میراثآریا: شهرستان ایجرود، سرزمینی با اصالت دیرین و قدمتی فراتر از مرزهای سیاسی امروزی است. این منطقه به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود در امتداد مسیرهای کهن ارتباطی که زنجان را به دیگر نقاط فلات ایران متصل میکرد، همواره کانونی برای سکونت اقوام و تمدنهای مختلف بوده است. یافتههای باستانشناسی و شواهد میدانی در پهنه این شهرستان، گواهی بر وجود یک زیستبوم غنی و پایدار در هزارههای گذشته است؛ این مستندات تاریخی نشان میدهد که ایجرود، از دورههای پیش از اسلام تا دوران اسلامی، یکی از مراکز مهم معیشتی، کشاورزی و حتی دفاعی در منطقه زنجان محسوب میشده و توانسته است هویت تاریخی خود را در گذر پرفراز و نشیب قرون حفظ کند.
در میان نقاط تاریخی ایجرود، روستای گلابر جایگاه ویژهای را به خود اختصاص داده است؛ جایی که تاریخ از لایههای خاک و بقایای معماری سخن میگوید. آثار کشف شده در محوطه تاریخی گلابر، ریشههای سکونت در این روستا را به دوران پیش از اسلام میرساند و بیانگر این حقیقت است که این منطقه به دلیل دسترسی به منابع آب دایمی و خاک حاصلخیز، همواره بستر مناسبی برای شکلگیری جوامع متمرکز بوده است. بقایای ساختارهای سکونتی و موقعیت استراتژیک گلابر در کنار رودخانه، نشاندهنده هوشمندی گذشتگان در انتخاب این نقطه برای استقرار و کشاورزی است که اکنون به یکی از ارزشمندترین لایههای میراث فرهنگی این شهرستان بدل شده است.
تاریخ ایجرود و گلابر تنها در کتب تاریخی و آثار باستانی خلاصه نمیشود، بلکه در شیوه زندگیِ جاریِ مردم نیز تداوم یافته است. این پیوستگی فرهنگی، از نظامهای سنتی کشاورزی و دامداری گرفته تا هنرهای اصیلِ بومی نظیر گلیمبافی و تنورسازی، پیوندی ناگسستنی با پیشینه تاریخی این سرزمین دارد. در حقیقت، مردم امروز این منطقه میراثداران تمدنی هستند که هزاران سال در این دشتها نفس کشیده است؛ تاریخی که اکنون با ورود به عرصه گردشگری، فرصتی یافته تا نه تنها به عنوان یک خاطره کهن، بلکه به عنوان یک نیروی پیشران برای توسعه اقتصادی و معرفی هویت ایرانی به نسلهای آینده و گردشگران، بیش از پیش شناخته شود.
قدمت کهن: میراثداری از دوران پیش از اسلام
یکی از ویژگیهای برجسته گلابر، ریشه عمیق آن در تاریخ ایرانزمین است. کاوشهای باستانشناسی و شواهد موجود در این روستا، قدمت سکونت در این منطقه را به دوران پیش از اسلام باز میگرداند. گلابر در طول قرون متمادی، شاهد تمدنهای مختلفی بوده که هر کدام لایهای از فرهنگ و هنر خود را در دلِ خاک این روستا به امانت گذاشتهاند. آثار و بقایای معماری موجود در منطقه که به دورانهای تاریخی مختلف تعلق دارد، گواهی است بر اهمیت استراتژیک این نقطه از ایجرود در سدههای گذشته. این روستا بهمانند کتابی باز است که هر لایه از خاکش قصهای از نیاکان ما را روایت میکند و برای دوستداران میراث فرهنگی، مقصدی پژوهشی و دیدنی است.
سد گلابر و دهکده گردشگری؛ تلاقی طبیعت و تکنولوژی
آنچه گلابر را در سالهای اخیر به صدر اخبار گردشگری استان زنجان کشانده، احداث سد بزرگ گلابر است. این سد که یکی از طرحهای موفق مهندسی در منطقه است، نه تنها منبعی حیاتی برای تأمین آب کشاورزی شهرستان محسوب میشود، بلکه با ایجاد دریاچهای وسیع و نیلگون، جلوهای بینظیر به سیمای طبیعی روستا بخشیده است.
