حمیدرضا حیدری، معاون میراثفرهنگی همدان در یادداشتی نوشت: استان همدان تا پایان سال ۱۴۰۴، با ثبت ۱۱۱ اثر میراث ناملموس در فهرست ملی و انجام ۱۵ ثبت مشترک با دیگر استانها، گام مهمی در شناسایی و مستندسازی سرمایههای فرهنگی خود برداشته است. سرمایههایی که در آیینها، روایتهای شفاهی، دانشهای بومی، مهارتهای سنتی و شیوههای زندگی مردم ریشه دارند. اهمیت این آمار، فراتر از تعداد آثار ثبتشده است. هر پرونده میراث ناملموس بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی جامعه را مستند میکند، دانشی که ممکن است در تجربه یک کشاورز، مهارت یک استادکار، روایت یک سالخورده، اجرای یک آیین محلی یا شیوه تهیه یک خوراک سنتی حفظ شده باشد، بنابراین ثبت این عناصر، فرصتی برای شناسایی ارزشهای فرهنگی کمتر شناختهشده و انتقال آنها به نسلهای آینده فراهم میکند.
در استان، تنوع فرهنگی شهرستانها و روستاها، زمینه شکلگیری مجموعهای ارزشمند از سنتها، آیینها و مهارتهای بومی را فراهم کرده است. مستندسازی این میراث، علاوه بر معرفی ظرفیتهای فرهنگی مناطق مختلف استان، میتواند به تقویت هویت محلی و افزایش توجه جامعه به نقش حاملان و انتقالدهندگان این دانشها کمک کند. در این میان، روایتگران، آیینداران، استادکاران و خانوادههایی که این سنتها را نسل به نسل منتقل کردهاند، جایگاهی اساسی در تداوم میراث ناملموس دارند.
از سوی دیگر، ۱۵ ثبت مشترک با دیگر استانها نشان میدهد که بسیاری از سنتهای فرهنگی در محدوده مرزهای اداری متوقف نمیشوند و در میان جوامع مختلف رواج دارند. این شیوه ثبت، امکان معرفی پیوندهای فرهنگی میان مناطق کشور و مستندسازی میراثی را فراهم میکند که حاصل تعاملات تاریخی و اجتماعی جوامع گوناگون است.
با این حال، ثبت ملی را نباید پایان مسیر حفاظت دانست، درج یک عنصر در فهرست آثار ملی، بهتنهایی استمرار آن را تضمین نمیکند. ارزش واقعی ثبت زمانی محقق میشود که دانش و مهارت مرتبط با آن همچنان در جامعه جریان داشته باشد، نسل جوان امکان یادگیری آن را پیدا کند و حاملان میراث در فرایند پاسداری و انتقال آن مشارکت داشته باشند.
از این منظر، شناسایی سنتهای در معرض فراموشی، تکمیل مستندات علمی، ثبت روایتهای محلی و حمایت از انتقال دانش و مهارتهای بومی، در کنار توسعه آگاهی عمومی، از ضرورتهای حفاظت از میراث ناملموس همدان است. همچنین مشارکت جوامع محلی در این فرایند، به حفظ اصالت و پویایی میراث و جلوگیری از محدودشدن آن به اسناد و عناوین رسمی کمک میکند.
۱۱۱ ثبت استانی و ۱۵ ثبت مشترک همدان تا پایان سال ۱۴۰۴، بخشی از ظرفیت گسترده فرهنگی این استان را نمایان میکند؛ ظرفیتی که ارزش آن نهفقط در شمار آثار ثبتشده، بلکه در امکان تداوم و انتقال آنها به نسلهای آینده نهفته است. میراث ناملموس زمانی بهدرستی پاسداری میشود که در کنار مستندسازی و ثبت ملی، همچنان در زندگی مردم حضور داشته باشد و بهعنوان بخشی زنده از هویت فرهنگی جامعه استمرار یابد.

ارسال نمونههای شاخص نمدمالی استان همدان برای معرفی در پرونده ثبت جهانی نمدمالی
در راستای پاسداشت و معرفی ظرفیتهای ارزشمند میراثفرهنگی ناملموس استان، تعدادی از نمونههای شاخص هنر سنتی نمدمالی استان، با هدف بهرهگیری در فرآیند معرفی و مستندسازی پرونده ثبت جهانی نمدمالی سنتی، به دفتر ثبت آثار کشور در تهران ارسال شد.
این نمونهها به دلیل برخورداری از ویژگیهای هنری، اصالت شیوه تولید و ارزشهای فرهنگی و بومی، در زمره آثار شاخص نمدمالی استان همدان به شمار میروند و برای ارائه در مجموعه نمونههای مرتبط با این پرونده در نظر گرفته شدهاند.
انتهای پیام/
نظر شما