عزیز میرزایی، کارشناس مرمت و احیای بناهای تاریخی آذربایجان غربی در یادداشتی نوشت: احیای مسیر تاریخی توپیولی، تنها احداث یا بازسازی یک جاده نیست؛ بلکه احیای یک فرصت راهبردی برای پیوند خوی با تبریز، مرز رازی، ترکیه و بازارهای اروپایی است.
جاده ابریشم فقط یک مسیر تاریخی برای عبور کاروانهای تجاری نبود؛ بلکه شاهراهی تمدنی بود که ملتها، فرهنگها، اقتصادها و سرزمینها را به یکدیگر پیوند میداد، خوی به واسطه موقعیت ممتاز جغرافیایی و پیشینه تاریخی خود، از ظرفیتهای مهم برای بازگشت به جایگاه شایستهاش در این مسیر تاریخی برخوردار است؛ ظرفیتی که امروز میتواند از یک میراث تاریخی به فرصتی بزرگ برای توسعه اقتصادی و تجاری تبدیل شود.
در این میان، احیای مسیر تاریخی توپیولی یا توپخانه و اتصال آن به محور خوی- تبریز، راه قطور و مرز بینالمللی رازی، میتواند یکی از مهمترین اقدامات زیرساختی برای بازآفرینی نقش تاریخی و اقتصادی خوی باشد.
اهمیت توپیولی را نباید صرفاً در یک مسیر ارتباطی محلی خلاصه کرد، این مسیر میتواند با کوتاه کردن زمان دسترسی خوی به تبریز تا حدود یک ساعت، تسهیل ارتباطات منطقهای و پیوند با محور قطور و مرز رازی، زمینه ایجاد یک کریدور مهم ارتباطی، گردشگری و تجاری را فراهم کند.
در واقع، آنچه امروز از آن به عنوان احیای جاده ابریشم یاد میکنیم، صرفاً بازسازی یک مسیر قدیمی نیست؛ بلکه بازآفرینی فلسفه جاده ابریشم در عصر جدید است؛ عصری که در آن جادههای استاندارد، شبکههای ترانزیتی، پایانههای مرزی، زیرساختهای لجستیکی و گردشگری جایگزین کاروانهای سنتی شدهاند.
۳۰۰ کیلومتر نزدیکتر به بنادر ترکیه؛ یک فرصت راهبردی برای ایران
اهمیت اقتصادی این مسیر زمانی بیشتر آشکار میشود که به ظرفیت ترانزیتی آن توجه کنیم، طبق اعلام مسئولان با تکمیل جاده خوی_قطور و راهاندازی مسیر ترانزیتی آن، فاصله دسترسی به بنادر ترکیه حدود ۳۰۰ کیلومتر کاهش خواهد یافت.
این موضوع نشان میدهد که تکمیل و تقویت محورهای ارتباطی خوی فقط یک مطالبه شهرستانی نیست؛ بلکه میتواند در کاهش هزینههای حملونقل، صرفهجویی در زمان، تسهیل صادرات و واردات و افزایش جذابیت مسیرهای ترانزیتی ایران نقش داشته باشد.
وقتی یک مسیر میتواند صدها کیلومتر از راه دسترسی به بنادر ترکیه بکاهد، دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک پروژه راهسازی دانست؛ این مسیر بخشی از ظرفیت اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشور برای ارتباط با بازارهای منطقهای و اروپایی است.
مرز رازی؛ دروازه ارتباطی ایران و ترکیه
از دیگر مؤلفههای مهم این طرح، جایگاه مرز بینالمللی رازی است؛ گذرگاهی که به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، ظرفیت قابل توجهی در توسعه مبادلات تجاری، گردشگری و ارتباطات ایران و ترکیه دارد، افزایش تردد مسافران و فعالان اقتصادی از این مرز، ضرورت توسعه زیرساختهای جادهای و تسهیل دسترسی به آن را دوچندان کرده است.
بدون تردید، هر اندازه راههای دسترسی به مرز رازی ایمنتر، کوتاهتر و استانداردتر شوند، امکان بهرهبرداری بهتر از ظرفیتهای اقتصادی این گذرگاه نیز افزایش خواهد یافت.
از این منظر، اتصال مسیر توپیولی به راه قطور و مرز رازی میتواند حلقه تکمیلی یک زنجیره ارتباطی باشد که خوی را به یکی از محورهای مهم پیوند ایران با ترکیه و مسیرهای منتهی به اروپا تبدیل میکند.
کاروانسرای جهانی خوی؛ سند زنده هویت جاده ابریشم
اما اهمیت خوی تنها به موقعیت جغرافیایی و ظرفیتهای ترانزیتی آن محدود نمیشود، این شهرستان از یک پشتوانه ارزشمند تاریخی و فرهنگی نیز برخوردار است. کاروانسرای تاریخی خوی که در قالب پرونده زنجیرهای کاروانسراهای ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده، گواهی روشن بر جایگاه این منطقه در شبکه تاریخی جاده ابریشم است.
کاروانسراها در گذشته محل استراحت بازرگانان، تبادل کالا، انتقال فرهنگ و ارتباط تمدنها بودند، امروز نیز همین بناها میتوانند به کانونهای مهم گردشگری تاریخی و فرهنگی تبدیل شوند.
در کنار این میراث ارزشمند، کاروانسرای تاریخی شاهعباسی قطور، جاذبههای طبیعی منطقه، چشماندازهای زیبای دره قطور و زیرساختهای مرزی رازی، مجموعهای از ظرفیتهای گردشگری و اقتصادی را شکل دادهاند که با برنامهریزی صحیح میتوانند مکمل یکدیگر باشند، چه فرصت ارزشمندی است که خوی بتواند در کنار احیای مسیرهای تاریخی، میراث فرهنگی خود را نیز به یک مزیت اقتصادی و گردشگری تبدیل کند.
توپیولی؛ از یک مسیر تاریخی تا یک مطالبه ملی
امروز احیای جاده ابریشم نباید تنها در سخنرانیها و برنامههای فرهنگی باقی بماند. این ایده باید در قالب پروژههای واقعی زیرساختی، اعتبارات عمرانی و برنامههای توسعه منطقهای دنبال شود.
احیای مسیر توپیولی و اتصال مؤثر آن به محور خوی- تبریز، راه قطور و مرز رازی، نیازمند توجه جدی وزارت راه و شهرسازی، مسئولان استانی، نمایندگان مجلس و سایر دستگاههای مرتبط است.
انتظار میرود این مسیر با نگاهی فراتر از یک پروژه محلی و در چارچوب منافع ملی، توسعه ترانزیت و تقویت ارتباطات اقتصادی ایران با ترکیه و اروپا مورد توجه قرار گیرد. خوی امروز هم موقعیت جغرافیایی دارد، هم میراث جهانی، هم گذرگاه مرزی و هم پیشینه تاریخی حضور در مسیر جاده ابریشم. آنچه ضرورت دارد، پیوند دادن این ظرفیتها در قالب یک برنامه جامع توسعهای است.
جاده ابریشم روزگاری خوی را به جهان پیوند میداد؛ امروز توپیولی میتواند دوباره این پیوند را زنده کند.
احیای توپیولی فقط احیای یک جاده نیست؛ احیای یک هویت تاریخی، یک فرصت اقتصادی و یک افق تازه برای توسعه خوی و شمالغرب ایران است، اگر دیروز کاروانهای جاده ابریشم از خوی عبور میکردند، امروز باید زیرساختهایی فراهم کنیم که کاروان تجارت و توسعه جهانی بار دیگر از این سرزمین عبور کند.
انتهای پیام/
نظر شما