در جوار این سد، دهکده تفریحی و گردشگری گلابر شکل گرفته است که پتانسیلهای بالایی برای جذب گردشگر دارد. منظره خیرهکننده سد در میان کوههای سربه فلک کشیده ایجرود، فرصتی برای گردشگران فراهم کرده است تا در محیطی آرام و دلانگیز، لحظاتی را به دور از هیاهوی شهری سپری کنند. ورزشهای آبی، ماهیگیری تفریحی و پیادهروی در حاشیه دریاچه سد، از جمله فعالیتهایی است که مسافران را از اقصی نقاط استان و کشور به این منطقه میکشاند.
جاذبههای گردشگری و اقلیمی
گلابر به لحاظ اقلیمی، منطقهای است با چهار فصل مشخص و دلانگیز. تابستانهای خنک و مطبوع، بهارِ سرسبز و مملو از شکوفه، و پاییزهای رنگارنگ، این روستا را در تمامی فصول سال دیدنی کرده است. بافت روستا با خانههایی که معماری بومی را در کنار بناهای نوساز حفظ کردهاند، جذابیت بصری ویژهای دارد. علاوه بر سد، وجود مناظر بکر طبیعی در پیرامون روستا، مسیرهای کوهنوردی و وجود باغات گسترده، گلابر را به یک “اکوموزه” تبدیل کرده است که گردشگر میتواند در آن هم تاریخ را لمس کند و هم از آرامش طبیعت بهرهمند شود.
اقتصاد پویا: کشاورزی و دامداری؛ ستونهای معیشت
اقتصاد روستای گلابر بر پایه دو رکن اصلی کشاورزی و دامداری استوار است. خاک حاصلخیز این منطقه در کنار منابع آبی سد، بستری بسیار مساعد برای فعالیتهای کشاورزی فراهم آورده است. مزارع وسیع گندم، جو و باغات متنوع میوه، سیمای کشاورزی روستا را ترسیم میکنند. همزمان، دامداری در گلابر نه تنها یک سنت قدیمی، بلکه یک صنعت فعال است. محصولات دامی باکیفیت این روستا، شهرت خاصی در شهرستان ایجرود دارد. این ترکیبِ کار و تولید، روحیه تلاشگری و سختکوشی را در مردم روستا متبلور کرده و باعث شده است که گلابر از نظر اقتصادی، روستایی خودکفا و پویا باشد.
هنر دستان زنان گلابری: تنورسازی و گلیمبافی
فرهنگ و هنر گلابر در دستان توانمند زنان این دیار جلوهگر است. تنورسازی، هنری است که در گلابر قدمتی دیرینه دارد. ساخت تنورهای سنتی با استفاده از گلهای خاص و مهارتهای نسلی، نه تنها ابزاری برای پخت نانهای محلی خوشطعم و باکیفیت است، بلکه یک میراث ملموسِ خانگی محسوب میشود.
در کنار آن، هنرِ گلیمبافی در خانههای گلابری جریان دارد. زنانی که با ترکیب رنگها و طرحهای اصیلِ سنتی، نقوشی از طبیعت و باورهای قومی را بر تار و پود گلیم میبافند. این گلیمها که نمادی از ذوق و قریحه زنان روستایی است، به عنوان یکی از مهمترین سوغات این منطقه شناخته میشود و میتواند محور اصلی جشنوارههای صنایع دستی و بازارچههای محلی باشد که اخیراً در سیاستهای توسعه گردشگری شهرستان ایجرود نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
نگاهی به آینده: گلابر در مسیر توسعه
با توجه به سیاستهای اخیر اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان زنجان در جهت معرفی مسیرهای جدید گردشگری (از جمله مسیر گلابر – خوئین – کتلهخور – سلطانیه)، روستای گلابر جایگاه ویژهای در نقشهی گردشگری استان پیدا کرده است. تأسیس زیرساختهای گردشگری، مستندسازی آثار تاریخی و معرفی صنایع دستی روستا، افقهای روشنی را پیش روی این منطقه قرار داده است.
سفر به گلابر، سفر به تاریخ و طبیعت است. جایی که میتوان با خرید یک گلیم دستباف، چشیدن طعم نان محلیِ پخته شده در تنورهای سنتی، و نظاره کردن آبهای نیلگون سد در یک روز آرام، تجربهای متفاوت از گردشگری روستایی کسب کرد. گلابر، با تمامِ اصالتِ باستانیاش، آغوش خود را برای میزبانی از گردشگران و سرمایهگذاران گشوده است تا بار دیگر شکوه خود را در قامت یک قطب گردشگری در ایران به اثبات برساند.
گزارش از زهرا محمدی
انتهای پیام/
نظر شما