عباس توکلیان‌فر، کارشناس و پژوهشگر حوزه گردشگری در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با ترسیم چشم‌اندازی از آینده صنعت سفر و تبیین الزامات توسعه گردشگری هوشمند در ایران، این رویکرد را فراتر از به‌کارگیری ابزارهای دیجیتال دانست و بر ضرورت شکل‌گیری یک اکوسیستم یکپارچه و متصل مبتنی بر هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و داده‌های هوشمند تاکید کرد.

او با اشاره به شتاب تحولات فناورانه و نقش فزاینده هوش مصنوعی در بازتعریف الگوهای سفر اظهار کرد: گردشگری هوشمند، نیاز روز صنعت گردشگری ایران است و ورود فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش‌مصنوعی، ضرورت حرکت به سمت این الگوی نوین را بیش از گذشته آشکار کرده است.

گردشگری هوشمند؛ از ابزارهای دیجیتال تا اکوسیستم یکپارچه سفر

این پژوهشگر حوزه گردشگری با بیان اینکه گردشگری هوشمند را نباید به رزرو آنلاین خدمات و استفاده از ابزارهای دیجیتال محدود کرد، افزود: گردشگری هوشمند یک «اکوسیستم متصل» است که با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و تحلیل داده‌ها، تمامی مراحل تجربه سفر، از برنامه‌ریزی و رزرو تا حضور در مقصد و مدیریت جریان گردشگران را متحول می‌کند.

توکلیان‌فر ادامه داد: در الگوی نوین گردشگری، فناوری‌ها از ابزارهای ارتباطی و خدماتی فراتر رفته و به راهنمایان شخصی، تحلیلگران اطلاعات تاریخی و سامانه‌های پشتیبان تصمیم‌گیری تبدیل شده‌اند، به‌گونه‌ای که می‌توانند ضمن ارتقای کیفیت تجربه گردشگر، زمینه مدیریت دقیق‌تر و کارآمدتر مقاصد را فراهم کنند.

او با اشاره به ابعاد راهبردی این تحول خاطرنشان کرد: ایران در حال عبور از مرحله دیجیتالی‌سازی خدمات گردشگری است، اما دستیابی به الگوی جهانی گردشگری هوشمند مستلزم گذار از داده‌های جزیره‌ای و پراکنده به سمت حکمرانی داده‌محور و ایجاد زیرساخت‌های ارتباطی و اطلاعاتی یکپارچه است.

سه لایه راهبردی برای تحقق گردشگری هوشمند

این کارشناس و پژوهشگر گردشگری در تشریح ابعاد و الزامات تحقق گردشگری هوشمند، این الگو را در سه لایه زیرساخت، تجربه کاربر و مدیریت مقصد قابل بررسی دانست و گفت: نخستین لایه، زیرساخت هوشمند است که ایجاد شبکه‌های متصل، بهره‌گیری از کلان‌داده‌ها و توسعه سامانه‌های پیش‌بینی تقاضا را دربرمی‌گیرد.

او افزود: در این لایه، فناوری می‌تواند با تحلیل حجم ورود و جابه‌جایی مسافران، به تنظیم ظرفیت حمل‌ونقل عمومی، پیش‌بینی نیازهای گردشگران و تخصیص بهینه امکانات و خدمات کمک کند. چنین رویکردی، تصمیم‌گیری را از الگوهای سنتی و واکنشی به سمت مدیریت مبتنی بر داده و پیش‌بینی هوشمند سوق می‌دهد.

توکلیان‌فر با اشاره به لایه دوم، یعنی تجربه کاربر، بیان کرد: گردشگری هوشمند، بازاریابی انبوه و الگوهای یکسان ارائه خدمات را به سمت شخصی‌سازی تجربه سفر هدایت می‌کند. در این چارچوب، الگوریتم‌های یادگیری ماشین می‌توانند با تحلیل علایق، ترجیحات و بودجه گردشگران، پیشنهادهایی متناسب با نیاز هر فرد برای انتخاب مقصد، طراحی مسیر سفر و بهره‌مندی از خدمات گردشگری ارائه دهند.

او تصریح کرد: این تحول، ظرفیت آن را دارد که ارتباط میان گردشگر و مقصد را از یک رابطه عمومی و یکسان به تجربه‌ای متناسب با ویژگی‌ها و انتظارات هر مسافر تبدیل کند و زمینه ارتقای کیفیت خدمات و افزایش رضایت گردشگران را فراهم آورد.

این پژوهشگر حوزه گردشگری، مدیریت مقصد را سومین لایه گردشگری هوشمند برشمرد و گفت: در این سطح، فناوری به ابزاری برای مواجهه با چالش‌های کلان مدیریت گردشگری تبدیل می‌شود، از جمله مدیریت جریان گردشگران برای پیشگیری از ازدحام در جاذبه‌ها و مقاصد پرتردد، توزیع متوازن‌تر سفر و بهینه‌سازی مصرف منابع حیاتی همچون آب و انرژی.

