میراث‌آریا: زمانی انتخاب مقصد، حاصل ورق‌زدن راهنماهای سفر، مشورت با آشنایان و جست‌وجو میان صفحات اینترنتی بود. امروز گردشگر می‌تواند درباره بودجه، علایق و فرصت خود با یک دستیار هوشمند گفت‌وگو کند و پیشنهادهایی متناسب با خواسته‌هایش بگیرد. پرسش‌های بعدی، گزینه‌ها را دقیق‌تر می‌کنند و برنامه سفر در جریان همین مکالمه شکل می‌گیرد.
این تغییر، از مرحله تصمیم‌گیری فراتر رفته است. در مقصد، ابزارهای هوشمند برای ترجمه، شناخت مسیرها و یافتن فعالیت‌های محلی به کار می‌آیند. در پشت صحنه نیز، کسب‌وکارها از آن‌ها برای پاسخ‌گویی، تولید محتوا و شناخت بازخورد مشتریان استفاده می‌کنند.
دو پژوهش منتشرشده در صنعت سفر، ابعاد این تحول را روشن‌تر کرده‌اند. گزارش سال ۲۰۲۵ بوکینگ‌دات‌کام، نگرش و تجربه بیش از ۳۷ هزار پاسخ‌دهنده در ۳۳ بازار را بررسی کرده و مطالعه آمادئوس، با مشارکت بیش از ۳۰۰ متخصص صنعت سفر در ۱۰ بازار، به کاربردها و موانع استفاده از هوش مصنوعی مولد پرداخته است. یکی از زاویه گردشگر به موضوع نگاه می‌کند و دیگری، تجربه فعالان صنعت را بازتاب می‌دهد.
از جست‌وجوی پراکنده تا انتخاب متناسب با علایق
حجم بالای اطلاعات، همیشه انتخاب را آسان‌تر نمی‌کند. گردشگر میان تصاویر، نظر کاربران، قیمت‌ها و پیشنهادهای متعدد با گزینه‌هایی روبه‌رو می‌شود که مقایسه آن‌ها زمان می برد. دستیارهای هوشمندد با دریافت توضیحات کاربر، بخشی از این فرایند را کوتاه می‌کنند.
در پژوهش بوکینگ‌دات‌کام، بررسی مقصد و بهترین زمان بازدید، یافتن تجربه‌های محلی و فعالیت‌های فرهنگی و دریافت پیشنهاد رستوران، از کاربردهای رایج هوش مصنوعی هنگام برنامه‌ریزی سفر بوده‌اند. همچنین ۸۹ درصد پاسخ‌دهندگان، تمایل خود را به استفاده از این فناوری در برنامه‌ریزی سفرهای آینده اعلام کرده‌اند.
این تمایل، از جایگاه رو به گسترش ابزارهای گفت‌وگومحور در تصمیم های سفر حکایت دارد. گردشگر به‌جای دریافت یک فهرست عمومی، انتظار دارد پیشنهادها با شرایط او تناسب داشته باشند. برای خانواده‌ای همراه با کودک، علاقه‌مند به بازدید موزه یا گردشگر با زمان محدود، انتخاب‌های مناسب متفاوت‌اند.
دستاورد این کاربرد، کاهش زمان جست‌وجو و نزدیک‌ترشدن پیشنهاد ها به نیاز فردی است. البته نتیجه زمانی ارزش عملی دارد که اطلاعات مربوط به دسترسی، ساعت فعالیت و خدمات مقصد نیز درست و به‌روز باشد.
عبور آسان‌تر از فاصله زبانی
برای بسیاری از گردشگران، دشواری زبان در ساده‌ترین موقعیت‌ها ظاهر می‌شود. پرسیدن مسیر، خواندن توضیحات یا بیان یک درخواست در اقامتگاه، گاهی به مانعی در تجربه سفر تبدیل می‌شود.
ابزارهای ترجمه مبتنی بر هوش مصنوعی، بخشی از این فاصله را کاهش داده‌اند. در گزارش بوکینگ دات‌کام، ترجمه با سهم ۴۵ درصدی، از رایج‌ترین کاربردهای گزارش‌شده این فناوری در طول سفر بوده است. دریافت پیشنهاد فعالیت، رستوران و کمک برای شناخت مسیرها و سامانه‌های حمل‌ونقل نیز در میان موارد پرکاربرد قرار داشته‌اند.
دسترسی سریع‌تر به این اطلاعات، به استقلال بیشتر گردشکر در مقصد کمک می‌کند. گردشگر برای انجام امور روزمره، گزینه‌های بیشتری در اختیار دارد و با اطمینان بیشتری در محیط ناآشنا جابه‌جا می‌شود.
