بهروز خان‌محمدی، باستان‌شناس اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی در یادداشتی نوشت: یکی از نخستین فعالیت‌های پژوهشی انجام شده در دوره پارینه سنگی میانی ایران، کاوش کارلتون کون در غار تمتمان بوده است، این پژوهشگر که در چند غار دیگر در فلات ایران کاوش‌هایی را به انجام رسانید و یکی از کاوش‌های خود را در غار تمتمان در ۲۰کیلومتری شمال ارومیه انجام داد.

حاصل این پژوهش کشف شواهد و بقایای از دوره پارینه سنگی میانی در قالب مصنوعات سنگی و یافته‌های جانوری بود، در این غار بقایای جانوری و تعدادی مصنوعات سنگی به‌دست آمد، بقایای جانوری بیشتر شامل گوزن و غزال بوده و همچنین گورخر، اسب وحشی و گراز و کرکس نیز در این مجموعه جانوری مشاهده می‌شود.

نکته جالب توجه در این مجموعه قطعه‌هایی از استخوان ران است که کارلتون کون آن را منتسب به انسان نئاندرتال کرد، سپس با بررسی‌های مجدد مشخص شد که این استخوان متعلق به گوزن است، تاریخگذاری نسبی براساس این شواهد به دوره پارینه سنگی میانی و حداقل ۴۰ هزار سال پیش می‌رسد.

محوطه شیوه‌تو قدیمی‌ترین و بزرگترین محوطه کشف شده آذربایجان غربی و منطقه جنوب دریاچه ارومیه است در این محوطه که توسط هیئت مشترک ایران و فرانسه و همچنین رحمت نادری و علی‌پور کشف و بررسی شد، مجموعه متنابهی از مصنوعات سنگی جمع‌آوری و به موزه ملی ایران منتقل شد.

محوطه شیوه‌تو در فاصله هفت کیلومتری جنوب غربی مهاباد و بر روی تراس رودخانه مهاباد قرار دارد و مساحت تقریبی محوطه در حدود یک هکتار است، بررسی و مطالعه مصنوعات محوطه شیوه‌تو نشان دهنده وجود احتمالی صنعت آشولی مربوط به پارینه سنگی قدیم (تاریخی بین ۷۰۰ تا ۳۰۰ هزار سال پیش) است.

«شیوه‌تو» یکی از مهمترین محوطه‌های پارینه سنگی قدیم شمال غربی فلات ایران و جنوب دریاچه ارومیه است، یکی از دلایل این اهمیت می‌تواند بازسازی مسیر مهاجرت احتمالی انسان‌گونه‌ها از مناطق غربی به مناطق داخلی فلات ایران باشد.

محوطه شهری‌کند در جنوب آذربایجان غربی در سال ۱۳۸۵ کشف شد، این محوطه که بر روی تراس رودخانه سیمینه‌رود واقع شده و جزو حوضه آبریز دریاچه ارومیه است، دارای تعداد محدودی مصنوع سنگی است، مجموعه به دست آمده از مصنوعات سنگی این محوطه با توجه به گونه‌شناسی و فناوری ساخت آنها، قابل مقایسه با محوطه شیوتوی مهاباد است و می‌توان آن را به دوره پارینه سنگی قدیم نسبت داد.

طی بررسی‌های اخیر آقایان نادری و حیدری در منطقه ماکو، مجموعه‌ای از منصوعات سنگی کشف شد، مجموعه مصنوعات سنگی میلان که دارای چهار پراکندگی مصنوعات سنگی بود و تعداد ۱۰۰ قطعه مصنوع مختلف سنگی است که با توجه به شاخصه‌های از دوره پارینه سنگی میانی به دوره پارینه سنگی میانی مرتبط هستند.

علاوه بر این در محوطه کاسه‌گران پیرانشهر طی کاوش‌های نجات‌بخشی سد کانی‌سیب ابزارآلات سنگی به‌دست آمد که به دوره پارینه سنگی میانی مرتبط هستند.

یکی دیگر از مناطق متعلق به دوره پارینه سنگی در  آذربایجان غربی منطقه تخت سلیمان است، بررسی سامان حیدری گوران و الهام قصیدیان در منطقه تکاب و تخت سلیمان منجر به کشف شواهدی از دو محوطه منسوب به پارینه سنگی میانی در نزدیکی محوطه تاریخی تخت سلیمان شدند، این دو مکان باز که شامل محوطه‌های چخماقلی و چال‌تپه بودند، دارای مصنوعات سنگی مربوط به دوره پارینه سنگی میانی هستند، بر اساس مطالعات به انجام رسیده بر روی دست‌افزارهای سنگی، این مجموعه دارای شاخصه‌هایی از صنعت موستری است، وجود تراشه‌هایی با فناوری لوالوا از نکات جالب توجه این مجموعه است.

نکته مهم و قابل ذکر در مورد محوطه‌های تکاب ارتفاع بالای ۲۳۰۰ متری از سطح دریا است که یکی از مرتفع‌ترین محوطه‌های پارینه سنگی ایران محسوب می‌شوند.

این یافته‌ها نشان می‌دهد در دوره پارینه سنگی منطقه شمال غرب و استان آذربایجان غربی دارای شرایط مساعدی بوده و گروه‌های قابل توجهی از انسان  این دوره، در این منطقه زندگی کرده‌اند.

غار تمتمان ارومیه

انتهای پیام/