به گزارش میراث‌آریا، نشست فصلی اداره‌کل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با سازمان های مردم نهاد با حضور محمد مهدی نصیری کناری، مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، تسهیلگری و اجرای جواد وند نوروز، رئیس بنیاد استاد شهریار و مدیران و نمایندگانی از تشکل های استان تهران و شهرهای زاهدان، مشهد، آبادان و خوزستان برگزار شد.
مردمی‌سازی میراث فرهنگی؛ رویکرد محوری وزارتخانه در دوره جدید
محمد مهدی نصیری، مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در این نشست با تأکید بر ضرورت شناخت متقابل نسل‌ها، تخصص‌گرایی تشکل‌ها و توسعه مشارکت اجتماعی و مردمی‌سازی میراث فرهنگی را از اهداف محوری وزارتخانه در دوره جدید دانست و بر نقش تشکل‌های مردم‌نهاد در حفاظت از میراث فرهنگی، به‌ویژه در شرایط بحرانی و متأثر از جنگ، تأکید کرد.
او با تأکید بر اینکه مردمی‌سازی میراث‌فرهنگی از روز نخست فعالیت وزارتخانه در دوره جدید، به‌عنوان یکی از اهداف محوری مورد توجه قرار گرفته است، اظهار کرد: تحقق این رویکرد مستلزم بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی، توسعه مشارکت تشکل‌های مردم‌نهاد و فراهم‌کردن زمینه حضور مؤثرتر جامعه در حفاظت، صیانت و بهره‌برداری مسئولانه از میراث فرهنگی است. در این رویکرد، مردم صرفاً مخاطبان برنامه‌های میراث فرهنگی نیستند، بلکه می‌توانند به‌عنوان کنشگران اصلی حفاظت، احیا، معرفی و انتقال میراث فرهنگی به نسلهای آینده ایفای نقش کنند.
نصیری همچنین بر اهمیت بازگرداندن بناها، مجموعه‌ها و اماکن تاریخی به چرخه دسترسی و بهره‌مندی عمومی تأکید کرد؛ به‌گونه‌ای که میراث فرهنگی علاوه بر برخورداری از حفاظت اصولی، فرصت بیشتری برای ارتباط با جامعه و ایفای نقش فرهنگی و اجتماعی خود پیدا کند.
مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تصریح کرد: تاکید وزیر میراث‌فرهنگی بر تبدیل کاخ اجابیت به باغ‌موزه اجابیت و فراهم‌شدن امکان بازدید عمومی از این مجموعه، نمونه‌ای از رویکرد بازگشایی و عمومی‌سازی ظرفیت‌های میراثی است که می‌تواند در چارچوب سیاست مردمی‌سازی میراث فرهنگی مورد توجه قرار گیرد.
شناخت متقابل نسل‌ها؛ ضرورتی در مواجهه با تحولات فرهنگی و اجتماعی
او در سخنان خود با اشاره به چالش‌های ارتباطی میان نسل‌ها، تفاوت‌های فرهنگی و زبانی و تغییر نگرش‌ها نسبت به سنت‌ها و مناسبات اجتماعی، بر ضرورت شناخت متقابل نسل‌ها و توجه به تحولات فرهنگی و اجتماعی جامعه و یافتن زبان مشترک با نسلهای جدید تأکید کرد.
نصیری با اشاره به تفاوت برداشت‌ها از مفاهیم و مناسبات رسمی و غیررسمی و همچنین تأثیر فاصله‌های زمانی، مکانی و نسلی بر درک متقابل افراد، خاطرنشان کرد که شناخت زمینه‌های شکل‌گیری دیدگاه‌های متفاوت، نقش مهمی در تقویت ارتباطات اجتماعی و کاهش شکاف‌های بین‌نسلی دارد.
مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد همچنین با اشاره به چالش انطباق سنت‌ها و مناسبات گذشته با شرایط جدید، تغییر نگرش نسلهای جدید و تفاوت در شیوه درک و پذیرش الگوهای پیشین را از موضوعات مهم جامعه امروز دانست و بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های ارتباطی و تقویت شناخت متقابل میان نسل‌ها تأکید کرد.