با وجود این، ترجمه ماشینی در مواجهه با اصطلاحات محلی، مفاهیم فرهنگی و روایت‌های تاریخی همچنان احتمال خطا دارد. معنای آداب و سنن، رسومات رایج یا ظرافت روایت راهنما، همیشه در ترجمه واژه‌به‌واژه منتقل نمی‌شود.
خدماتی که سریع‌تر پاسخ می‌دهند
پرسش درباره شرایط رزرو، امکانات اتاق، زمان ورود یا خدمات موجود، بخش قابل توجهی از ارتباط روزانه گردشگر با ارائه‌دهندگان خدمات را تشکیل می‌دهد. پاسخ‌گویی هوشمند، رسیدگی به بخشی از این درخواست‌های تکراری را سرعت بخشیده است.
بر اساس مطالعه آمادئوس که نتایج آن در رسانه تخصصی «گلوب‌ترندر» منتشر شده، دستیار دیجیتال هنگام رزرو، با سهم ۵۳ درصدی، رایج‌ترین کاربرد گزارش‌شده هوش مصنوعی مولد در میان موارد بررسی‌شده بوده است. پیشنهاد فعالیت‌ها و مکان‌ها نیز با ۴۸ درصد در رتبه بعدی قرار داشته است. سرعت پاسخ‌گویی، فاصله میان پرسش و تصمیم را کاهش می‌دهد. برای کارکنان نیز، واگذاری بخشی از امور تکراری فرصت بیشتری برای رسیدگی به نیازهای پیچیده فراهم می‌کند.
البته شگایت، موقعیت اضطراری و درخواست‌های ویژه مسافر، به درک شرایط و مسئولیت‌پذیری انسانی وابسته اند. کیفیت خدمات در چنین لحظاتی، با توان شنیدن و تصمیم‌گیری کارکنان سنجیده می‌شود.
بازخورد مسافر به دانشی برای کسب‌وکار تبدیل می‌شود
نظر گردشگران، تصویری از فاصله میان وعده و تجربه واقعی به دست می‌دهد. وقتی شمار بازخوردها بالا می‌رود، بررسی همه آن‌ها و یافتن موضوعات تکرارشونده دشوارتر می‌شود.
هوش مصنوعی در دسته‌بندی و خلاصه‌سازی این اطلاعات کاربرد دارد. در مطالعه آمادئوس، گردآوری و فشرده‌سازی بازخوردهای پس از سفر و کمک به کارکنان برای خدمت‌رسانی بهتر، هر کدام با سهم ۴۵ درصدی در میان کاربردهای گزارش‌شده قرار گرفته‌اند.
از این تحلیل‌ها، مسئله هایی مانند تأخیر در پاسخ‌گویی، ابهام در اطلاعات یا رضایت از رفتار کارکنان آشکارتر می‌شود. مدیریت مجموعه‌ها به تصویری منظم‌تر از تجربه مشتری دسترسی پیدا می‌کنند و امکان تشخیص مسائل پرتکرار افزایش می‌یابد.
بهبود خدمات، به اقدام پس از تحلیل وابسته است. خلاصه‌کردن شکایت‌ها، بدون رسیدگی به علت آن‌ها، تغییری در تجربه گردشگر ایجاد نخواهد کرد.
تجربه‌های محلی در دایره پیشنهادها
شناخت مقصد برای بسیاری از گردشگران، با غذا، هنر، زندگی روزمره و فعالیت‌های فرهنگی مردم پیوند دارد. پیشنهادهای هوشمند نیز به این بخش از تقاضا وارد شده‌اند و جست‌وجوی تجربه‌های محلی، در پژوهش بوکینگ‌دات‌کام از کاربردهای رایج آن‌ها بوده است.
در همان پژوهش، ۶۰ درصد پاسخ‌دهندگان خواسته‌اند هوش مصنوعی، تجربه‌هایی را معرفی کند که برای جامعه مقصد منفعت داشته باشند. همچنین ۷۱ درصد از پیشنهادهایی استقبال کرده‌اند که به دوری از مکان های بیش‌ازحد شلوغ یا زمان‌های اوج سفر کمک کنند.
این یافته‌ها، انتظار گزدشگران از فناوری را نشان می‌دهند. از آن‌ها نمی‌توان نتیجه گرفت که ازدحام یا نابرابری منافع گردشگری برطرف شده است. با این حال، توجه به تجربه محلی و زمان مناسب بازدید، جایگاه مشخصی در خواسته‌های پاسخ‌دهندگان دارد.
در سوی دیگر، دیده‌شدن کسب‌وکارهای محلی به اطلاعات موجود درباره آن‌ها وابسته است. جایی که حضور دیجیتال محدود باشد، احتمال غیبت از پیشنهادهای سامانه نیز افزایش می‌یابد.
