پژمان مظاهری‌پور، مستندساز شناخته‌شده کشور، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، ضمن تشریح جزئیات ساخت فیلم مستند «بر کرانه کاسپین» به نقد چالش‌های نام‌گذاری این پهنه آبی، اهمیت استراتژیک فیلم مستند در حوزه میراث فرهنگی و لزوم توجه بیشتر روابط عمومی‌ها و نهادهای سیاست‌گذار به مستندسازان پرداخت.

مظاهری‌پور با اشاره به روند طولانی و پژوهش‌محور تولید مستند «بر کرانه کاسپین» که ساخت آن به طول انجامیده است، اظهار کرد: پژوهش این اثر توسط ستاره روش، تدوین آن توسط بابک بهداد و گفتار متن آن با صدای مهرداد اسکویی انجام شده است. این مستند تنها اثر تصویری است که به صورت تخصصی به ریشه‌شناسی و تاریخچه نام این دریا پرداخته است.

وی با استناد به کتاب «خزران» نوشته آرتور کوسلر (ترجمه موحد)، به تشریح پیشینه تاریخی نام‌گذاری این دریا پرداخت و افزود: قوم خزر در شمال غربی دریاچه زندگی می‌کردند و با حمله مغول مهاجرت نمودند. این قوم در دوره‌های مختلف تاریخی به تناسب شرایط سیاسی، ادیان مختلفی چون مسیحیت، اسلام و یهودیت را برگزیدند و بعدها قبیله سیزدهم یهود را تشکیل دادند. امروز بسیار حائز اهمیت است که بدانیم نام متداول این دریاچه در سطح بین‌المللی «کاسپین» یا «کاسبی» است و اطلاق نام خزر به آن، نیازمند بازنگری جدی در مکاتبات و اسناد رسمی است.

این کارگردان مستند با اشاره به مصوبه شورای نام‌گذاری نام‌های جغرافیایی ایران در فرهنگستان در سال ۱۳۸۰ مبنی بر استفاده از نام «خزر» در مکاتبات داخلی و «کاسپین» در مکاتبات خارجی، این رویکرد را آسیب‌شناسانه خواند و تاکید کرد که موضوع دفاع از هویت این پهنه آبی فراتر از یک اثر سینمایی، دغدغه‌ای ملی است.

مظاهری‌پور در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به مهجور ماندن مستندهای پژوهشی در نهادهای متولی، تصریح کرد: با وجود اکران این فیلم در جشنواره فیلم حقیقت، متأسفانه به این اثر و موضوع حیاتی آن توجه لازم نشد. پیشنهاد مشخص من این است که پژوهشگاه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی میزبان نشستی تخصصی با حضور وزیر محترم میراث‌فرهنگی و صاحب‌نظران باشد؛ نه برای معرفی فیلم من، بلکه برای بررسی اهمیت راهبردی دریای کاسپین و جایگاه فیلم مستند در صیانت از منافع ملی.

وی یادآور شد: فیلم مستند تحلیل ارائه می‌دهد، به سند تبدیل می‌شود و با گذر زمان ارزش موزه‌ای می‌یابد. مستندسازان با سال‌ها تلاش، قدرت تحلیل و داستان‌گویی خلاق دارند؛ در حالی که تقلیل مفهوم تولید محتوا به ویدیوهای شتاب‌زده ۲۴ ساعته یا سرهم کردن تکه‌های فیلم‌های مستند، نوعی جعل سند و آسیب به تاریخ مکتوب و تصویری کشور است.

مظاهری‌پور در پایان با اشاره به ضرورت ساخت آثار مستند تخصصی درباره خلیج فارس، جزایر ایرانی، تنگه هرمز و قوانین سازمان‌های بین‌المللی همچون یونسکو، ایکوموس و ایکوم در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی، ابراز امیدواری کرد که این دغدغه‌ها با گوش‌های شنوا در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی روبه‌رو شود و حمایت از مستندسازان متخصص به عنوان بازوان فکری دستگاه میراث فرهنگی جدی‌تر گرفته شود.

انتهای پیام/