میراث‌آریا: یکی از بناهای تاریخی ارزشمند شهر بجنورد؛ مرکز استان خراسان شمالی؛ گنجینه فرهنگ ها، مقبره شهدای این شهر است؛ اثری با حدود یک قرن قدمت تاریخی که در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و پیشینه تاریخی آن با ماجرای لهاک‌خان و تحولات تاریخی منطقه در سال ۱۳۰۴ گره خورده است.
این بنا در محدوده یک پارک شهری، در حاشیه خیابان ۳۲ متری و نبش چهار راه موسوم به پیش دانشگاهی بجنورد قرار گرفته و به دلیل نزدیکی به مجموعه تاریخی و فرهنگی عمارت مفخم، از موقعیت مناسبی برای تبدیل شدن به یکی از جاذبه‌های گردشگری و فرهنگی شهر برخوردار است.
ما و شهرداری بجنورد در سال‌های گذشته اقداماتی برای ساماندهی محوطه این بنا انجام داده ایم، اما با توجه به اهمیت تاریخی و جایگاه شهری آن، ضرورت یک اقدام جدی‌تر و جامع‌تر احساس می‌شد. از همین رو، با پیگیری‌های انجام‌شده و بهره‌گیری از اعتبارات مناسبی که از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تأمین کردیم، از شهریورماه سال جاری و پس از انتخاب پیمانکار، عملیات ساماندهی و مرمت این اثر تاریخی را آغاز کردیم.
خوشبختانه این عملیات از اوایل شهریورماه تا نیمه آبان‌ماه ۱۴۰۵ به پایان رسید و بخش‌های مختلف بنا و محوطه پیرامونی آن را دربرگرفت. مرمت گنبد، چهار مناره، بدنه اصلی مقبره، درها و پنجره‌ها و همچنین ساماندهی فضای پیرامونی، کف‌سازی و محوطه‌سازی از جمله اقدامات انجام‌شده در این پروژه بود.
امروز اگر این بنا را با چند ماه قبل مقایسه کنیم، به‌خوبی می‌توانیم تفاوت و تحول ایجادشده را ببینیم. این موضوع صرفاً برداشت ما نیست؛ در بازدیدی که روز سیزدهم آبان‌ماه از این مجموعه داشتم، تعدادی از شهروندان و ساکنان اطراف نیز با ابراز رضایت و تشکر، از تغییر چهره بنا و ساماندهی فضای آن با من و همکارانم سخن گفتند. همین بازخوردهای مردمی برای ما ارزشمند است؛ چراکه معتقدیم نتیجه اقدامات حوزه میراث فرهنگی باید در زندگی روزمره مردم و ارتقای کیفیت فضاهای شهری نیز قابل مشاهده باشد.
این پروژه یکی از برنامه‌های عملیاتی و اجرایی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان شمالی در سال ۱۴۰۵ بود که خوشبختانه مطابق برنامه‌ریزی انجام‌شده به نتیجه رسید.
من معتقدم با تکمیل این عملیات، زمینه برای افزایش جذابیت این محدوده هم برای شهروندان بجنوردی و هم برای گردشگران و بازدیدکنندگان فراهم شده است. به‌ویژه اینکه نزدیکی این بنا به عمارت مفخم می‌تواند به شکل‌گیری یک مسیر جذاب بازدید از جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی بجنورد کمک کند.
اما در کنار مرمت و ساماندهی، موضوع بسیار مهم دیگری وجود دارد که نباید از آن غافل شویم و آن، حفاظت و نگهداری مستمر از این بنای تاریخی است. واقعیت این است که مرمت یک اثر، پایان کار نیست؛ بلکه آغاز مسئولیت جدی‌تر برای مراقبت از آن است. برای این پروژه اعتبار و هزینه صرف شده و همکاران ما و پیمانکار مربوطه برای احیای این فضا زحمت کشیده‌اند. بنابراین انتظار داریم این سرمایه‌گذاری فرهنگی با مراقبت و نگهداری مناسب حفظ شود.
لذا انتظار ما این است که شهرداری بجنورد و همچنین ارتش جمهوری اسلامی ایران، با توجه به جایگاه و ارتباط خود با این مجموعه، در حفاظت و نگهداری از آن مشارکت جدی داشته باشند. به‌ویژه شهرداری بجنورد به دلیل قرار گرفتن بنا در داخل پارک شهری، می‌تواند نقش مؤثری در تأمین نیروی مراقبتی، نظارت مستمر، نگهداری فضای سبز و محوطه و پیشگیری از هرگونه آسیب احتمالی ایفا کند.
ما هم آمادگی داریم در چارچوب وظایف قانونی و تخصصی اداره‌کل، برای تداوم ساماندهی و ارتقای کیفی این فضا با شهرداری و سایر دستگاه‌های مرتبط همکاری کنیم و امیدواریم شهرداری بجنورد نیز هرچه زودتر در این زمینه پای کار بیاید و اقدامات تکمیلی موردنیاز با نظارت تخصصی میراث فرهنگی انجام شود. چراکه نباید اجازه دهیم زحمات انجام‌شده و اعتبارات هزینه‌شده، به دلیل نبود مراقبت و نگهداری مناسب، آسیب ببیند.
در کنار این موضوع، برای فعال‌سازی فرهنگی و گردشگری این مجموعه نیز برنامه‌هایی در نظر داریم. با توجه به اجرای برنامه ملی «ایران‌جان» از ۲۳ تا ۳۰ آبان‌ماه در استان خراسان شمالی، این فرصت را بسیار مناسب می‌دانیم که یکی از برنامه‌های فرهنگی و گردشگری این رویداد در مقبره شهدای بجنورد و محوطه ساماندهی‌شده آن برگزار شود.
همچنین در نظر داریم در همین ایام، نمایشگاهی از صنایع دستی و سوغات استان در محوطه پیرامونی این بنا برگزار کنیم تا ضمن معرفی ظرفیت‌های هنرمندان و فعالان صنایع دستی و سوغات خراسان شمالی، زمینه حضور بیشتر شهروندان، مسئولان و گردشگران در این مجموعه فراهم شود.
به اعتقاد من، بناهای تاریخی زمانی به بخشی زنده و اثرگذار از فضای شهری تبدیل می‌شوند که علاوه بر حفاظت و مرمت، در زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم نیز حضور داشته باشند.
نگاه ما در اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان شمالی این است که آثار تاریخی نباید صرفاً بناهایی مرمت‌شده و کم‌استفاده باقی بمانند؛ بلکه باید به فضاهایی زنده، قابل بازدید، برخوردار از هویت و دارای کارکرد فرهنگی و گردشگری تبدیل شوند.
بنابراین مقبره شهدای بجنورد نیز می‌تواند با همکاری شهرداری، ارتش، سایر دستگاه‌های مسئول و مشارکت مردم، به یکی از فضاهای شاخص فرهنگی و گردشگری شهر تبدیل شود. ما گام نخست را با تأمین اعتبار، مرمت و ساماندهی این مجموعه برداشته‌ایم؛ اکنون نوبت آن است که با هم‌افزایی و مشارکت همه دستگاه‌های مرتبط، از این سرمایه تاریخی صیانت کنیم و آن را به فضایی پویا و ماندگار برای نسل امروز و آینده تبدیل کنیم.
انتهای پیام/
نظر شما