی بازاریابی خلاقانه و غیرمستقیم برای مقاصد گردشگری دانست؛ بازاریابی‌ای که همزمان ظرفیت‌های فرهنگی و اقتصادی یک منطقه را نیز فعال می‌کند.

 البته بهره‌گیری از این ظرفیت نیازمند برنامه‌ریزی و مدیریت هدفمند است. صرف انتخاب یک لوکیشن زیبا برای فیلم‌برداری، به‌تنهایی به توسعه گردشگری منجر نمی‌شود. ایجاد زیرساخت‌های مناسب، تسهیل فرآیندهای تولید، معرفی لوکیشن‌های مستعد، تعامل میان دستگاه‌های متولی فرهنگ، گردشگری و رسانه و همچنین طراحی بسته‌های سفر مرتبط با آثار سینمایی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند یک ظرفیت رسانه‌ای را به فرصت واقعی گردشگری تبدیل کند.

از سوی دیگر، باید به آثار اقتصادی این پیوند نیز توجه داشت. حضور گروه‌های تولید در یک مقصد، موجب رونق مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی از جمله اقامت، حمل‌ونقل، پذیرایی، صنایع‌دستی، خدمات گردشگری و کسب‌وکارهای محلی می‌شود. در صورت تداوم این جریان و تبدیل لوکیشن به مقصد گردشگری، منافع اقتصادی آن می‌تواند برای سال‌ها ادامه پیدا کند و به ایجاد اشتغال و تقویت اقتصاد جوامع محلی بینجامد.

ایران با برخورداری از تمدنی چند هزار ساله، آثار تاریخی و فرهنگی متعدد، تنوع اقلیمی، چشم‌اندازهای طبیعی و فرهنگ‌های بومی و محلی، از ظرفیت کم‌نظیری برای توسعه گردشگری سینمایی برخوردار است. تقریبا در هر نقطه از کشور می‌توان مجموعه‌ای از لوکیشن‌های منحصربه‌فرد برای روایت داستان‌های تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و طبیعی پیدا کرد.

 سینمای ایران نیز به‌عنوان یکی از شناخته‌شده‌ترین سفیران فرهنگی کشور در عرصه بین‌المللی، طی دهه‌های گذشته توانسته است تصویری متفاوت و اثرگذار از ایران را به مخاطبان جهانی معرفی کند. بسیاری از آثار سینمایی ایران، بدون آنکه مستقیما با هدف تبلیغ گردشگری ساخته شده باشند، به معرفی جغرافیا، فرهنگ، سبک زندگی و ظرفیت‌های اجتماعی و انسانی کشور کمک کرده‌اند.

اکنون می‌توان از این ظرفیت فراتر رفت و رابطه میان سینما و گردشگری را از یک ارتباط اتفاقی به یک راهبرد هدفمند تبدیل کرد. شناسایی و معرفی لوکیشن‌های مستعد، ایجاد بانک اطلاعاتی لوکیشن‌های تاریخی و طبیعی، حمایت از تولیدات مرتبط با فرهنگ و جغرافیای ایران، تسهیل حضور گروه‌های فیلم‌سازی و طراحی برنامه‌های مشترک میان نهادهای سینمایی و متولیان گردشگری، می‌تواند زمینه شکل‌گیری این رویکرد را فراهم کند.

 در نهایت، گردشگری سینمایی را نباید صرفا یک جریان تبلیغاتی دانست بلکه باید آن را بخشی از اقتصاد خلاق و ابزاری برای پیوند فرهنگ، هنر و توسعه پایدار تلقی کرد.

انتهای پیام/