سمیه علوی، کارشناس گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان شمالی در یادداشتی نوشت: در جغرافیای گردشگری ایران، برخی استان‌ها به واسطه نام‌های آشنا و جاذبه‌های پرآوازه‌شان، سال‌هاست که در صدر انتخاب مسافران قرار دارند؛ اما در میان این نام‌های تکرارشونده، سرزمینی ایستاده است که باوجود برخورداری از گنجینه‌ای کم‌نظیر از طبیعت، تاریخ و فرهنگ، هنوز آن‌گونه که شایسته است، در ذهن گردشگران ایرانی جای نگرفته است. خراسان شمالی، استانی که سال‌ها در سایه مقاصد شناخته‌شده‌تر قرار داشته، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازتعریف جایگاه خود در نقشه گردشگری کشور است؛ نه به‌عنوان یک گذرگاه، بلکه به‌عنوان مقصدی مستقل، جذاب و شایسته تجربه.
قرارگرفتن خراسان شمالی در میان دو قطب مهم گردشگری کشور، یعنی خراسان رضوی به‌عنوان مقصدی برجسته در گردشگری زیارتی و مازندران به‌عنوان یکی از کانون‌های اصلی گردشگری طبیعی و ساحلی، اگرچه فرصتی ارزشمند برای بهره‌مندی از جریان سفرهای بین استانی فراهم کرده، اما در عمل، این استان را در نگاه بسیاری از مسافران به سرزمینی در مسیر تبدیل کرده است؛ جایی برای عبور، توقفی کوتاه و ادامه راه به‌سوی مقصدی دیگر. حال‌آنکه خراسان شمالی خود مجموعه‌ای از مقصدهای متنوع و تجربه‌های منحصربه‌فرد را در دل خود جای‌داده است؛ ظرفیت‌هایی که می‌توانند انگیزه‌ای مستقل برای سفر باشند، نه صرفاً بهانه‌ای برای چند ساعت توقف در میانه راه.
ویژگی شگفت‌انگیز این استان، تنوع کم‌نظیر چشم‌اندازهای طبیعی آن در فاصله‌هایی کوتاه است؛ سرزمینی که در کمتر از یک ساعت، می‌توان از فضای دل‌انگیز جنگل و کوهستان به پهنه‌های خشک و اقلیم‌های کویری رسید و در یک سفر، جلوه‌هایی متفاوت از فصل‌ها و طبیعت را تجربه کرد. اینجا می‌توان هم‌زمان شکوه ارتفاعات، طراوت جنگل‌ها، سکوت دشت‌ها و زیبایی زیست‌بوم‌های متفاوت را به تماشا نشست. از منطقه حفاظت‌شده میاندشت با ارزش‌های طبیعی و حیات‌وحش منحصربه‌فردش تا پارک‌های ملی و مناطق حفاظت‌شده سالوک و ساریگل، از گلول و سرانی و زیست‌بوم کپه داغ تا ارتفاعات می‌سی‌نو، شاه‌جهان و بزداغی، هر گوشه این سرزمین روایتی از تنوع زیستی و ظرفیت‌های ارزشمند طبیعت‌گردی را پیش روی علاقه‌مندان قرار می‌دهد.
اما خراسان شمالی تنها سرزمین چشم‌اندازهای طبیعی نیست؛ این استان، موزه‌ای زنده از تاریخ و تمدن ایران نیز به شمار می‌رود. معبد تاریخی اسپاخو، با معماری کهن و رازهای برجای‌مانده از روزگاران دور، ارگ و شهر تاریخی بلقیس باعظمت دیوارها و بقایای تمدنی خود، مجموعه فرهنگی تاریخی مفخم در بجنورد، قلعه جلال‌الدین گرمه مسجد تاریخی جاجرم، چهارطاقی تیموری شیروان و... تنها نمونه‌هایی از میراث تاریخی این دیار هستند؛ آثاری که هر یک می‌توانند به‌تنهایی موضوع یک سفر فرهنگی باشند. در کنار این بناها، شهر زیرزمینی جهان و دیگر محوطه‌ها و آثار کمتر شناخته‌شده، ظرفیت آن را دارند که خراسان شمالی را به یکی از ایستگاه‌های مهم گردشگری تاریخی و فرهنگی کشور تبدیل کنند.
