به گزارش خبرنگار میراث آریا، اثر هنری فرش چهارنقش شیراز، حاصل پژوهشی گسترده در میراث نقش‌پردازی و قالی‌بافی اصیل این کلان‌شهر، با هدف بازشناسی و گردآوری هویت بصری شیراز در قالب یک اثر ماندگار، که  به سفارش سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز تولید شده است، با حضور معاونان صنایع‌دستی و گردشگری اداره کل میراث فرهنگی فارس و جمعی از مسئولان شهر شیراز در ۶ مهرماه ۱۴۰۵ رونمایی شد.

این فرش که طراحی و پژوهش آن توسط سلمان گورنگی در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ انجام شده است، برای نخستین بار چهار نقش اصیل و شناخته شده تاریخ فرش شیراز شامل نقش‌های فیلی، ده‌بزرگی، بولوردی و اردوبادی را در یک ساختار واحد و هماهنگ در کنار یکدیگر قرار داده است.

در مرکزیت این اثر نمادین، ترنجی قرار دارد که نمادهای درخت زندگی و مرغ حیات را در خود جای داده است. همچنین دو شیر سنگی به عنوان نگهبانان نمادین، در دو سوی این ترنج از درخت زندگی و مرغ حیات پاسداری می‌کنند که این ترکیب، پیوندی عمیق میان عناصر نمادین هنر ایرانی و هویت تصویری شیراز برقرار کرده است.

سلمان گورنگی، طراح این اثر، هدف از خلق آن را ادای احترام به میراث نقش‌پردازی این سرزمین و تلاشی برای حفظ، ثبت و معرفی بخشی از حافظه بصری و فرهنگی شیراز برای نسل امروز و آیندگان عنوان کرد. این فرش در عین حفظ ویژگی‌های هویتی هر چهار نقش، با نظمی هماهنگ پیوندی میان هنر گذشته و امروز قالی‌بافی شیراز ایجاد کرده است.

هر یک از این نقوش، بخشی از پیشینه و حافظه تصویری هنر فرش شیراز را در خود جای داده‌اند و در این اثر، در کنار یکدیگر به ترکیب‌بندی تازه‌ای دست یافته‌اند.

فرش چهارنقش شیراز ادای احترامی به میراث نقش‌پردازی این سرزمین و تلاشی برای حفظ، ثبت و معرفی بخشی از حافظه بصری و فرهنگی شیراز برای نسل امروز و آیندگان است.

سلمان گورنگی طراح و پژوهشگر هنرهای سنتی، در گفت‌وگویی تفصیلی، قالی چهارنقش شیراز را تلاشی پژوهش‌محور برای احیای جریان‌های اصیل قالی‌بافی شهری و بازخوانی نشانه‌های بصری شیراز کهن در قالب یک ترکیب‌بندی نوآورانه توصیف کرد.

گورنگی با اشاره به اینکه ایده این اثر حاصل مطالعات مستمر بر پیشینه قالی‌بافی شهری شیراز در دوران زندیه و قاجار است، اظهار کرد: چهار جریان فعال قالی‌بافی شهری شامل نقش‌های بولوردی، فیلی، ده‌بزرگی و اردوبادی، بخش‌های تفکیک‌ناپذیر حافظه بصری شیراز هستند که در این اثر برای نخستین بار در یک ساختار واحد و منسجم گرد هم آمده‌اند.

گورنگی نقطه عطف و تمایز این طرح را بهره‌گیری از نمادهای تاریخی شهر شیراز دانست و افزود: ترنج مرکزی این قالی از تندیس شیرهای سنگی آرامستان تاریخی دارالسلام الهام گرفته شده است. این شیرها در پیوند بادرخت زندگی و مرغ حیات، نه به عنوان یک عنصر تزئینی، بلکه به عنوان محافظان نمادین صلابت و تداوم جاودانگی هویت شیراز در مرکز فرش جای گرفته‌اند.

طراح قالی چهارنقش شیراز با تأکید بر اینکه این اثر یک کپی‌برداری ناشیانه نیست، تصریح کرد: هدف من بازسازی عینی دست‌بافته‌های تاریخی نبود، بلکه تلاشی صورت گرفت تا روح و هویت جریان‌های اصیل، در یک ترکیب‌بندی تازه و با خوانشی معاصر ارائه شود تا برای مخاطب نسل امروز نیز بازتعریف و جذاب باشد.

گورنگی درباره پالت رنگی این اثر نیز خاطرنشان کرد: رنگ‌بندی قالی از کارهای کلاسیک و اصیل شیراز الهام گرفته شده و از رنگ‌های کلا (مصنوعی) پرهیز شده است تا اتمسفر رنگی گرم و ماندگار فرش‌های کهن حفظ شود. وی این اثر را خوانشی نو از شناسنامه کهن شیراز نامید که با حمایت شهرداری شیراز و سازمان فرهنگی و اجتماعی به ثمر رسیده است.

انتهای پیام/