ایلخاص جعفری، محیطبان مرکز احیا و تکثیر آهو دیمه رامهرمز، در گفتوگو با میراثآریا از روند احیای نسل آهو، چالشهای محیطبانی، نقش مردم محلی و تجربههای تلخ و شیرین خود در این منطقه ۱۳ هکتاری حفاظت شده سخن گفت؛ منطقهای که امروز به یکی از نمونههای موفق بازگشت آهو به زیستگاه طبیعی تبدیل شده است.
این گفتوگو در حالی انجام شد که جعفری در میان آهوان رهاسازیشده قدم میزد؛ آهوانی که در تندبادهای دیمه آزادانه میدویدند و نشانهای از بازگشت حیات به دشتی بودند که سالها پیش نسل آهو در آن منقرض شده بود. حضور او در این محیط، یادآور تلاشهای خاموش محیطبانانی است که با وجود کمبود امکانات و خطرات فراوان، همچنان بر سر عهد خود با طبیعت ایستادهاند.
دیمه؛ دشتی مرتفع با چشماندازهای کمنظیر
جعفری در معرفی این منطقه گفت: دیمه رامهرمز منطقهای دشتی و تپهماهور است که برخلاف بسیاری از مناطق مشابه، بخش دشتی آن در ارتفاع بالاتری قرار دارد. همین ویژگی باعث شده چشماندازی بدیع و کمنظیر شکل بگیرد. به گفته او، این ساختار طبیعی، دیمه را به مکانی ایدهآل برای نگهداری و تکثیر آهو تبدیل کرده است.
از شکار ممنوع تا منطقه حفاظتشده
این منطقه از سال ۱۳۷۳ بهعنوان منطقه شکار ممنوع تعیین شد و در سال ۱۳۹۰ به منطقه حفاظتشده ارتقا یافت. جعفری توضیح داد: دیمه زیستگاه مناسبی برای آهو، قوچ و میش، کل و بز و همچنین پرندگانی مانند دراج، هوبره، کبک، تیهو و انواع پرندگان شکاری است. این تنوع زیستی نشان میدهد که منطقه ظرفیت بالایی برای احیای گونههای ارزشمند دارد.
نسلی که منقرض شد و دوباره زنده شد
جعفری تأکید کرد که آهوهای امروز دیمه ادامه نسل قدیم نیستند: نسل آهو در این منطقه منقرض شده بود. برای احیا، چند رأس آهو از بوشهر منتقل شد و سایت تکثیر در اسارت شکل گرفت.
به گفته او، تاکنون دو دوره رهاسازی انجام شده و اکنون حدود ۲۰۰ رأس آهو در طبیعت رامهرمز و بیش از ۱۵۰ رأس در سایت نگهداری میشوند.
او افزود: در ابتدا حدود ۵۰ آهو در سایت وجود داشت. اما با تکثیر و رهاسازی، جمعیت بهتدریج افزایش یافت. امروز در بسیاری از نقاط رامهرمز میتوان آهو را در طبیعت مشاهده کرد.
چرا انقراض رخ میدهد؟
جعفری دلیل اصلی کاهش جمعیت آهو را «مداخلات انسانی» دانست: فعالیتهای جوامع محلی، شکار و قاچاق باعث کاهش شدید گونهها میشود. اگر آموزش و فرهنگسازی نباشد، هیچ برنامه حفاظتی موفق نخواهد شد. با توجه به اینکه منطقه حفاظت شده دیمه در بین شهرستان رامهرمز و رامشیر قرار دارد و از همه عموم مردم شریف این دو شهرستان و روستاهای اطراف منطقه که این چند سال با ما در جهت حفظ و پیشرفت منطقه داشتند تشکر میکنم.
درمان و رسیدگی به آهوهای بیمار
او درباره رسیدگی به موارد بیماری گفت: به محض مشاهده مشکل، دامپزشک و تیم درمانی از اهواز اعزام میشوند و در سریعترین زمان رسیدگی میکنند. هرچند امکانات درمانی در خود سایت محدود است، اما همکاری دامپزشکان باعث شده تاکنون موارد بحرانی بهخوبی مدیریت شود.
تلخیها و شیرینیهای محیطبانی
جعفری محیطبانی را شغلی سرشار از تجربههای عاطفی توصیف کرد: وقتی به طبیعت یا جانداران آسیب میرسد، دردناکترین لحظات رقم میخورد. اما زایش موجودات، زیبایی طبیعت و رفتار مهربانانه مردم، شادی ما را چند برابر میکند.
او همچنین از تجربه مواجهه با شکارچیان گفت: بارها پیش آمده که با صحبت، شکارچی از کار خود پشیمان شده و حتی تفنگش را شکسته است. این لحظات برای ما بسیار ارزشمند است.
آموزش؛ شرط بقای آهو
جعفری تأکید کرد که آموزش و فرهنگسازی بخش مهمی از کار محیطبانان است: گروههای مختلف برای بازدید میآیند و ما هم در مدارس حضور پیدا میکنیم. این کار باعث افزایش علاقه مردم به حفاظت از محیط زیست میشود.
محیطبانان؛ ایستاده بر خط خطر
او با اشاره به آسیبها و شهادت محیطبانان گفت: آسیب به هر محیطبان نه تنها ما را غمگین میکند بلکه زمین هم پریشان میشود. اما این سختیها باعث نمیشود از وظیفه خود دست بکشیم.
پشیمانی؟ هرگز
جعفری در پایان با قاطعیت گفت: با وجود کمبود امکانات و خطرات زیاد، این شغل را دوست داریم. محیطبانی عشق است، نه فقط یک شغل.
انتهای پیام/
نظر شما