مجتبی گهستونی، روزنامهنگار و فعال میراثفرهنگی و گردشگری در یادداشتی نوشت: در نیمه دوم دیماه از زبان مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شنیدم که روستای پامنار در شهرستان دزفول، نامزد ثبتجهانی شده است. در صورت رفع نواقص در این روستا، پامنار گزینه بسیار شایسته و آمادهتری برای جهانی شدن است. در صورتی که این ثبت جهانی تحقق پیدا کند کلیه روستاهای بخش شیهون و سردشت باید خوشحال باشند، چرا که فواید این ثبت جهانی به منافع آنها نیز منجر میشود.
ابتکار «بهترین روستاهای گردشگری»، هر ساله دهها مقصد روستایی در سراسر جهان را معرفی میکند که گردشگری در آنها به عاملی برای توسعه پایدار، حفظ فرهنگ بومی و تقویت اقتصاد محلی تبدیل شده است. با ثبت جهانی روستاهای گردشگری، بر اساس ۹ معیار سختگیرانه در حوزههای منابع طبیعی و فرهنگی، پایداری، توسعه گردشگری و زیرساخت، مسیر توسعه متوازن این منطقه تسریع میشود.
به عنوان روزنامهنگار و فعال میراثفرهنگی یک تجربه جالب از فعالیت در روستای پامنار دارم که با شما در میان میگذارم: «سال ۱۳۸۸ بود که در کنار «آرش نورآقایی» و یک تیم حرفهای برای تهیه کتاب گردشگری به پامنار رفتیم. در آن روزها، پامنار یک روستای شاخص صنایعدستی بود و هنوز در حوزه گردشگری مطرح نشده بود. دو روستای پامنار و پاقلعه(اسلامآباد) که در کنار هم هستند منافع بسیار مشترکی دارند.
در پای قلعه شاداب، گورستانی وجود دارد که ارزشهای بینهایت مهمی در زمینه سنگنگاره دارد. به تاکید اینجانب برای اینکه به حفاظت از آن آرامستان بپردازیم باید گامی برمیداشتیم، تا اینکه در مجله تخصصی میراثفرهنگی و گردشگری «گیلگمش» تصمیم گرفتیم از نقوش تدفینی در سنگهای بالاسر مزارها برای الگو گرفتن در صنایعدستی بسیار برجسته منطقه که «کپو» نام داشت بهره بگیریم. تا آن زمان، در تمام کپوها فقط اشکالی همچون مربع، لوزی، مثلث و... را مشاهده میکردیم که به قول محلیها به صورت عادت آن اشکال را در تولیدات خود ترسیم میکردند. برای این کار ابتدا از تمام سنگ قبرها عکاسی کردیم. سپس با کمک «بهاره سرگزی» تمام نقوش به طرح تبدیل شد که به عنوان یک پایاننامه در دانشگاه الزهرا با نمره عالی مورد تقدیر قرار گرفت.
با حضور مستمر در پامنار و با همکاری خانواده «صنعلی شهیزاده» که همگی تولید کننده کپو بودند موفق شدیم نخستین تولیدات کپو با طرح نقوش تدفینی را به مشتریان محدود عرضه کنیم. به مرور از آن کپوهای نقشدار استقبال شد و دیگر صنعتگران روستاهای پامنار و پاقلعه(اسلامآباد) دست به کار شدند و با الهام از نقوش گورستان تاریخی آن منطقه، صنایعدستی خلاقانهای را خلق کردند. حتی با شناسایی استعدادهای محلی و ترغیب آنها به گذراندن دورههای راهنمایان تور و معرفی مستمر به رشد گردشگری منطقه هم کمک کردیم. گسترش روزافزون گردشگری و خلاقیت در کپوهای بافته شده، ابتدا موجب شد تا دزفول شهر ملی و سپس شهر جهانی کپوبافی معرفی شود. موضوع این ایدهپردازی و کمک به رشد صنایعدستی و گردشگری پامنار که حاصل تلاش جمعی بود، در گزارشی تحلیلی به قلم این نگارنده در چهارمین شماره مجله گیلگمش با تیتر «تحول در صنایعدستی، عاملی برای دستیابی به توسعه پایدار با بزم نقشهای دست صنعتگر» به تاریخ فروردین ۱۳۹۶ به چاپ رسید. همچنین در چندین مجمع دانشگاهی و تخصصی درباره اینکه حفاظت از میراثفرهنگی میتواند به رشد گردشگری کمک کند سخنرانی کردم.»
پس به این نتیجه میرسیم که جهانیشدن یک روستا رویدادی کمنظیر است و حاصل اصالت فرهنگی، همت مردم و الگوهای زیستپایدار آنان است. این عنوان میتواند دروازهای برای ورود گردشگران، تقویت اقتصاد محلی و معرفی فرهنگ ایرانی به جهان باشد. ثبت جهانی یک روستا نهتنها ارزش فرهنگی دارد بلکه میتواند زمینهساز ارزآوری شود. در این مناطق محصولات بومی، فرهنگ و سبک زندگی مردم قابلیت تبدیل شدن به فرصتهای اقتصادی پایدار را دارند. البته جهانی شدن روستاها بدون مشارکت فعال مردم امکانپذیر نیست. همکاری جامعه محلی، حفظ هویت فرهنگی و توجه به اصول توسعه پایدار، سه ضلع اصلی موفقیت در معرفی روستاهای هدف گردشگری در سطح ملی و بینالمللی است.
این ابتکار از سال ۲۰۲۱ با معرفی ۴۴ روستای برتر از سراسر جهان کار خود را آغاز کرد. در سال ۲۰۲۴، تعداد برندگان به ۵۵ روستا رسید که نام ایران هم در میان کشورهای متقاضی بود. این گسترش نشاندهنده استقبال جهانی از این مدل توسعه پایدار روستایی است. اما ایران برای رقابت در دوره سال ۲۰۲۵، هشت روستا معرفی کرد. این اقدام نشان از عزم ملی برای معرفی ظرفیتهای بینظیر روستایی ایران در عرصه بینالمللی و حرکت در مسیر «تحول پایدار گردشگری» دارد.
در این میان، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در پی تدوین نقشه ملی ثبت جهانی روستاهای ایران، تقویت زیرساختها، آموزش جوامع محلی، و تولید محتوای چندزبانه برای معرفی این میراث زنده در سطح بینالمللی است تا مسیر حضور پررنگتر ایران در نظام جهانی گردشگری هموار شود.
ثبت جهانی روستاهای گردشگری، فرصتی استثنایی برای تاباندن نور بر جوامع روستایی است که گردشگری را بهعنوان ابزاری برای حفظ هویت، ایجاد فرصتهای شغلی و حراست از محیطزیست به کار گرفتهاند.
اگرچه ثبت جهانی روستاهای گردشگری بر پایه شاخصهای علمی و جهانی انجام میشود، اما آنچه این روستاها را متمایز میکند، فرهنگ معنوی و غنی مردم این مناطق است؛ فرهنگی که ریشه در تاریخ، ایمان، مهماننوازی و اصالت دارد.
مسلماً ثبت جهانی روستاهای گردشگری اقدامی شایسته و نیکوست و نقش بسزایی در شناساندن جاذبههای گردشگری برای مردم ایران و گردشگران خارجی دارد. قرار دادن این مکانها در برنامه سفرهای آژانسها قدم اولیه و ضروری است. نام روستاهای ثبت جهانی شده، برای گردشگران ایجاد اعتبار و اشتیاق میکند. اگر این روستاها همچنان ناب، بکر و خالص باقی بمانند، تجربه بازدید از آنها بسیار جذاب و تأثیرگذار خواهد بود. بخشهای دولتی با چاپ بروشور، انتشار ویدئو و ارائه آن در نمایشگاهها و بخش خصوصی از طریق مناسبتها و رویدادها میتوانند به معرفی این مکانها کمک کنند.
انتهای پیام/
نظر شما