در این میان، روستاهای هدف گردشگری استان نیز گنجینه‌هایی هستند که هنوز تمام ظرفیت آن‌ها به گردشگران معرفی نشده است. درکش با طبیعت چشم‌نواز و فضای روستایی دلنشین، روئین با بافت پلکانی و هویت بومی و صنایع‌دستی شاخص، اسفیدان با چشم‌اندازهای کوهستانی، اسطرخی با جاذبه‌های طبیعی، استاد و خسرویه با پیشینه و جلوه‌های فرهنگی و تاریخی و دشت و فیروزه، تنها بخشی از مجموعه‌ای گسترده از مقصدهای روستایی خراسان شمالی‌اند. این روستاها می‌توانند بستری برای توسعه گردشگری مسئولانه، اقامت در فضاهای بومی، آشنایی با سبک زندگی محلی و رونق اقتصاد جوامع میزبان باشند؛ مشروط بر آنکه معرفی و توسعه آن‌ها با حفظ اصالت فرهنگی و ملاحظات زیست‌محیطی همراه شود.
وجه دیگری از هویت این استان، فرهنگ زنده و متنوع مردمان آن است؛ فرهنگی که در موسیقی محلی، آیین‌ها، خوراک‌های بومی، روایت‌های شفاهی، هنرهای سنتی و صنایع‌دستی شاخص جلوه‌گر می‌شود. خراسان شمالی ازآن‌دست سرزمین‌هایی است که جذابیت سفر به آن تنها در دیدن یک منظره یا بازدید از یک بنای تاریخی خلاصه نمی‌شود، بلکه در مواجهه با مردمانی ریشه‌دار، تجربه آیین‌هایی اصیل و لمس زندگی جاری در روستاها و شهرهای آن معنا پیدا می‌کند. این میراث‌فرهنگی، اگر با روایتگری حرفه‌ای، معرفی هدفمند و برنامه‌ریزی هوشمندانه همراه شود، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین مزیت‌های رقابتی استان در بازار گردشگری تبدیل شود.
بااین‌همه، برخورداری از ظرفیت‌های فراوان به‌تنهایی تضمین‌کننده رونق گردشگری نیست. آنچه خراسان شمالی امروز به آن نیاز دارد، فراتر از معرفی پراکنده چند جاذبه است؛ این استان به روایتی تازه از خود نیاز دارد. روایتی که طبیعت، تاریخ، روستا، فرهنگ و صنایع‌دستی را در قالب تجربه‌هایی منسجم به گردشگر عرضه کند؛ روایتی که در آن، مسیرهای سفر طراحی شوند، جاذبه‌های کمتر شناخته‌شده دیده شوند، زیرساخت‌های دسترسی و اقامت ارتقا یابند و از ظرفیت رسانه‌ها، فضای مجازی، راهنمایان گردشگری و فعالان بخش خصوصی برای ساختن تصویری تازه از استان بهره گرفته شود.
اکنون زمان آن رسیده است که در انتخاب مقصدهای سفر، از تکرار نام‌های همیشگی فراتر برویم و فرصت کشف سرزمین‌های تازه را به خود بدهیم. خراسان شمالی سزاوار آن است که نه‌فقط در تابلوهای جاده‌ای و نقشه‌های مسیر، بلکه در ذهن و برنامه سفر گردشگران جایگاهی مستقل داشته باشد. باید از نگاه «استانی که از آن عبور می‌کنیم» فاصله گرفت و به‌سوی تصویری حرکت کرد که در آن، این سرزمین مقصدی برای کشف، تجربه و ماندن است.
خراسان شمالی مقصدی است که باید از نو معرفی شود؛ سرزمینی با طبیعتی چندچهره، تاریخی پربار، فرهنگی زنده و جاذبه‌هایی که هنوز بسیاری از آن‌ها در انتظار دیده‌شدن‌اند. شاید وقت آن رسیده باشد که در کنار مقصدهای آشنای دیروز، مقاصد تازه‌ای برای فردای گردشگری ایران انتخاب کنیم؛ و خراسان شمالی، بی‌تردید، یکی از شایسته‌ترین نام‌ها برای آغاز این انتخاب تازه است.
انتهای پیام/
نظر شما