به گزارش میراث آریا، هفدهمین نشست از سلسله نشستهای «سهشنبههای موزهاندیشی» با عنوان «اسناد و نسخ خطی به مثابه ابژههای موزهای؛ از کارکرد اطلاعاتی آرشیوی تا معنا و ارزش موزهای»، روز سهشنبه ۲۶ آبانماه ۱۴۰۵، به همت اداره کل موزهها و به میزبانی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان حوزه میراث فرهنگی و مشارکت برخط نمایندگان استانها برگزار شد.
این نشست با دبیری حجتالاسلام والمسلمین فخرالدین صابری، مشاور قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی و مدیر اسبق موزه ملی قرآن کریم، و با سخنرانی زهره شریفی، مدیر موزه اسناد تاریخی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، دکتر میثم رضایی مهوار، مدیر موزه مجلس شورای اسلامی و محسن حقگو، رئیس اداره اطلاعات فرهنگی کتابخانه و موزه ملی ملک، همراه بود.
زهره شریفی در ابتدای نشست با اشاره به نقش موزه ثبت اسناد در حفظ حافظه تاریخی و هویت حقوقی کشور، اسناد مالکیت، قبالهها، دفاتر ثبت و مکاتبات تاریخی را بازتابی از تحولات اجتماعی، اقتصادی و حقوقی جامعه در دورههای مختلف دانست.
وی با بیان اینکه کارکرد موزه ثبت اسناد نباید به نگهداری مدارک و ابزارهای اداری گذشته محدود شود، بر ضرورت گسترش فعالیتهای آموزشی و پژوهشی، دیجیتالسازی اسناد و برگزاری نمایشگاههای تخصصی تأکید کرد و فراهم کردن زمینه دسترسی پژوهشگران و علاقهمندان را از ظرفیتهای توسعه این مجموعه برشمرد.
در ادامه، دکتر میثم رضایی مهوار، مدیر موزه مجلس شورای اسلامی، با بررسی تفاوت کارکردهای آرشیوی و موزهای اسناد و نسخ خطی، حفاظت و نگهداری را تنها بخشی از وظایف موزهها دانست و بر اهمیت تفسیر، نمایش و روایتپردازی آثار تأکید کرد.
وی با اشاره به نقش نسخههای خطی در انتقال دانش و تاریخ هنر ایران، اظهار کرد که این آثار افزون بر محتوای نوشتاری، گنجینهای از هنرهای ایرانی از جمله خوشنویسی، نگارگری و کتابآرایی را در خود جای دادهاند که شناخت و معرفی آنها نیازمند توجه به ابعاد مختلف ارزشهای موزهای است.
رضایی مهوار همچنین با اشاره به محدودیتهای نمایش فیزیکی نسخههای خطی، استفاده از فناوریهای نوین را راهکاری برای معرفی گستردهتر صفحات و ویژگیهای هنری این آثار دانست. وی با طرح موضوع ارزشگذاری و گزینش اسناد برای نمایش، به نقش موزهها در شکلدهی به روایتهای تاریخی اشاره کرد و تأکید داشت که شیوه انتخاب و ارائه اسناد میتواند فراتر از انتقال اطلاعات، در بازخوانی رویدادها و مفاهیم تاریخی تأثیرگذار باشد.

محسن حقگو، رئیس اداره اطلاعات فرهنگی کتابخانه و موزه ملی ملک، نیز با تمرکز بر مستندنگاری آثار، به تفاوت رویکردهای کتابخانهای، آرشیوی و موزهای در شناخت اسناد و نسخ خطی پرداخت.
وی با تشریح چهار لایه هویتی آثار شامل هویت موضوعی و محتوایی، هنری و زیباییشناختی، فنی و کالبدی و تاریخی و ارتباطی، بر ضرورت شناخت جامع اسناد و نسخههای خطی از منظر محتوای نوشتاری، ویژگیهای مادی، شیوه ساخت و پیشینه تاریخی آنها تأکید کرد.
حقگو با اشاره به اهمیت شناخت مواد و مصالح، فنون کتابآرایی، پیشینه مالکیت و ارتباط آثار با اشخاص و رویدادهای تاریخی، مستندنگاری موزهای را فراتر از ثبت اطلاعات اولیه دانست و آن را فرایندی پویا در کشف، سازماندهی و تکمیل دانش درباره آثار معرفی کرد.
وی همچنین بر ضرورت بازنگری و تکمیل مستمر اطلاعات آثار تأکید کرد و پایگاه اطلاعاتی موزه را نه صرفاً فهرستی دیجیتال از اموال، بلکه زیرساختی برای مدیریت دانش، پژوهش و بهرهبرداری از اطلاعات مجموعه دانست.
در بخش دیگری از این نشست، لیلا خسروی، مدیرکل موزهها، با اشاره به همکاریهای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در زمینه صدور اسناد مالکیت بناها و مجموعههای تاریخی، صدور سند مالکیت مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان را از نخستین اقدامات مشترک در این زمینه عنوان کرد.
وی با تأکید بر ضرورت تثبیت مالکیت بناها و مجموعههای تاریخی، از مسئولان استانی خواست پیگیری صدور اسناد مالکیت موزهها و بناهای تاریخی را با جدیت در دستور کار قرار دهند.
در پایان این برنامه، شرکتکنندگان از موزه ملی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بازدید کردند و با بخشی از اسناد تاریخی این مجموعه و سیر تحول اسناد مالکیت، از نمونههای قدیمی تکبرگ تا شیوههای متأخر ثبت و صدور سند، آشنا شدند.
این نشست با طرح دیدگاههای تخصصی درباره جایگاه اسناد و نسخ خطی در موزهها، بر اهمیت پیوند میان حفاظت، مستندنگاری، پژوهش و روایتپردازی در معرفی میراث مکتوب متمرکز بود؛ رویکردی که میتواند زمینه شناخت جامعتر ارزشهای این آثار و بهرهگیری مؤثرتر از ظرفیتهای فرهنگی و آموزشی آنها را در موزهها فراهم کند.

انتهای پیام/
نظر شما