میراث آریا: گسترش صنعت گردشگری در دهه‌های اخیر، یکی از استراتژیک‌ترین موضوعات برای ایجاد اشتغال پایدار و رونق اقتصادی در شهرها و روستاها شناخته می‌شود. در استان زنجان، روستاهای مختلف با برخورداری از طبیعت بکر و سازه‌های تاریخی، قابلیت‌های متعددی برای توسعه فعالیت‌های اکوتوریسم دارند. سرمایه‌گذاری در این بخش، نه تنها باعث حفظ میراث فرهنگی و طبیعی می‌شود، بلکه با ایجاد زنجیره‌ای از فعالیت‌های اقتصادی (از جمله صنایع‌دستی، خدمات اقامتی و تولید محصولات کشاورزی محلی)، نتایج مثبت و ماندگاری را برای اقتصاد استان به همراه دارد.
هدف نهایی، فراتر از جذب گردشگر است؛ هدف اصلی، تبدیل ظرفیت‌های موجود به فرصت‌های درآمدزا است که بتواند روستا را از یک سکونتگاه صرف، به یک کانون تولید و خدمت تبدیل کند.
نقشه راه توسعه: روستاهای هدف و بافت‌های ارزشمند
برای تحقق این هدف، برنامه‌ریزی‌های دقیقی در دست اجرا است. در حال حاضر، طرح‌های بهسازی و تهیه طرح برای ۱۰ روستای هدف گردشگری و ۷ روستای دارای بافت باارزش در سطح استان در جریان است. این برنامه‌ریزی‌ها نشان‌دهنده نگاه ساختاریافته به مدیریت فضای روستایی است.
۱. روستاهای هدف گردشگری (۱۰ روستا در مسیر توسعه)
در راستای شناسایی و توانمندسازی مناطق دارای پتانسیل بالا، طرح‌های زیر در دستور کار قرار دارد:
- روستاهای دارای طرح آماده: روستاهای درسجین، گلابر، خوئین و ویر دارای طرح‌های تهیه شده هستند که آماده ورود به مراحل اجرایی می‌باشند.
- روستاهای در حال مطالعه: طرح چهار روستای شیت، ولیدر، علم‌کندی و حاج‌سیران در دست تهیه است تا زیرساخت‌های لازم برای استقبال از گردشگران فراهم شود.
- روستاهای مصوب: در گامی مهم، روستاهای چپدره و ماری به تصویب دفتر مرکزی بنیاد مسکن رسیده‌اند که نشان‌دهنده پتانسیل بالای این مناطق برای توسعه زیرساختی است.
۲. روستاهای دارای بافت ارزشمند (۷ روستا با هویت تاریخی)
حفاظت از هویت بصری و تاریخی روستاها، کلید اصلی جذب گردشگران علاقه‌مند به تاریخ است. در این راستا:
- طرح‌های آماده: چهار روستای درسجین، قلعه، قوزلو و خورجهان دارای طرح‌های تهیه شده هستند. شایان ذکر است که روستاهای قوزلو و خورجهان (در شهرستان ماهنشان) از نظر بافت، دو نمونه بسیار ارزشمند در استان محسوب می‌شوند.
- طرح‌های در جریان: طرح روستای لار در شهرستان زنجان در دست تهیه است.
- روستاهای در انتظار اعتبار: روستاهای انجلین و جزییق نیز به تصویب دفتر مرکزی بنیاد مسکن رسیده‌اند و با تأمین اعتبار، مطالعات آن‌ها آغاز خواهد شد.
تنوع بی‌نظیر؛ از پلکان‌های طبیعی تا باستان‌سراها
هویت گردشگری زنجان را نمی‌توان در یک قالب خاص خلاصه کرد؛ چرا که هر روستا، تجربه‌ای متفاوت را به بازدیدکننده ارائه می‌دهد:
- تجربه‌های پدیدارشناختی: از شکوه شیلاندر (روستای پلکانی زنجانی‌ها) گرفته تا آرامش‌بخش بودن مناظر لار و قوهجین، هر یک از این نقاط با هوای پاک و چشم‌اندازهای خیره‌کننده، تجربه‌ای فراموش‌نشدنی رقم می‌زنند.
- تنوع فرهنگی و تاریخی: روستاهای سهرین، ونقق، باستانی قروه و همچنین زندگی عشایری در قره اوغلانلو، ترکیبی از تاریخ و فرهنگ اصیل را به نمایش می‌گذارند که برای گردشگران مطالعاتی بسیار جذاب است.
