محدثه حسین آبادی کارشناس حوزه میراث فرهنگی در یادداشتی نوشت: کمتر روایتی در تاریخ ادیان و فرهنگ جهان به اندازه داستان سه مغ، مرز میان تاریخ، باور و افسانه را درنوردیده است. این روایت که ریشه آن به انجیل متی باز می‌گردد، قرن‌هاست الهام بخش هنرمندان، پژوهشگران و جهانگردان بوده و در طول زمان روایت‌های مختلفی پیرامون آن شکل گرفته است.

کمتر روایتی در تاریخ ادیان و فرهنگ جهان به اندازه داستان سه مغ، مرز میان تاریخ، باور و افسانه را درنوردیده است. این روایت که ریشه آن به انجیل متی باز می‌گردد، قرن‌هاست الهام بخش هنرمندان، پژوهشگران و جهانگردان بوده و در طول زمان روایت‌های مختلفی پیرامون آن شکل گرفته است. در میان این روایت‌ها، نام ایران و شهر تاریخی ساوه نیز به چشم می‌خورد.

در انجیل متی آمده است که پس از تولد عیسی مسیح، “مغانی از شرق” برای اداری احترام به او برخاستند، آنان پس از یافتن مسیح، سه هدیه ارزشمند طلا، کندر و مر را پیشکش کردند سپس از راهی دیگر به سرزمین خود بازگشتند. 

آنگه امروز با عنوان سه مغ و نام‌ های کاسپار، بالتازار و ملخیور شناخته می‌شود، حاصل سنت‌ها و روایت‌های مسیحی در سده‌های بعد است.

پیوند این داستان با ایران، بیش از هرچیز از ‌واژه «مغ» سرچشمه می‌گیرد. مغان در ایران باستان به طبقه‌ای از موبدان و دانایان دینی اطلاق می‌شد، که در علم نجوم و آیین‌های مذهبی و تغییر نشانه‌های آسمانی شهرت داشتند.

اما آنچه ساوه را به این روایت نزدیک‌ می‌کند، سفرنامه مشهور مارکوپولو جهانگرد ونیزی سده سیزدهم میلادی است او در مسیر سفر خود از شهری به نام ساوه یاد می‌کند و نقل می‌کند که مردم این شهر باور داشتند سه مغی که برای دیدار عیسی مسیح رهسپار بیت‌لحم شدند، از همین شهر برخاستندو آرامگاه آنان نیز در ساوه قرار داشته است. 

هرچند این روایت را نمی‌توان به عنوان سندی قطعی تاریخی دانست. اما بازتاب دهنده‌ی باوری است که دست کم از قرن هفتم هجری در میان مردم این منطقه رواج داشته و توجه جهانگردان را نیز به خود جلب کرده‌است. 

امروز فارغ از میزان قطعیت تاریخی این روایت، داستان سه مغ بخشی از میراث ناملموس و هویت فرهنگی ساوه به شمار می‌آید.

این ظرفیت می‌تواند در کنار آثار ارزشمندی چون مسجدجامع، مناره تاریخی، بازار چهار سوق، تصویری متفاوت از پیشینه این شهر ارائه دهد و زمینه ساز معرفی بهتر ساوه در مسیر گردشگری فرهنگی و تاریخی ایران باشد. 

شاید هرگز نتوان با اطمینان گفت که سه مغ انجیل از ساوه برخاسته‌اند، اما تداوم این روایت در منابع تاریخی، سفرنامه‌ها و حافظه جمعی مردم، نشان می‌دهد که گاهی ارزش یک داستان تنها در اثبات تاریخی آن نیست، بلکه پیوندی است که میان فرهنگ‌ها ایجاد می‌کند.

روایت سه مغ از همین قبیل است، داستانی که ساوه را به یکی از شناخته‌ شده‌ ترین روایت‌های جهان مسیحیت پیوند زده و آن را به بخشی از میراث فرهنگی این شهر تبدیل کرده است.

در نهایت ضروری‌است با پژوهش هرچه بیشتر در این زمینه و گردآوری و بررسی مستندات تاریخی، جایگاه شهرستان ساوه به عنوان خاستگاه سه مغ پارسی به اثبات برسد.

انتهای پیام/