به گزارش خبرنگار میراث آریا، این نشست روز سه‌شنبه ۲۸ مهرماه ۱۴۰۵ به همت اداره‌کل موزه‌ها و با همکاری موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت برگزار شد. در این نشست، مدیران موزه‌های صنعت نفت به معرفی مجموعه‌های خود، فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی و تشریح ظرفیت‌ها و چالش‌های حفاظت و معرفی میراث صنعتی پرداختند.
مریم اسماعیلی، مدیر موزه پمپ بنزین دروازه دولت، با اشاره به پیشینه این مجموعه گفت: این جایگاه متعلق به دوره پهلوی اول، سومین پمپ بنزین تاریخی تهران و تنها جایگاه باقی‌مانده از آن دوره است که تا سال ۱۳۷۲ فعالیت داشته است. این مجموعه پس از سال‌ها تعطیلی، از سال ۱۳۹۵ و با اجرای ۷۹ ریزپروژه مرمتی و سامان‌دهی، برای تبدیل شدن به موزه احیا شد.
وی افزود: موزه در ۱۰ بخش شامل سه فضای داخلی و هفت بخش بیرونی سامان‌دهی شده و اسناد تاریخی، تجهیزات توزیع سوخت، مخازن، نفتکش‌ها و خودروهای قدیمی را در خود جای داده است. همچنین با ویترین‌های تعبیه‌شده در کف موزه، نحوه انتقال سوخت از مخازن به دستگاه‌های توزیع به بازدیدکنندگان نشان داده می‌شود.
اسماعیلی با تأکید بر اهمیت روایتگری در موزه‌های صنعتی، از طراحی شخصیت عروسکی «پمپک» با الهام از دستگاه‌های توزیع سوخت برای آشنایی کودکان با تاریخ نفت خبر داد و گفت این شخصیت در سال ۱۴۰۴ موفق به دریافت جایزه‌ای از ایکوم ایران شده است.
وی همچنین به تدوین «منشور موزه‌های دوستدار دوچرخه و هوای پاک» با مشارکت شش موزه منطقه ۱۲ تهران، هم‌زمان با روز جهانی موزه در سال ۱۴۰۴، اشاره کرد و گفت: برای ترویج فرهنگ استفاده از دوچرخه و توجه به محیط زیست، نشان دوچرخه در ورودی موزه نصب شده است و بازدیدکنندگانی که با دوچرخه مراجعه کنند، می‌توانند رایگان از موزه بازدید کنند. همکاری با مدارس و برنامه‌ریزی برای مناسب‌سازی دسترسی و استفاده از انرژی خورشیدی نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده از سوی وی بود.
در ادامه، زینب زمزم، مدیر موزه نفت‌سوزهای کرمان، گفت: این موزه تاریخ صنعت نفت را از دریچه زندگی روزمره مردم روایت می‌کند. آثار آن برای نسل جوان فرصتی برای شناخت شیوه زندگی گذشتگان و برای نسل‌های پیشین یادآور خاطرات و تجربه‌های آنان است.
وی افزود: موزه نفت‌سوزهای کرمان، پنجمین موزه صنعت نفت و نخستین موزه صنعتی ـ اجتماعی ایران است که در سال ۱۳۹۹ در عمارت تاریخی باغ‌آقا، معروف به عمارت بیگلربیگی و متعلق به اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجار، افتتاح شد. در این مجموعه حدود ۳۰۰ شیء نفت‌سوز در هفت اتاق با موضوعات تاریخ، وسایل گرمایشی، روشنایی خانگی و شهری و معرفی سازندگان ایرانی و کرمانی نگهداری می‌شود.
زمزم با اشاره به قدمت برخی اشیای موزه، که به پیش از کشف نفت در میدان نفتی مسجدسلیمان بازمی‌گردد، برگزاری تورهای تخصصی، بازدید گروه‌های دانشگاهی و استقبال مدارس در سال ۱۴۰۴ را از فعالیت‌های آموزشی این مجموعه برشمرد.
در بخش دیگری از نشست، خانم یاری، از مجموعه موزه‌های نفت آبادان، موزه بنزین‌خانه و موزه کارآموزان آبادان را معرفی کرد و گفت: موزه بنزین‌خانه که از نخستین مراکز توزیع فرآورده‌های نفتی بوده، با حفظ ساختار تاریخی خود به موزه تبدیل شده و بیش از ۳۰۰ شیء و سند، از جمله خودروهای حمل سوخت، دستگاه‌های توزیع بنزین، روزنامه‌ها و کوپن‌های سوخت، در آن نگهداری می‌شود.
