وحید نواداد، معاون میراث‌فرهنگی آذربایجان‌شرقی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث آریا با اشاره به جایگاه تبریز در تحولات تاریخی و اجتماعی ایران بیان کرد: تاریخ این شهر را نمی‌توان فقط در اسناد، کتاب‌ها و بناهای تاریخی جست‌وجو کرد. بخش مهمی از این تاریخ در خاطرات مردمی زنده است که رویدادها را از نزدیک دیده‌اند، در شکل‌گیری آن‌ها نقش داشته‌ یا روایت نسل‌های پیش از خود را حفظ کرده‌اند. ثبت این خاطرات فرصتی فراهم می‌کند تا ابعاد انسانی و اجتماعی تاریخ تبریز نیز برای نسل‌های آینده باقی بماند.

معاون میراث‌فرهنگی آذربایجان‌شرقی ادامه داد: بازار تاریخی تبریز نمونه روشنی از پیوند زندگی روزمره مردم با تاریخ یک شهر است. این مجموعه در طول قرن‌ها مرکز دادوستد، ارتباط میان گروه‌های مختلف اجتماعی و تبادل فرهنگی بوده و در تحولات سیاسی و اجتماعی نیز نقش داشته است. شناخت تاریخ بازار به شناخت پیشه‌وران، بازرگانان، اصناف و خانواده‌هایی وابسته است که هرکدام بخشی از تجربه زیسته این مجموعه را در حافظه خود دارند.

نواداد با اشاره به جایگاه بازار تبریز در جنبش مشروطه اظهار کرد: جنبش مشروطه از مقاطع تعیین‌کننده تاریخ معاصر ایران است و تبریز در جریان آن نقشی برجسته داشت. مقاومت مردم شهر در دوره استبداد صغیر، مبارزات ستارخان و باقرخان و پایداری مشروطه‌خواهان در محاصره تبریز، بخشی از تاریخ این شهر و کشور را شکل داده است. در کنار اسناد و گزارش‌های تاریخی، خاطرات خانواده‌های مشروطه‌خواهان، روایت‌های محلی و اطلاعاتی که از نسلی به نسل دیگر رسیده‌اند، می‌توانند به شناخت دقیق‌تر فضای اجتماعی آن دوران کمک کنند.

او با اشاره به رویدادهای منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی تصریح کرد: حضور مردم تبریز در جریان مبارزات انقلاب اسلامی، به‌ویژه قیام ۲۹ بهمن ۱۳۵۶، از فصل‌های مهم تاریخ معاصر این شهر است. این رویداد را می‌توان از مسیر اسناد و گزارش‌های موجود شناخت، اما برای درک چگونگی شکل‌گیری آن در بطن جامعه، باید به سراغ کسانی رفت که در آن روزها در تبریز زندگی می‌کردند، شاهد وقایع بودند یا خاطرات خود را از اعضای خانواده و نزدیکانشان به یادگار دارند. ثبت این تجربه‌ها به روشن‌تر شدن نقش مردم، پیوندهای اجتماعی و شرایطی کمک می‌کند که به شکل‌گیری و گسترش حرکت‌های اعتراضی انجامید.

معاون میراث‌فرهنگی آذربایجان‌شرقی خاطرنشان کرد: تاریخ شفاهی تبریز به رویدادهای سیاسی محدود نمی‌شود. تاریخ مشاغل و اصناف، شیوه‌های تجارت در بازار، صنایع‌دستی و هنرهای سنتی، آیین‌های خانوادگی، مراسم مذهبی، گویش‌ها، ضرب‌المثل‌ها و تغییرات زندگی در محله‌های قدیمی نیز بخشی از میراث فرهنگی این شهر هستند. بسیاری از این دانسته‌ها در تجربه استادکاران، پیشکسوتان و سالمندانی جای گرفته‌اند که با گذشت زمان ممکن است فرصت انتقال آن‌ها به نسل بعد را از دست بدهند. شناسایی این افراد و ثبت دقیق روایت‌هایشان باید در توجه به میراث‌فرهنگی استان جایگاه مشخصی داشته باشد.

او با تأکید بر ضرورت دقت در مستندسازی روایت‌های شفاهی گفت: خاطرات افراد، گذشته را از زاویه تجربه و برداشت آنان بازگو می‌کند. ازاین‌رو، ثبت نام راویان، زمان و مکان رویدادها، گردآوری عکس‌ها و اسناد خانوادگی و تطبیق روایت‌ها با منابع تاریخی، برای حفظ اعتبار این آثار اهمیت دارد. گاهی کنار هم قرار گرفتن روایت‌های متفاوت از یک واقعه، به پژوهشگران کمک می‌کند زمینه‌های تاریخی و اجتماعی آن را بهتر بشناسند.

نواداد در پایان بیان کرد: هر روایت ثبت‌نشده‌ای که با درگذشت یک شاهد یا فراموشی یک خاطره از دست می‌رود، ممکن است بخشی از اطلاعات ما درباره گذشته را نیز با خود ببرد. ثبت تاریخ شفاهی تبریز فرصتی برای حفظ تجربه نسل‌های پیشین و فراهم کردن منابعی برای پژوهش‌های آینده است تا نسل جوان بتواند تاریخ شهر خود را از خلال اسناد، مکان‌ها و روایت مردمی که در آن زندگی کرده‌اند، بهتر بشناسد.

انتهای پیام/