چهلستون اصفهان نمونه ای از شکوه دولتخانه صفوی در بافت تاریخی شهر اصفهان

مصطفی هادی پور مدیر پایگاه میراث جهانی چهلستون استان اصفهان در یادداشتی نوشت:معماری سنتی اصفهان در مجموعه دولت‌خانه صفوی به‌صورت بسته کاملی از ابنیه تاریخی شکل‌گرفته در عصر صفوی که شاکله اصلی شهر اصفهان را به‌صورت جلوه‌ای از شکوه معماری تجلی می‌نماید، به‌نوعی که گویی این مجموعه بخشی از استخوان‌بندی و شهرسازی این بخش از شهر اصفهان را در برگرفته است.

مجموعه جهانی کاخ‌موزه چهلستون اصفهان به‌صورت مجموعه‌ای از تاروپودهایی که همان عناصر متشکل شهری می‌باشند و به‌صورت به‌هم‌پیوسته استخوان‌بندی بخش اصلی و هسته اصلی تاریخ شهری اصفهان را در عصر صفوی به نمایش می‌گذارد و تمامی این عناصر معماری سنتی که در معماری مدرن در شهرسازی اصفهان نیز به‌صورت سر برافراشته و منظم در راسته شهری تجلی و هنر معماری و شهرسازی شهر اصفهان را حفظ و معرفی کرده است.

در این میان بخش مجموعه دولت‌خانه صفوی که اکنون به‌صورت تک‌دانه‌های گسیخته در شهرسازی اصفهان قرارگرفته است مجموعه باغ ایرانی چهل‌ستون همچون نگینی در میان این هسته شهری می‌درخشد، قرارگیری و همسایگی میدان امام(ره)(نقش‌جهان) و هندسه بندی و ترکیب پر و خالی و نیز به‌نوعی تناسبات شهری و فلسفی میدان، پر و خالی‌های حجمی و بصری، فلسفه و نظام معماری و تناسبات و چرخش‌های معماری در قسمت بناهای مذهبی و اقتصادی (مجموعه بازارها) در کنار مجموعه باغ چهل‌ستون و نیز عمارت تالار تیموری و دیگر عناصر، بعد از روایتگری معماری ایران در ادوار مختلف به‌صورت سلسله وار به‌نوعی همبستگی معماری ایران را از دوره تاریخی تا دوره صفوی که اوج شکوه و هنر معماری ایران در سبک معماری اصفهانی و همچنین جز مجموعه دولت‌خانه صفوی بوده است تجلی نموده.

همچنین از این میان همبستگی این مجموعه خود گواهی بر شکوفایی هنر و معماری و به‌نوعی هویت و اصالت معماری در این بستر بوده است که در معماری و شهرسازی دوره معاصر شهر اصفهان نیز ناخودآگاه تکرار گردیده است.

مجموعه دولت‌خانه صفوی علیرغم دخل و تصرفات متعدد (مداخلات مرمتی و حفاظتی و مداخلات کالبدی) در ادوار مختلف تاریخی چه در دوره صفوی، یا در دوره قاجار و پهلوی و به‌نوعی دوره معاصر هم به جهت تغییر در کالبد و هم تغییرات عملکردی و ساختاری در معماری و مرمت‌های بنیادی انجام‌شده در این آثار من‌جمله اقدامات شاخص مرمت و حفاظت کالبدی معماری مجموعه توسط شرکت ایزمئو و مرمتگران شاخص میراث‌فرهنگی و گردشگری از دوره پهلوی تاکنون به‌صورت تک‌واحد سرپا ایستاده و همچنان همبستگی هویتی و راسته بندی شهری را با سایر ابنیه مجاور و به‌نوعی هم‌جواری‌ها محفوظ داشته است.

در این میان معماری سنتی اصفهان و بالاخص باغ‌موزه چهلستون درگذر زمان و فارغ از رویدادها و روادیدها در مکان در ادوار تاریخی و فرهنگی نوعی دگردیسی را از خود به نمایش گذارده است و همچنان به‌نوعی حس وحدت و باوجود تزئینات فاخر و پرکاربرد ایجادشده همچون نقاشی‌های انجام‌شده در بنا توسط استاد صادق نقاش ازجمله نقاشی جنگ کرنال و روایت جنگ‌های نادرشاه افشار گرچه نوعی روایت گری ادبی را در مجموعه در ابعاد فرهنگی نمود داده است ولی باتدبیر در نوع استفاده از خلوص ترکیب معماری و سادگی عنصر حجم معماری اثر تزئینات فاخر به‌نوعی در بنا هضم شده و مکمل یکدیگر بوده‌اند، این ترکیب رنگ‌ها و نقوش با سبک معماری اصفهانی که ابتدا سادگی و پرهیز از الایش را در معماری اصفهان و کاخ‌های سلطنتی که برگرفته از کاخ‌های معماری پارسی و پارتی با ترکیب عناصر معماری سنتی همچون پردیس‌های ایرانی و آب و آیینه شکوه معماری ایران را در کل واحد پدیدارنموده است که در علم پدیدارشناسی در حوزه معماری و شهرسازی نیز این موضوع جای اندکی تأمل در خصوص آینده معماری و شهرسازی خواهد داشت.

انتهای پیام/

کد خبر 1405082501967
دبیر مهدی ارجمند

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha