میرصالح صادقی، متولد ۱۳۴۸ و از چهره‌های شاخص تولید و صادرات گلیم عنبران، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا، با تبیین پیشینه تاریخی و اجتماعی این هنر-صنعت، مسیر طی‌شده برای حفظ و ارتقای آن را «مسیر پایداری فرهنگی و اقتصادی» توصیف کرد و گفت: گلیم‌بافی شغل پدری ما بوده و من از سال‌های نوجوانی، در کنار مادر و خواهرانم، با این هنر زیسته‌ام. امروز نزدیک به ۴۰ سال است که همراه خانواده‌ام، آگاهانه و مستمر، در این حوزه فعالیت می‌کنم.

وی با تاکید بر پیوند عمیق گلیم‌بافی با هویت محلی افزود: در عنبران، گلیم، بخشی از حافظه تاریخی و شناسنامه فرهنگی مردم است. این هنر از نسل‌های گذشته تاکنون تداوم داشته و همچنان نقش تعیین‌کننده‌ای در اقتصاد خانواده‌ها، به‌ویژه زنان، ایفا می‌کند.

تمایزهای فنی و هویتی گلیم عنبران

این تولیدکننده باسابقه، گلیم عنبران را به‌واسطه ویژگی‌های منحصربه‌فرد فنی و زیبایی‌شناختی، نمونه‌ای ممتاز در میان گلیم‌های ایران دانست و تصریح کرد: گلیم عنبران دو روست و از هر دو طرف قابلیت استفاده دارد. چله آن پشمی است و تمام مراحل رنگرزی با رنگ‌های گیاهی انجام می‌شود؛ مجموعه‌ای از ویژگی‌ها که این گلیم را در سطح ملی و جهانی شاخص کرده است.

صادقی با اشاره به غنای نقوش بومی گفت: نقشه‌های گلیم عنبران، دارای اصالتی بی‌بدیل است و در هیچ نقطه‌ای از کشور مشابه ندارد. نقوشی مانند باکو، گوگولی، تب‌گلی و انگشت‌گلی، میراث تصویری نسل‌هاست که همچنان، غالباً به‌صورت ذهنی‌باف و بدون نقشه مکتوب، با همان اصالت تاریخی تولید می‌شود.

فرایند تولید؛ زنجیره‌ای اصیل و غیرصنعتی

وی در تشریح مراحل تولید این هنر-صنعت افزود: پشم مصرفی، ترکیبی از بهترین پشم‌های تالش، سیرجان و باختران است. پس از شست‌وشو، ریسندگی، رنگرزی گیاهی و بافت، گلیم در مرحله نهایی شسته، دارکشی و برای عرضه در بازارهای داخلی و صادراتی آماده می‌شود.

به گفته صادقی، تمام این فرایند در خانه‌ها یا کارگاه‌های کوچک انجام می‌شود و همین ساختار غیرصنعتی، ضامن حفظ اصالت، کیفیت و هویت گلیم عنبران بوده است.

ساختار مردمی تولید و نقش راهبردی زنان

این فعال صنایع‌دستی با اشاره به الگوی تولید در عنبران اظهار کرد: در این شهر حدود ۱۵ تا ۲۰ کارگاه فعال وجود دارد، اما بدنه اصلی تولید، خانه‌های مردم است. حدود ۵ هزار نفر در بخش عنبران کارت صنعتگری دارند که ۹۹ درصد آن‌ها زنان هستند و سالانه بین ۴۰ تا ۵۰ هزار مترمربع گلیم در این منطقه تولید می‌شود.

وی افزود: بازاری‌ها مواد اولیه را تأمین می‌کنند و در اختیار بافندگان قرار می‌دهند. بافندگان در خانه‌های خود می‌بافند و دستمزد دریافت می‌کنند؛ مدلی مردمی و پایدار که موجب تداوم این هنر در بطن خانواده‌ها شده است.

افتخارات ملی و تثبیت جایگاه جهانی

صادقی با اشاره به دستاوردهای ملی و بین‌المللی گلیم عنبران گفت: دریافت چندین نشان ملی، نشان جغرافیایی منطقه نمین و نشان مرغوبیت یونسکو، حاصل پایبندی مستمر به کیفیت و اصالت است. حضور موفق در نمایشگاه‌های داخلی و خارجی و ارتباط مستقیم با بازارهای جهانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تثبیت جایگاه گلیم عنبران داشته است.

وی افزود: سال‌ها فعالیت در بازار تهران و ارتباط نزدیک با خریداران خارجی، به ما آموخت که ذائقه جهانی چیست و چگونه می‌توان تولید را متناسب با آن ارتقا داد؛ تجربه‌ای که به افزایش کیفیت و فروش انجامید.

بازارهای بین‌المللی و شناخت ذائقه جهانی

به گفته این صادرکننده باسابقه، گلیم عنبران امروز در بازارهای ژاپن، آلمان، کلمبیا، عمان، ترکیه، گرجستان، آذربایجان و ارمنستان حضور فعال دارد. 

او گفت: مشتریان خارجی بیشتر به نقشه‌های خلوت، رنگ‌های آرام گیاهی و اندازه‌های استاندارد علاقه‌مندند و تولیدات ما نیز متناسب با همین سلیقه‌ها تنظیم شده است.

چالش‌ها در مسیر صیانت از کیفیت

صادقی با تاکید بر ضرورت حفاظت از کیفیت اصیل گلیم عنبران گفت: ورود نخ‌های اکریلیک و مواد مصنوعی می‌تواند به کیفیت این هنر آسیب بزند. تأمین مواد اولیه مرغوب و پشم باکیفیت، تضمین‌کننده تداوم جایگاه ممتاز گلیم عنبران در آینده خواهد بود.

وی همچنین با اشاره به اهمیت حمایت‌های اجتماعی افزود: گسترش پوشش بیمه‌ای بافندگان، یکی از مطالبات مهم این جامعه هنرمند است و می‌تواند به پایداری بیشتر این هنر کمک کند.

گلیم؛ پیشران گردشگری فرهنگی

این تولیدکننده صنایع‌دستی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری عنبران گفت: عنبران، با وجود موقعیت مرزی و جاذبه‌های طبیعی، ظرفیت بالایی برای گردشگری فرهنگی دارد. هدایت تورهای گردشگری به این منطقه، می‌تواند به معرفی بهتر گلیم و رونق اقتصادی منطقه منجر شود.

وی افزود: ثبت ملی گلیم عنبران، اعتماد خریداران و گردشگران را افزایش داده و اکنون نیز این هنر در آستانه ثبت جهانی قرار دارد؛ رویدادی که می‌تواند افق تازه‌ای برای توسعه گردشگری فرهنگی منطقه بگشاید.

پیام امید به نسل جوان

صادقی در پایان با نگاهی امیدبخش خطاب به جوانان گفت: گلیم‌بافی حرفه‌ای دشوار اما آینده‌دار است. با پشتکار و بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت فضای مجازی، جوانان می‌توانند بازارهای جدیدی برای گلیم عنبران ایجاد کرده و این میراث ارزشمند را با قدرت به نسل‌های آینده منتقل کنند.

انتهای پیام/