او تاکید کرد: پیوند این سه لایه، زمینه شکل‌گیری نظامی یکپارچه را فراهم می‌کند که در آن، زیرساخت‌های هوشمند، تجربه شخصی‌سازی‌شده گردشگر و مدیریت پایدار مقصد، به‌صورت هم‌افزا عمل می‌کنند.

اسپانیا و کره‌جنوبی؛ دو الگوی متفاوت در توسعه گردشگری هوشمند

توکلیان‌فر در ادامه با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در توسعه گردشگری هوشمند اظهار کرد: بررسی الگوهای بین‌المللی نشان می‌دهد کشورها متناسب با ظرفیت‌های فناورانه، ساختارهای مدیریتی و اولویت‌های توسعه‌ای خود، مسیرهای متفاوتی را برای هوشمندسازی صنعت گردشگری دنبال کرده‌اند.

او با اشاره به تجربه اسپانیا افزود: اسپانیا با تمرکز بر حکمرانی هوشمند، چارچوب‌های سیاست‌گذاری و تحلیل داده، الگویی مبتنی بر مدیریت و راهبری هوشمند گردشگری ارائه کرده است، در مقابل، کره‌جنوبی با بهره‌گیری از فناوری نسل پنجم ارتباطات (۵G) و واقعیت افزوده (AR)، بر توسعه تجربه‌های فناورانه و تعاملی گردشگران تمرکز کرده است.

این کارشناس گردشگری خاطرنشان کرد: تجربه این کشورها نشان می‌دهد که توسعه گردشگری هوشمند، به پیوند میان زیرساخت‌های ارتباطی، سیاست‌گذاری داده‌محور و طراحی خدمات متناسب با نیاز گردشگران وابسته است.

استارت‌آپ‌ها؛ پیشران اصلی تحول دیجیتال در گردشگری ایران

این پژوهشگر با ارزیابی ظرفیت‌های داخلی صنعت گردشگری ایران گفت: بخش‌خصوصی، به‌ویژه استارت‌آپ‌ها و پلتفرم‌های رزرو خدمات سفر، تاکنون پیشران اصلی توسعه گردشگری دیجیتال در کشور بوده‌اند و بخش دولتی نیز در حوزه‌هایی مانند توسعه تورهای مجازی و سامانه‌های نظارتی، گام‌هایی برداشته است.

او افزود: با وجود این ظرفیت‌ها و اقدامات، گردشگری ایران همچنان تا دستیابی به یک اکوسیستم هوشمند و یکپارچه فاصله دارد، چراکه داده‌های مرتبط با گردشگری در سازمان‌ها و نهادهای مختلف به‌صورت پراکنده و جزیره‌ای نگهداری می‌شوند و امکان بهره‌برداری یکپارچه از آن‌ها برای تحلیل، برنامه‌ریزی و تصمیم‌سازی به‌طور کامل فراهم نشده است.

توکلیان‌فر با تاکید بر نقش بخش‌خصوصی در شتاب‌بخشی به این تحول تصریح کرد: استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای فناورانه می‌توانند با توسعه راهکارهای نوآورانه، طراحی خدمات هوشمند و ایجاد پیوند میان عرضه‌کنندگان خدمات گردشگری و گردشگران، نقش مؤثری در شکل‌گیری اکوسیستم گردشگری هوشمند ایفا کنند، اما تحقق این ظرفیت، مستلزم فراهم شدن بسترهای لازم برای تعامل، تبادل داده و هم‌افزایی میان بخش‌خصوصی و نهادهای دولتی است.

عبور از آمار به دانش؛ پیش‌شرط رقابت‌پذیری گردشگری ایران

توکلیان‌فر در پایان با اشاره به ظرفیت‌های انسانی و فناورانه کشور در حوزه نرم‌افزار و فناوری اطلاعات گفت: ایران از نظر استعدادهای نرم‌افزاری و توانمندی‌های تخصصی، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه گردشگری هوشمند دارد، اما بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها به ایجاد ارتباط میان داده‌های پراکنده و تبدیل اطلاعات خام به دانش قابل استفاده در نظام تصمیم‌گیری وابسته است.

او خاطرنشان کرد: تا زمانی که داده‌ها در سطح آمار و اطلاعات پراکنده باقی بمانند و سازوکار مؤثری برای اتصال، تحلیل و تبدیل آن‌ها به دانش شکل نگیرد، فاصله میان گردشگری ایران و الگوی یکپارچه گردشگری هوشمند جهانی همچنان پابرجا خواهد بود.

این کارشناس و پژوهشگر حوزه گردشگری تاکید کرد: آینده گردشگری ایران به میزان توانایی این صنعت در پیوند دادن فناوری، داده، نوآوری و مدیریت هوشمند وابسته است، مسیری که می‌تواند ضمن ارتقای تجربه سفر و بهره‌وری خدمات، زمینه مدیریت پایدار مقاصد و تقویت جایگاه گردشگری کشور را در عرصه رقابت بین‌المللی فراهم کند.

انتهای پیام/