رائد ناصری‌فر، معاون میراث‌فرهنگی ایلام در یادداشتی نوشت: استان ایلام را باید یکی از مهم‌ترین سرزمین‌های روایتگر تاریخ ایثار، مقاومت و پایداری ملت ایران دانست، سرزمینی که در دوران هشت سال دفاع مقدس، نه‌تنها در خط مقدم دفاع از تمامیت ارضی کشور قرار داشت، بلکه مردم آن با تحمل سخت‌ترین روزهای جنگ، بخشی ماندگار از تاریخ معاصر ایران را رقم زدند.

امروز مناطق عملیاتی ایلام، فراتر از جغرافیای جنگ، بخشی ارزشمند از میراث تاریخی و معنوی این سرزمین به شمار می‌روند، میراثی که حفاظت، مستندسازی و معرفی آن، مسئولیتی فرهنگی و تاریخی در برابر نسل‌های امروز و آینده است. مهران، دهلران، موسیان، شرهانی، میمک و قلاویزان، تنها نام‌هایی بر نقشه جغرافیایی استان نیستند؛ هرکدام روایتگر روزهایی سرنوشت‌ساز از ایستادگی، فداکاری و جان‌فشانی مردمانی هستند که در برابر تجاوز دشمن ایستادند.

خاک این مناطق شاهد حماسه‌هایی است که بخشی جدایی‌ناپذیر از حافظه تاریخی ملت ایران محسوب می‌شوند. اهمیت مناطق عملیاتی ایلام را نباید صرفاً در حوادث نظامی و عملیات‌های دوران جنگ خلاصه کرد. این مناطق حامل مجموعه‌ای از ارزش‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی هستند. زندگی مردم در شرایط جنگی، مهاجرت‌های اجباری، مقاومت شهروندان، تخریب شهرها و روستاها و بازسازی زندگی پس از جنگ، همگی بخش‌هایی از تاریخ اجتماعی استان را تشکیل می‌دهند که نیازمند ثبت و پژوهش جدی هستند.

در این میان، یادمان‌ها و آثار باقی‌مانده از دوران دفاع مقدس، سنگرها، مواضع نظامی، بقایای استحکامات و دیگر نشانه‌های برجای‌مانده از آن دوران، بخشی از میراث ملموس و ناملموس دفاع مقدس به شمار می‌روند. حفاظت از این آثار نباید صرفاً به نگهداری فیزیکی محدود شود، بلکه باید روایت تاریخی و مستند آن‌ها نیز حفظ شود تا نسل‌های آینده بدانند در این سرزمین چه گذشته و مردم آن چه هزینه‌هایی برای دفاع از میهن پرداخت کرده‌اند.

یکی از ضرورت‌های مهم در این حوزه، شناسایی، مستندسازی و ثبت دقیق آثار و نشانه‌های باقی‌مانده از دوران جنگ است. گردآوری خاطرات رزمندگان، خانواده‌های شهدا و ساکنان مناطق مرزی، ثبت تاریخ شفاهی، تهیه اسناد تصویری و انجام مطالعات پژوهشی می‌تواند از فراموشی بخش‌هایی از این تاریخ ارزشمند جلوگیری کند.

همچنین مرمت و سامان‌دهی یادمان‌ها و آثار باقی‌مانده از جنگ باید با رویکردی علمی و کارشناسی دنبال شود. این آثار بخشی از هویت تاریخی استان هستند و هرگونه مداخله در آن‌ها باید با رعایت اصالت، حفظ ارزش‌های معنوی و مستندات تاریخی انجام گیرد. نباید اجازه داد بی‌توجهی، فرسایش طبیعی یا مداخلات غیراصولی، نشانه‌های ارزشمند این دوره تاریخی را از میان ببرد.

در این مسیر، همکاری دستگاه‌های متولی میراث فرهنگی، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، نهادهای فرهنگی، دانشگاه‌ها و پژوهشگران ضرورتی انکارناپذیر است. هرکدام از این مجموعه‌ها می‌توانند در شناسایی، حفاظت، پژوهش و انتقال این میراث به نسل‌های بعد نقش مؤثری ایفا کنند.

نکته مهم دیگر، توجه به نقش مردم ایلام در شکل‌گیری این میراث تاریخی است. مردمی که در روزهای جنگ، خانه و کاشانه خود را رها نکردند یا با وجود آوارگی و سختی‌ها، پشتیبان رزمندگان بودند، خود بخشی از تاریخ زنده دفاع مقدس هستند.

روایت زندگی و مقاومت آنان باید در کنار تاریخ عملیات‌ها و حوادث نظامی مورد توجه قرار گیرد. بی‌تردید، مناطق عملیاتی ایلام تنها یادگار روزهای جنگ نیستند؛ آن‌ها اسناد زنده‌ای از هویت، غیرت و مقاومت مردمان این سرزمین‌اند.

حفاظت از این میراث، به معنای پاسداشت حقیقت تاریخ و انتقال ارزش‌هایی است که نباید در گذر زمان به فراموشی سپرده شوند. ایلام سرزمین حماسه‌های ماندگار است؛ سرزمینی که خاک آن روایتگر ایثار و مقاومت است. امروز وظیفه ما تنها یادآوری گذشته نیست، بلکه باید این میراث ارزشمند را مستند، صیانت و به‌درستی به نسل‌های آینده منتقل کنیم؛ چراکه فراموشی آثار دفاع مقدس، فاصله گرفتن از بخشی از هویت تاریخی ماست.

انتهای پیام/