ضرورت حضور فعال تشکل‌های مردم‌نهاد در حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط بحرانی و جنگ
مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد با اشاره به اهمیت حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط ناامنی، بحران و پیامدهای ناشی از جنگ، بر ضرورت تقویت نقش تشکل‌های مردم‌نهاد در کنار دستگاه‌های مسئول تأکید کرد.
او توضیح داد: تجربه جنگ‌های گذشته و بحران‌های ناشی از آن‌ها نشان داده است که بناها، محوطه‌ها، موزه‌ها، مجموعه‌های تاریخی و میراث ناملموس جوامع، در چنین شرایطی با آسیب‌ها و تهدیدهای جدی مواجه می‌شوند. در این میان، تشکل‌های مردم‌نهاد با برخورداری از دانش تخصصی، ارتباط با جوامع محلی و ظرفیت‌های داوطلبانه می‌توانند در مستندسازی آسیب‌ها، افزایش آگاهی عمومی، انتقال اطلاعات، جلب مشارکت اجتماعی و کمک به اقدامات حفاظتی در چارچوب ضوابط و هماهنگی با مراجع مسئول نقش‌آفرینی کنند.
نصیری تصریح کرد: حضور سازمان‌یافته و تخصصی تشکل‌ها در شرایط بحرانی، علاوه بر تقویت ظرفیت‌های حفاظتی، می‌تواند به افزایش حساسیت عمومی نسبت به ضرورت صیانت از میراث فرهنگی به‌عنوان بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی کشور کمک کند؛ در این چارچوب، توسعه همکاری میان وزارت میراث فرهنگی، تشکل‌های مردم‌نهاد، متخصصان و جوامع محلی، زمینه را برای آمادگی بیشتر در برابر بحران‌ها، کاهش آسیب‌پذیری مواریث فرهنگی و تسریع فرایند مستندسازی، حفاظت و احیا فراهم می‌کند.
تداوم اقدامات حفاظتی و مدیریتی با وجود تحریم‌ها و محدودیت‌های خارجی
مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همچنین با اشاره به شرایط دشوار فعالیت‌های فرهنگی و میراثی کشور در سال‌های اخیر، بر اهمیت تداوم اقدامات حفاظتی، مرمتی و مدیریتی در مواجهه با محدودیت‌ها و مشکلات خارجی تأکید کرد.
او گفت: از ابتدای فعالیت دولت، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در کنار سایر دستگاه‌های مسئول، با چالش‌هایی نظیر تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌های تأمین منابع و تجهیزات تخصصی، دشواری‌های همکاری‌های بین‌المللی و پیامدهای ناشی از شرایط جنگی و ناامنی مواجه بوده است. با وجود این محدودیت‌ها، استمرار برنامه‌های حفاظت و مرمت، پیگیری امور مرتبط با صیانت از آثار تاریخی و تلاش برای ارتقای شرایط مدیریت میراث فرهنگی، همچنان از ضرورت‌های اساسی این حوزه به شمار می‌رود.
نصیری افزود: در چنین شرایطی، تقویت مشارکت مردمی و استفاده از ظرفیت تخصصی تشکل‌های مردم‌نهاد می‌تواند به‌عنوان یکی از راهکارهای افزایش تاب‌آوری نظام حفاظت از میراث فرهنگی و تکمیل ظرفیت‌های اجرایی دولت مورد توجه قرار گیرد.
تخصص‌گرایی تشکل‌ها و تشکیل کارگروه‌های تخصصی
مدیرکل امور استان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به فلسفه شکل‌گیری سازمان‌های مردم‌نهاد و ضرورت تخصصی‌شدن فعالیت آن‌ها، بر لزوم سامان‌دهی ظرفیت‌های کارشناسی و اجرایی تشکل‌ها تأکید کرد.
او پیشنهاد داد: کمیته‌ها و کارگروه‌های تخصصی متناسب با حوزه‌های فعالیت تشکل‌های مردم‌نهاد تشکیل شوند تا امکان استفاده هدفمند از ظرفیت‌های مشورتی، کارشناسی و اجرایی آن‌ها در موضوعات مختلف فراهم شود.
