میراث ناملموس، حافظه زنده و سرمایه هویتی نسل‌های ایران است

دانشجوی دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام و پژوهشگر گیلان‌شناس با تاکید بر ضرورت پاسداری از میراث ناملموس گفت: آیین‌ها، زبان‌ها، دانش بومی، هنرهای سنتی و شیوه‌های زیست، سرمایه‌های زنده هویت فرهنگی ایران‌اند که تداوم آن‌ها به انتقال بین‌نسلی، مشارکت جوامع محلی و حضور مؤثر در زندگی امروز وابسته است.

روزبه خلیق معینی در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، میراث ناملموس را یکی از بنیادی‌ترین عناصر شکل‌دهنده هویت تاریخی و فرهنگی جوامع دانست و اظهار کرد: این میراث مجموعه‌ای از آداب‌ورسوم، سنت‌ها، باورها، دانش‌ها، مهارت‌ها، هنرها و شیوه‌های زندگی را در بر می‌گیرد که در گذر نسل‌ها انتقال یافته و همچنان در بستر زندگی اجتماعی جریان دارد.

او افزود: برخلاف میراث ملموس که در قالب بناها، محوطه‌های تاریخی و اشیای فرهنگی نمود پیدا می‌کند، میراث ناملموس در زبان، آیین‌ها، موسیقی، هنرهای سنتی، دانش بومی و رفتارهای اجتماعی تجلی می‌یابد و در حقیقت، حافظه زنده یک جامعه و بازتاب تجربه تاریخی، خلاقیت و هویت جمعی آن است.

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به تنوع فرهنگی ایران، گیلان را نمونه‌ای از پیوند عمیق محیط طبیعی و فرهنگ انسانی دانست و گفت: ارتباط دیرینه جوامع محلی با جنگل، دریا، کوهستان و شالیزارها، در شکل‌گیری مجموعه‌ای غنی از سنت‌ها، مهارت‌ها و دانش‌های بومی نقش داشته است؛ ظرفیتی که در کنار تنوع زبانی و آیینی، بخشی از گستره میراث فرهنگی ایران را نمایندگی می‌کند.

خلیق معینی، زبان‌های گیلکی و تالشی، موسیقی و ترانه‌های بومی، داستان‌ها و افسانه‌های محلی، نوروزخوانی، عروس‌گوله و آیین‌های مرتبط با چرخه کشاورزی و کشت و برداشت برنج، از جمله ورزامشته، را از جلوه‌های این میراث برشمرد و ادامه داد: خوراک‌های بومی، حصیربافی، چادرشب‌بافی، نمدمالی و دانش سنتی در حوزه کشاورزی، ماهیگیری و استفاده از گیاهان دارویی نیز بخشی از ذخیره ارزشمند دانش و تجربه زیسته مردم به شمار می‌روند.

او با هشدار نسبت به پیامدهای تغییر سبک زندگی، گسترش شهرنشینی و کاهش ارتباط نسل جوان با سنت‌های بومی، تصریح کرد: کم‌رنگ شدن کاربرد زبان‌ها و گویش‌های محلی و فاصله گرفتن نسل‌های جدید از شیوه‌های سنتی زندگی، می‌تواند زنجیره انتقال بخشی از این میراث را با اختلال مواجه کند؛ ازاین‌رو، پاسداری از میراث ناملموس باید از سطح ثبت و مستندسازی فراتر برود و به ضرورتی مستمر در سیاست‌گذاری فرهنگی و زندگی اجتماعی تبدیل شود.

این پژوهشگر گردشگری فرهنگی، آموزش و انتقال بین‌نسلی، مستندسازی دقیق آیین‌ها و مهارت‌ها، حمایت از حاملان و استادکاران سنتی، تقویت نقش رسانه‌ها و نهادهای آموزشی و توسعه گردشگری فرهنگی با مشارکت جوامع محلی را از الزامات پاسداری مؤثر از این میراث دانست و تأکید کرد: معرفی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی، زمانی به تداوم میراث کمک می‌کند که با حفظ اصالت، احترام به صاحبان اصلی سنت‌ها و توجه به کارکرد اجتماعی آن‌ها همراه باشد.

خلیق معینی خاطرنشان کرد: مسئولیت پاسداری از میراث ناملموس تنها بر عهده نهادهای متولی فرهنگ نیست، خانواده‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و جوامع محلی همگی در انتقال این سرمایه فرهنگی نقش دارند. معیار اصلی موفقیت در این حوزه، صرفاً ثبت یک عنصر در فهرست‌های ملی و جهانی نیست، بلکه استمرار حضور آن در زندگی مردم و امکان انتقال خلاقانه و پویا به نسل‌های آینده است.

او در پایان، میراث ناملموس را سرمایه‌ای راهبردی برای استمرار هویت فرهنگی ایران دانست و گفت: پاسداری از این میراث، به معنای حفظ پیوند میان گذشته و آینده، صیانت از تنوع فرهنگی و انتقال دانش و تجربه نسل‌های پیشین به آیندگان است، مسئولیتی جمعی که تحقق آن به شناخت، مشارکت و اراده مستمر جامعه نیاز دارد.

انتهای پیام/

کد خبر 1405082602018
دبیر مهدی نورعلی

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha