هوشنگ عباسی، پژوهشگر حوزه تاریخ شفاهی و فرهنگ، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با اشاره به فراز و نشیب‌های تاریخی گیلان، از تحولات سیاسی و اجتماعی این منطقه در دوره‌های پیش از صفویه و پیامدهای آن بر ساختار زندگی مردم سخن گفت و بر اهمیت شناخت زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری هویت فرهنگی و اجتماعی مناطق مختلف ایران تاکید کرد.
او با تشریح تقسیم تاریخی گیلان به دو حوزه «بی‌پیش» در شرق سفیدرود و «بی‌پس» در غرب آن، توضیح داد: این منطقه در سده‌های پیش از استقرار دولت صفوی، شاهد رقابت‌ها و منازعات میان حکومت‌های محلی بود، منازعاتی که در کنار تحولات سیاسی، بر زندگی اجتماعی مردم، امنیت سکونتگاه‌ها و روند توسعه شهرها تأثیر می‌گذاشت. در شرق گیلان حکومت کیاییان و در بخش‌هایی از غرب آن حکومت‌های محلی دیگر حضور داشتند و رقابت‌های سیاسی و نظامی میان این قدرت‌ها، بخشی از تاریخ پرفرازونشیب منطقه را شکل می‌داد. بازخوانی این دوره‌ها، از منظر تاریخ‌پژوهی، می‌تواند به درک دقیق‌تر مناسبات قدرت، تحولات اجتماعی و زمینه‌های شکل‌گیری ساختارهای بعدی در گیلان کمک کند.
این پژوهشگر با اشاره به استقرار حکومت صفوی و تحولات سیاسی گیلان در دوره شاه عباس اول، یادآور شد: پایان استقلال حکومت‌های محلی و تغییر ساختار قدرت، نقطه عطفی در تاریخ این منطقه به شمار می‌آید. در پی این تحولات، رشت به‌تدریج جایگاه برجسته‌تری در مناسبات اداری و اقتصادی گیلان پیدا کرد و با گسترش تجارت ابریشم و تقویت ارتباطات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، زمینه‌های تازه‌ای برای رشد اقتصادی و شهری آن فراهم شد.
عباسی همچنین با اشاره به تحولات گیلان در دوره قاجار و سال‌های پایانی آن، بر نقش ارتباطات تجاری، گسترش فعالیت‌های فرهنگی، شکل‌گیری انجمن‌ها و احزاب، توسعه مطبوعات و تأسیس مدارس در پویایی اجتماعی منطقه تاکید کرد، تحولاتی که مطالعه آنها می‌تواند تصویری چندلایه از نسبت میان اقتصاد، فرهنگ، آموزش و دگرگونی‌های سیاسی در تاریخ معاصر ایران ارائه دهد.
انتهای پیام/
نظر شما