به گفته نصیری، ایجاد این ساختارها می‌تواند ضمن افزایش تعامل و هم‌افزایی میان تشکل‌ها، زمینه مشارکت مؤثرتر آن‌ها در فرایندهای تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی و اجرای اقدامات مرتبط با میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی را فراهم کند.
مشارکت سازمان‌یافته؛ پیوند میان دولت، تشکل‌ها و جامعه
مدیرکل امور استان ها و تشکل های مردم نهاد خاطر نشان کرد: مجموع مباحث مطرح‌شده بر این نکته تأکید دارد که تحقق مردمی‌سازی میراث فرهنگی، مستلزم عبور از مشارکت‌های مقطعی و حرکت به سمت همکاری‌های سازمان‌یافته، تخصصی و مستمر میان دولت، تشکل‌های مردم‌نهاد و جامعه است.
او تاکید کرد: در این مسیر، بازگشایی و فراهم‌کردن امکان بهره‌مندی عمومی از ظرفیت‌های میراثی، تقویت کارگروه‌های تخصصی، استفاده از دانش و تجربه تشکل‌ها و افزایش آمادگی برای حفاظت از مواریث در شرایط بحرانی، می‌تواند به ارتقای کیفیت مدیریت میراث فرهنگی و تقویت پیوند جامعه با میراث تاریخی و فرهنگی کشور کمک کند.
نصیری تصریح کرد: مردمی‌سازی میراث فرهنگی، در این چارچوب، تنها به معنای افزایش دسترسی عمومی به آثار تاریخی نیست؛ بلکه به معنای گسترش مسئولیت‌پذیری اجتماعی، تقویت نقش مردم در حفاظت از میراث و تبدیل ظرفیت‌های مردمی به پشتوانه‌ای پایدار برای صیانت از هویت تاریخی و فرهنگی ایران است.
مطالبات تشکل‌های مردم‌نهاد؛ از کاهش بروکراسی تا توانمندسازی
در بخش دیگری از نشست، موضوع تقویت جایگاه تشکل‌های مردم‌نهاد در ساختار اداری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و ارتقای تعامل آن‌ها با دستگاه‌های دولتی از سوی مدیران عامل و نمایندگان تشکل ها مورد توجه قرار گرفت. تسهیل فرایندهای اداری، ایجاد بسترهای قانونی مناسب و بهره‌گیری از سامانه‌های دیجیتال برای تسریع ارتباطات و کاهش بروکراسی، از جمله محورهای مطرح‌شده در زمینه بهبود فعالیت این تشکل‌ها بود.
حمایت و توانمندسازی تشکل‌های مردم‌نهاد از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی، انتقال دانش بومی و فراهم‌کردن زمینه‌های تسهیلگری برای رفع مشکلات اجرایی نیز از دیگر موضوعات مورد توجه در این نشست بود.
همچنین پیشنهادهایی در زمینه حمایت‌های معنوی و رفاهی از اعضای تشکل‌ها مطرح شد که از جمله آن‌ها می‌توان به پیشنهاد اختصاص کارت عضویت برای بهره‌مندی از خدمات موزه‌ها و مراکز فرهنگی اشاره کرد؛ پیشنهادی که با هدف قدردانی از ظرفیت‌ها و فعالیت‌های این تشکل‌ها مطرح شده است.
صیانت از هویت فرهنگی در مواجهه با فناوری‌های نوین
یکی دیگر از محورهای مورد توجه در مباحث نشست، ضرورت حفظ پیوند میان سنت‌ها و فرهنگ موروثی با تحولات فناوری و گسترش فضای مجازی بود. در این زمینه، بر اهمیت بهره‌گیری از ابزارهای نوین ارتباطی در کنار پاسداشت اصالت فرهنگی و هویت تاریخی ایران تأکید شد.
انتقال میراث فرهنگی در بستر فناوری‌های جدید، نیازمند توجه به زبان ملی، زمینه‌های فرهنگی و اصالت مفاهیم و سنت‌های موروثی است. از این منظر، استفاده از ظرفیت فضای مجازی و ابزارهای دیجیتال در معرفی میراث فرهنگی، زمانی اثربخش خواهد بود که به حفظ هویت فرهنگی و انتقال صحیح ارزش‌های تاریخی به نسلهای آینده کمک کند.
انتهای پیام/
نظر شما