عباس رحیمی کارشناس و پژوهشگر صنایع‌دستی و داور نشان ملی مرغوبیت در یادداشتی برای میراث آریا نوشت: بررسی روند داوری نشان ملی مرغوبیت صنایع‌دستی در خوزستان نشان می‌دهد که این استان در طی دوره‌های مختلف برنامۀ داوری نشان ملی، پیشرفت قابل توجهی از نظر کمی و کیفی داشته است. از نظر رشد کمی، خوزستان همیشه یکی از استان‌های پیشرو در تعداد آثار ارسالی به دبیرخانۀ نشان ملی بوده است. در ابتدا، بیشتر آثار از شهرهای بزرگ استان ارسال می‌شد، اما در دوره‌های اخیر، مشارکت صنعتگران از سایر شهرها و روستاها افزایش یافته است. همچنین، تعداد نشان‌های ملی دریافت‌شده توسط خوزستان روند صعودی داشته و در برخی دوره‌ها بیش از 50 نشان ملی کسب شده است.

در بخش رشد کیفی، این استان موفق به ارتقای استانداردهای تولید و نوآوری در صنایع‌دستی خود شده است. اغلب محصولات که در ابتدا به شکل سنتی تولید می‌شدند، با حفظ اصالت خود، به نیازهای زندگی مدرن تطبیق یافته‌اند. همچنین، یکی از نقاط ضعف در دوره‌های اولیه، نبود بسته‌بندی مناسب بود که در دوره‌های اخیر بهبود یافته و صنعتگران متوجه اهمیت بسته‌بندی استاندارد برای دریافت نشان ملی شده‌اند. علاوه بر این، داوران بر کاربردپذیری محصولات تأکید دارند و در نتیجه، در خوزستان شاهد استفاده از تکنیک‌های سنتی برای تولید ملزومات دکوراتیو و کاربردی مدرن هستیم.

دریافت نشان ملی مرغوبیت به‌عنوان پیش‌نیاز برای ارسال آثار جهت دریافت نشان بین‌المللی یونسکو نیز نقش مهمی داشته است. موفقیت‌های خوزستان در سطح ملی باعث شده که چند اثر از این استان موفق به دریافت مهر اصالت بین‌المللی یونسکو شوند.

در برخی رشته‌های بومی، نیاز به نوآوری بیشتر احساس می‌شود تا این محصولات با سلیقۀ بازارهای جهانی و ملی همسو شوند. همچنین، در برخی موارد، قیمت تمام‌شدۀ بالای آثار دارای نشان ملی، مانع از تجاری‌سازی گسترده آنها می‌شود.

دریافت نشان ملی مرغوبیت صنایع‌دستی برای صنعتگران خوزستان فراتر از یک لوح تقدیر ساده است و به‌عنوان یک محرک اصلی در ارتقای سطح کیفی و مهارتی اغلب آنها عمل کرده است. استان خوزستان با ظرفیت‌های بزرگی در حوزه‌های بافته‌های داری، نساجی سنتی، صنایع‌دستی حصیری، صنایع‌دستی چرمی، خراطی چوب، مینای صبی، پوشاک محلی، تراش سنگ‌های قیمتی و... از این نشان بهره ‌برده و تاثیرات ملموسی در رشد کیفیت و تنوع محصولات مشاهده می‌شود.

یکی از مهم‌ترین تأثیرات، ارتقای استانداردهای فنی و زیباشناسی است. برای دریافت این نشان، آثار باید از نظر اصالت، مرغوبیت، نوآوری و قابلیت بازاریابی شرایط مطلوبی را برآورده کنند. این امر صنعتگران خوزستانی را به استفاده از مواد باکیفیت و پیشرفت در مهارت‌های خود وادار کرده است. همچنین، هنرمندان به سمت تلفیق سنت با نیاز روز حرکت کرده‌اند و تولید محصولات مدرن و کاربردی را به‌جای صرفاً تولید محصولات سنتی آغاز کرده‌اند.

این نشان علاوه‌بر ارتقای کیفیت، فضای رقابتی مثبت نیز ایجاد کرده‌است. پیش‌داوری‌های استانی به‌عنوان کارگاه‌های آموزشی غیررسمی عمل کرده و هنرمندان با مشاهدۀ آثار برگزیدۀ همکاران خود از تکنیک‌های جدید آگاه شده و مهارت‌های خود را به‌روزرسانی می‌کنند. در مجموع، نشان ملی مرغوبیت باعث افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان به محصولات صنایع‌دستی خوزستان و تحریک هنرمندان به ارتقای مهارت‌ها و نوآوری در آثارشان شده است. این نشان نه تنها موجب ارتقای فردی هنرمندان بلکه به رشد رقابت‌پذیری بازار داخلی و بین‌المللی و توسعه صنعت صنایع‌دستی استان کمک کرده است.