وی درباره موزه کارآموزان آبادان نیز اظهار کرد: این مجموعه که در سال ۱۳۹۷ افتتاح شد، پیش‌تر مرکز آموزش مهارت‌های فنی به کارآموزان صنعت نفت پیش از استخدام بود. کارآموزان در دوره‌های سه‌ساله، آموزش‌های نظری و عملی می‌دیدند و امروز بخش‌هایی از فضاهای آموزشی و کارگاه‌های قدیمی، همراه با تجهیزات تاریخی، در موزه حفظ شده است.
یاری با اشاره به نگهداری بیش از دو هزار شیء در این موزه افزود: ابزارهای آموزشی، قالب‌های چوبی ریخته‌گری، تصاویر تاریخی کارآموزان و فضاهای اداری قدیمی، بخشی از تاریخ آموزش نیروی انسانی در صنعت نفت را روایت می‌کنند. خاطرات و تجربه‌های کارآموزان سابق نیز در قالب تاریخ شفاهی و مکتوب گردآوری می‌شود و شماری از آنان به‌صورت داوطلبانه در فعالیت‌های موزه مشارکت دارند. همکاری با دانشگاه‌ها، مدارس و ارگانها از دیگر برنامه‌های این مجموعه است.
در ادامه، سید حسن حسینی، رئیس امور طرح‌های موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت، با تأکید بر جایگاه صنعت نفت در تاریخ معاصر ایران گفت: نفت یکی از ارکان شکل‌گیری هویت فناورانه و صنعتی کشور است و در بیش از یک قرن گذشته، نقش مهمی در تحولات اقتصادی و اجتماعی ایران داشته است.
وی با اشاره به ضرورت حفاظت از تأسیسات، بناها و مجموعه‌های تاریخی صنعت نفت، ارزش‌های معماری، تاریخی، فنی، اجتماعی، آموزشی و اقتصادی را از معیارهای مهم ارزیابی میراث صنعتی دانست و افزود: مسئله اصلی در این حوزه، کمبود آثار ارزشمند نیست، بلکه چگونگی شناسایی، سامان‌دهی و حفاظت از آن‌هاست.
حسینی با تأکید بر اهمیت روایتگری در موزه‌های صنعتی اظهار کرد: صرف نمایش تجهیزات برای ایجاد ارتباط مؤثر با مخاطب کافی نیست و موزه‌ها باید در کنار معرفی تحولات فنی، روایتگر زندگی کارگران، شیوه‌های آموزش و تحولات اجتماعی مرتبط با صنعت نفت باشند.
وی یکی از چالش‌های حفاظت از میراث صنعتی را وجود تأسیسات و بناهای دارای کارکرد عملیاتی دانست و گفت: با توجه به مأموریت تولیدی وزارت نفت، حفاظت از این مجموعه‌ها نیازمند ایجاد تعادل میان الزامات بهره‌برداری، نوسازی تجهیزات و حفظ اصالت تاریخی آثار است.
رئیس امور طرح‌های موزه‌ها و مرکز اسناد صنعت نفت با اشاره به گستردگی میراث این صنعت، از چاه‌ها و تأسیسات استخراج تا خطوط انتقال، پالایشگاه‌ها و مراکز توزیع فرآورده‌های نفتی، افزود: تاکنون حدود ۱۰ میلیون برگ سند تاریخی شناسایی شده که بیش از دو میلیون برگ آن دیجیتال‌سازی شده است. همچنین ۱۱۷ بنای مرتبط با صنعت نفت در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و بیش از ۷۰۰ بنای دیگر به‌عنوان آثار واجد ارزش میراثی شناسایی شده‌اند.
حسینی در پایان بر تقویت همکاری میان وزارت نفت و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی تأکید کرد و تشکیل کارگروه‌های دائمی مشترک برای هماهنگی در شناسایی، ارزیابی و ثبت بناها و محوطه‌های صنعتی را از راهکارهای حفاظت مؤثرتر از میراث صنعت نفت دانست.
انتهای پیام/
نظر شما