محمود بستانی معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی در یادداشتی نوشت: صنایع‌دستی، روایت زنده هویت تاریخی و فرهنگی هر سرزمین است؛ هنری که در آن ذوق، دانش بومی و مهارت نسل‌ها به محصولی ارزشمند تبدیل می‌شود.
در خراسان جنوبی، این میراث گران‌بها افزون بر جایگاه فرهنگی خود، ظرفیتی مهم برای ایجاد اشتغال، تقویت اقتصاد محلی، توانمندسازی هنرمندان و توسعه پایدار مناطق شهری و روستایی به شمار می‌رود.
تنوع رشته‌های صنایع‌دستی استان خراسان جنوبی
از بافته‌های سنتی و هنرهای وابسته به الیاف تا گوهرسنگ‌ها و دیگر هنرهای بومی، نشان‌دهنده ظرفیت گسترده‌ای است که با برنامه‌ریزی اصولی می‌تواند سهم بیشتری در اقتصاد استان ایفا کند. در این میان، حوله‌بافی خراشاد و ظرفیت‌های مرتبط با گوهرسنگ‌ها، نمونه‌هایی شاخص از امکان پیوند میان اصالت فرهنگی و فرصت‌های نوین اقتصادی هستند.
تکمیل زنجیره ارزش:
ضرورت امروز صنایع‌دستی یکی از اولویت‌های توسعه صنایع‌دستی، عبور از تولید صرف و حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش است. حمایت از هنرمندان باید در کنار آموزش‌های تخصصی، طراحی محصول، ارتقای کیفیت، بسته‌بندی مناسب، ایجاد نشان تجاری، بازاریابی حرفه‌ای و دسترسی به بازارهای جدید قرار گیرد. تنها در چنین شرایطی است که محصول صنایع‌دستی می‌تواند جایگاه واقعی خود را در بازار پیدا کند و سهم بیشتری از ارزش افزوده به تولیدکننده و هنرمند برسد. در حوزه گوهرسنگ‌ها، این رویکرد اهمیت دوچندان دارد. توسعه مهارت‌های تراش و فرآوری، طراحی زیورآلات، تجهیز کارگاه‌های تخصصی و ارتباط مؤثر میان تأمین‌کنندگان مواد اولیه، هنرمندان و فعالان تجاری می‌تواند زمینه کاهش خام‌فروشی و افزایش ارزش افزوده در داخل استان را فراهم سازد. هدف آن است که ظرفیت‌های معدنی و هنری استان، به فرصت‌هایی پایدار برای اشتغال تخصصی و توسعه کسب‌وکارهای محلی تبدیل شوند.
روستاهای صنایع‌دستی؛ الگوی توسعه مبتنی بر هویت:
خراشاد، به‌عنوان روستای جهانی تُوبافی، نشان می‌دهد که چگونه یک هنر بومی می‌تواند در معرفی هویت فرهنگی و تقویت اقتصاد محلی در دنیا نقش‌آفرین باشد. صیانت از دانش سنتی، انتقال مهارت به نسل جوان، حمایت از تولیدکنندگان و توسعه بازار فروش محصولات این روستا، از اقداماتی است که می‌تواند استمرار این میراث ارزشمند را تضمین کند. همچنین ظرفیت‌های گوهرسنگی خراسان جنوبی، از جمله در شهرستان خوسف، فرصت مناسبی برای پیوند صنایع‌دستی با گردشگری تخصصی، آموزش‌های مهارتی و توسعه کارگاه‌های فرآوری فراهم می‌آورد. این ظرفیت‌ها زمانی به نتایج پایدار می‌رسند که میان برنامه‌های فرهنگی، اقتصادی، آموزشی و تجاری هماهنگی مؤثری برقرار باشد.
بازار، نوآوری و صادرات؛ سه محور توسعه در شرایط کنونی:
توسعه صنایع‌دستی بدون شناخت بازار و تغییر متناسب با نیاز مشتریان امکان‌پذیر نیست. استفاده از ظرفیت تجارت الکترونیک، حضور هدفمند در نمایشگاه‌های تخصصی، طراحی محصولات متناسب با سلیقه بازار، همکاری با فعالان گردشگری و توسعه ارتباط با بازارهای منطقه‌ای، از جمله مسیرهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد. موقعیت جغرافیایی خراسان جنوبی و هم‌جواری آن با افغانستان نیز ضرورت مطالعه بازارهای منطقه‌ای و شناسایی فرصت‌های صادراتی را افزایش می‌دهد. بهره‌گیری از این مزیت، مستلزم شناخت دقیق تقاضا، رعایت الزامات قانونی و تجاری، ارتقای کیفیت و تقویت توان رقابتی محصولات استان است
نگاه آینده‌نگر به صنایع‌دستی:
توسعه صنایع‌دستی نیازمند هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌های حرفه‌ای، مراکز آموزشی، بخش خصوصی و هنرمندان است. تسهیل فعالیت کارگاه‌ها، تقویت آموزش‌های مهارتی، حمایت از مشاغل خانگی، توسعه زیرساخت‌های عرضه و فروش و توجه به نیازهای واقعی فعالان این حوزه، می‌تواند مسیر رشد این بخش را هموار سازد. رویکرد ما باید بر این اصل استوار باشد که صنایع‌دستی صرفاً میراثی برای نگهداری در گذشته نیست؛ بلکه ظرفیتی زنده برای خلق ارزش اقتصادی در امروز و فرداست. حفظ اصالت در کنار نوآوری، حمایت از هنرمند در کنار توسعه بازار و صیانت از میراث فرهنگی در کنار افزایش بهره‌وری، اصولی هستند که می‌توانند مسیر آینده این حوزه را ترسیم کنند. خراسان جنوبی از سرمایه فرهنگی، مهارت انسانی و ظرفیت‌های بومی ارزشمندی برخوردار است. با برنامه‌ریزی هدفمند و مشارکت فعال هنرمندان و بخش خصوصی، می‌توان این سرمایه‌ها را به فرصت‌هایی پایدار برای اشتغال، رونق اقتصادی و معرفی شایسته هنر ایرانی در بازارهای ملی و بین‌المللی تبدیل کرد.
انتهای پیام/
نظر شما