اعتماد، مهم‌ترین آزمون همسفر هوشمند
استقبال از فناوری با اعتماد کامل به آن همراه نیست. در پژوهش بوکینگ دات‌کام، تنها ۶ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند به هوش مصنوعی اعتماد کامل دارند و ۴۲ درصد اعلام کرده‌اند همیشه خروجی‌های آن را راستی‌آزمایی می‌کنند.
این فاصله، اهمیت دقت اطلاعات را نشان می‌دهد. معرفی یک مسیر نامناسب، ساعت بازدید اشتباه یا خدمت غیرفعال، هزینه و زمان مسافر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در حوزه میراث‌فرهنگی نیز، روایت بی‌پشتوانه ممکن است برداشت نادرستی از تاریخ و هویت مقصد ایجاد کند.
مطالعه آمادئوس هم امنیت داده، کمبود تخصص و آموزش و کیفیت اطلاعات و زیرساخت را در میان موانع استفاده از هوش مصنوعی مولد گزارش کرده است. بنابراین، دستاوردهای این فناوری باید در کنار هزینه‌ها و محدودیت‌های آن سنجیده شوند.
هر دو پژوهش به سفارش شرکت‌های فعال در صنعت سفر انجام شده‌اند و نتایج آن‌ها بازتاب‌دهنده نمونه‌ها و بازارهای بررسی‌شده است. آمار تمایل به استفاده یا فراوانی کاربرد، به‌تنهایی میزان افزایش درآمد و بهبود کیفیت خدمات را اثبات نمی‌کند.
آذربایجان‌شرقی، برخوردار از ظرفیت‌های متنوع برای بهره‌گیری از فناوری هوش مصنوعی
تنوع جاذبه‌های آذربایجان‌شرقی، از میراث فرهنگی تا هنرهای بومی و طبیعت، این استان را به مقصدی برای سلیقه‌های متفاوت تبدیل کرده است. بنا بر گزارش‌های خبرگزاری میراث‌آریا، شمار آثار تاریخی شناسایی شده استان ۱۴۰۵ حدود ۴۸۰۰ اثر اعلام شده و آمار آثار ثبت‌شده ملی، ۲۰۲۵ اثر بوده است. مجموعه بازار تاریخی بزرگ تبریز، کلیساهای سنت‌استپانوس و چوپان و کاروانسراهای جمال‌آباد، گویجه‌بل و خواجه‌نظر، از میراث جهانی استان‌اند.
در کنار این بناها، تبریز عنوان شهر جهانی فرش دستباف را دارد و ممقان با ممقان‌دوزی، اهر با ورنی‌بافی، اسکو با چاپ باتیک و کوزه‌کنان با سفالگری سنتی، در شمار شهرهای ملی صنایع‌دستی قرار گرفته‌اند. موزه‌ها، فرهنگ خوراک، زندگی در خانه‌های صخره‌ای کندوان به عنوان اولین روستای گردشگری ایران در سازمان جهانی گردشگری و چشم‌اندازهای ارسباران نیز تجربه سفر در استان را گسترده‌تر می‌کنند.
این تنوع، زمینه کاربرد هوش مصنوعی در شناخت علایق گردشگران، معرفی تجربه‌های کمترشناخته‌شده و دسترسی به اطلاعات معتبر و چندزبانه را فراهم می‌کند.
پیوند سفر با هنر و تولید محلی نیز در استان پررنگ است. روایت هنرمندان، شناخت شیوه ساخت آثار و آشنایی با فرهنگ بومی، به ارتباط مؤثر و محتوای معتبر وابسته‌اند. ترجمه، جست‌وجوی هوشمند و معرفی متناسب با علایق، در چنین فضایی کاربرد پیدا می‌کنند.
مجموعه این داشته‌ها، در کنار حضور فعالان، سرمایه‌گذاران، انجمن‌ها و تشکل‌های حرفه‌ای گردشگری و ظرفیت‌های علمی و فناورانه، آذربایجان‌شرقی را مستعد بهره‌گیری از هوش مصنوعی کرده است. ارزش این فرصت، در دسترسی آسان‌تر به اطلاعات، شناخت بهتر مقصد و ارتباط مؤثرتر گردشگر با خدمات و تجربه‌های محلی نمایان می‌شود.
منابع: بوکینگ‌دات‌کام، گزارش نگرش به هوش مصنوعی، جولای ۲۰۲۵/ گلوب‌ترندر، گزارش نتایج مطالعه آمادئوس درباره کاربرد هوش مصنوعی مولد در صنعت سفر، اکتبر ۲۰۲۴
گزارش: مجید فرامرزی
انتهای پیام/
نظر شما