ظرفیت‌های کلیدی: اکوتوریسم و محورهای گردشگری
قابلیت‌های اصلی که روستاهای استان را برای تبدیل شدن به قطب گردشگری آماده می‌کند، بر دو پایه استوار است:
۱. طبیعت بکر و اکوتوریسم: امکان تعریف فعالیت‌های طبیعت‌گردی، کوهنوردی و اقامتگاه‌های بوم‌گردی در اکثر روستاهای استان وجود دارد.
۲. میراث فرهنگی و موقعیت جغرافیایی: وجود بناهای تاریخی و قرارگیری روستاهای هدف در محورهای اصلی گردشگری، دسترسی را برای بازدیدکنندگان تسهیل می‌کند و ارزش افزوده منطقه را دوچندان می‌سازد.
توسعه گردشگری روستایی در زنجان، نیازمند تداوم حمایت‌های دولتی، جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و به‌ویژه، مشارکت فعال جامعه محلی است. با پیشبرد طرح‌های بهسازی در روستاهای هدف و حفاظت از بافت‌های ارزشمند، می‌توان امیدوار بود که گردشگری به جای یک صنعت جانبی، به ستون اصلی اقتصاد روستایی تبدیل شود. این مسیر، نه تنها باعث رونق اقتصادی می‌گردد، بلکه با ارتقای کیفیت زندگی و ایجاد اشتغال، از خالی شدن روستاها جلوگیری کرده و میراث فرهنگی و طبیعی استان را برای نسل‌های آینده حفظ می‌کند.
روستاها؛ کانون های تحول و اصالت در نقشه گردشگری زنجان
وجود روستاهای هدف گردشگری و بافت‌های باارزش در جغرافیای استان زنجان، فراتر از یک تقسیم‌بندی اداری، یک راهبرد کلان برای تغییر الگوی سفر در این منطقه است. در واقع، این روستاها ستون فقرات «گردشگری تجربه‌محور» را تشکیل می‌دهند. گردشگران مدرن امروزی، به جای گشت‌وگذار در فضاهای شهری تکراری، به دنبال کشف اصالت، سکوت، طبیعت بکر و هم‌نشینی با فرهنگ‌های بومی هستند؛ نیازی که تنها در بستر روستاهایی با هویت حفظ‌شده، مانند روستاهای پلکانی یا بافت‌های تاریخی ماهنشان و سلطانیه قابل تأمین است.
تأثیر وجود این روستاها بر جذب گردشگر، چندجانبه و تحول‌آفرین است. نخست اینکه، این نقاط «ماندگاری مسافر» را افزایش می‌دهند. وقتی یک گردشگر تنها برای دیدن گنبد سلطانیه به استان سفر می‌کند، با معرفی مسیرهای گردشگری روستایی، انگیزه بیشتری برای اقامت طولانی‌مدت پیدا می‌کند. این امر مستقیماً منجر به توزیع عادلانه ثروت گردشگری در تمامی مناطق استان، از طارم تا ابهر و زنجان می‌شود و اقتصاد محلی را از وابستگی محض به فروشگاه‌های شهری خارج می‌کند.
دوم اینکه، این روستاها به سفیران فرهنگی استان تبدیل می‌شوند. نمایش صنایع‌دستی، فنون بومی چاقوسازی، و آیین‌های سنتی در بستر روستا، تجربه‌ای از زیستن را به گردشگر هدیه می‌دهد که هیچ نمایشگاه یا موزه‌ای قادر به بازسازی آن نیست. این تجربه‌های ناب، گردشگر را به مروج و مبلغی برای سفر به زنجان تبدیل می‌کند.
در نهایت، سرمایه‌گذاری بر روی این روستاها، چرخه اقتصادی پایداری را ایجاد می‌کند که نتیجه‌اش، تبدیل میراث به سرمایه است. وقتی گردشگری در این روستاها به قوه محرکه اقتصادی تبدیل شود، خود اهالی روستا بهترین حافظان بافت‌های تاریخی و طبیعت پیرامون خود خواهند بود. این همان پیوند مبارکی است که علاوه بر رونق صنعت توریسم، مهاجرت معکوس به روستاها را رقم زده و کیفیت زندگی در مناطق روستایی را به شکلی پایدار ارتقا می‌دهد.
گزارش از زهرا محمدی
انتهای پیام/
نظر شما