دریافت نشان ملی مرغوبیت صنایع‌دستی صرفاً یک افتخار نمادین نیست، بلکه هنرمند را وارد چرخۀ حمایتی ویژه‌ای می‌کند که با هدف تجاری‌سازی و تداوم تولید طراحی شده است.

در بخش مالی و زیرساختی، دارندگان این نشان در اولویت بهره‌مندی از تسهیلات کم‌بهره طرح‌های اشتغال‌زایی و وام‌های صندوق کارآفرینی قرار می‌گیرند. همچنین از نظر امنیت شغلی، مسیر برای برقراری یا تداوم بیمۀ تامین اجتماعی هنرمندان هموارتر شده و صلاحیت آنها برای عضویت در صندوق اعتباری هنر با سهولت بیشتری تایید می‌شود.

در حوزۀ بازاریابی و توسعۀ برند، دولت بستر حضور این آثار در نمایشگاه‌های ملی و بین‌المللی را فراهم می‌کند؛ به طوری که هنرمند اغلب با تخفیف‌های ویژه یا به‌صورت رایگان صاحب غرفه شده و اثر او در کاتالوگ‌های مرجع برای معرفی به بازارهای جهانی ثبت می‌شود. علاوه بر این، این نشان به عنوان یک پیوست تجاری، اعتماد سازمان‌ها را برای خرید عمدۀ هدایای تشریفاتی جلب کرده و با ایجاد مزیت رقابتی در بازارهای داخلی، انگیزۀ اقتصادی هنرمند را برای حفظ کیفیت در سطح استانداردهای جهانی تقویت می‌کند.

در فرآیند ارزیابی هیئت داوران نشان ملی مرغوبیت صنایع‌دستی، رویکرد کلان از صیانتِ صِرف از الگوهای سنتی به سمت بازآفرینی خلاقانه و کاربردی تغییر یافصته است. امروزه داوران، خلاقیت را نه در تغییر هویت اثر، بلکه در انطباق هوشمندانۀ فرم و کارکرد با زیباشناسی و نیازهای زندگی مدرن جست‌وجو می‌کنند.

از منظر این شورا، محصولی شایسته دریافت نشان ملی است که بتواند با عبور از جنبه‌های صرفاً تزیینی، به متن زندگی روزمرۀ نسل جوان راه یابد. این به این معناست که ویژگی‌هایی نظیر ارگونومی، تناسب با فضاهای معماری معاصر و هم‌خوانی با ابزارهای دیجیتال، نقشی تعیین‌کننده در امتیازدهی نهایی دارند. در واقع، هیئت داوران میان اصالت ریشه‌دار و نیازهای بازار امروز، به دنبال نوعی تعادل پویا است؛ زیرا معتقدند تنها صنایع‌دستیِ خلاق و کاربردی که توانایی جذب سلیقۀ نسل جدید را داشته باشد، می‌تواند بقای اقتصادی و فرهنگی خود را در جهان معاصر تضمین کند.

در صنایع‌دستی خوزستان جریانی هوشمندانه برای انطباق با زیباشناسی مدرن شکل گرفته که بدون خدشه به اصالت، در حال بازتعریف محصولات بومی است. این رویکرد بیش از هر چیز در تغییر کاربری و پالت رنگی مشهود است؛ به‌طوری که هنرمندان با حفظ تکنیک‌های کهن، آثاری تولید می‌کنند که با دکوراسیون مینیمال و سبک زندگی امروزی همخوانی دارد.

در واقع، برخی از هنرمندان خوزستانی با هوشمندی، فرم‌های حجیم و سنتی را به اکسسوری‌های کاربردی و اشیای دکوراتیو ظریف تبدیل کرده‌اند. این به‌روزرسانی نه به معنای تغییر هویت، بلکه به معنای ترجمۀ زبان سنت به گویش نسل جوان است؛ تلاشی که باعث شده صنایع‌دستی این خطه از انزوای ویترینی خارج شده و به‌عنوان کالایی مصرفی و مدرن به خانه‌های معاصر راه یابد.

انتهای پیام/