برنا خورشید، سفرنویس و پژوهشگر فرهنگ از ترکیه که طی سه سال اقامت و سفر در ایران تجربهای عمیق از زیست فرهنگی این سرزمین اندوخته، در تحلیلی روایی از مشاهدات خود، ایران را «دنیایی دیگر» توصیف کرد؛ دنیایی که به گفته او، با کلیشههای رایج رسانهای فاصلهای معنادار دارد.
پایان یک تصویرسازی رسانهای
خورشید در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به نخستین مواجهه خود با جامعه ایرانی اظهار کرد: ورود من به ایران نقطه پایانی بود بر سالها تصوری که رسانهها و فضای اینترنت از این کشور ساخته بودند.
او افزود: ایران اصلاً شبیه خاورمیانهای که ما تصور میکنیم نیست. مردم بسیار مدنی، آرام، مهربان و بافرهنگاند. حتی در کوچکترین روستاها وقتی متوجه میشوند تو خارجی هستی، با احترام کامل رفتار میکنند. ایران تنها کشوری بود که در آن احساس غریبهبودن نکردم.
این جهانگرد ترک با تاکید بر نقش مردم در شکلگیری تصویر واقعی ایران تصریح کرد: مهماننوازی ایرانیان یک شعار نیست، یک واقعیت زیسته است.
فارسی؛ زبانِ شیفتگی
خورشید که تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته ادبیات فارسی پی گرفته است، درباره پیوندش با زبان فارسی گفت: وقتی ادبیات فارسی را برای تحصیل انتخاب کردم، شیفته این زبان شدم. زبان فارسی را قشنگترین زبان دنیا میدانم و با افتخار به آن سخن میگویم و متونش را میخوانم.
او با اشاره به علاقه بخشی از جامعه ترکیه به فرهنگ و زبان فارسی افزود: در ترکیه نیز علاقهمندان جدی به زبان فارسی وجود دارند و این ظرفیت میتواند به تعمیق پیوندهای فرهنگی دو کشور کمک کند.
ایران؛ کثرت فرهنگی در یک جغرافیا
خورشید در روایت سفرهای خود به استانها و اقوام مختلف ایران، از تجربهای چندلایه سخن گفت و تاکید کرد: در کنار ترکمنها حس نزدیکی عمیقی داشتم. ریشههای مشترک را در رفتار و نگاه مردم میشد دید.
او خراسان جنوبی را «مرموز و متفاوت» توصیف کرد و گفت: انگار وارد جهانی دیگر شده بودم.
خورشید درباره بلوچستان نیز اظهار داشت: در یک روستا دیدم همهچیز در اختیار زنان بود. این تضادهای فرهنگی برایم بسیار جالب و قابل تأمل بود.
به گفته او، خوزستان و جنوب ایران، بهویژه جزیره قشم، نمونهای از درهمتنیدگی فرهنگهاست: خونگرمی مردم جنوب مثالزدنی است. ایران کشوری است که هر بار میبینی، انگار بار اول است.
تعارف؛ پیچیدهترین رفتار اجتماعی
این پژوهشگر فرهنگ درباره یکی از شاخصههای رفتاری ایرانیان گفت: تعارف برای ما ترکها بسیار عجیب است؛ هم زیباست و هم گاهی گیجکننده. نمیدانی دعوت واقعی است یا تعارف. اما همین ویژگی، یکی از پیچیدهترین و در عین حال زیباترین رفتارهای اجتماعی ایرانیهاست.
تجربه آیینها؛ از محرم تا زار
خورشید با اشاره به حضورش در آیینهای متنوع ایرانی اظهار کرد: در مراسم ماه محرم، آیینهای زرتشتی، آیین صابئین مندایی و آیین زار در جنوب شرکت کردم. هرکدام دریچهای تازه به فرهنگ ایران برایم گشود.
او این تنوع آیینی را نشانهای از «عمق تاریخی و تکثر فرهنگی» ایران دانست و افزود: ایران را باید از خلال آیینهایش شناخت.
حفظ سنت در برابر شتاب مدرنیته
این سفرنویس ترک با مقایسه سبک زندگی در ایران و ترکیه گفت: ایرانیها فرهنگ خود را با جدیت حفظ کردهاند. در ترکیه به سمت غربیشدن رفتهایم و بخشی از سنتهایمان را از دست دادهایم، اما در ایران هنوز میتوانی لباسهای محلی را در شهرها ببینی. فرهنگ در اینجا در زندگی روزمره جاری است.
ذائقه ایرانی؛ از تهچین تا قیمهنثار
خورشید درباره تجربه آشپزی ایرانی خود اظهار کرد: اکنون بیشتر غذاهای ایرانی را میپزم. قورمهسبزی را ابتدا دوست نداشتم، اما تهچین و قیمهنثار را عاشقانه دوست دارم. حتی دیگر غذای ترکی درست نمیکنم؛ غذاهای ایرانی بخشی از زندگی من شدهاند.
شوشتر؛ شگفتی کمتر معرفیشده
او در میان آثار تاریخی ایران، «سازههای آبی شوشتر» را شگفتانگیزترین مکان دانست و گفت: آنجا یکی از مهمترین تجربههای تاریخی من بود. عجیب است که چنین اثر مهمی کمتر معرفی میشود.
اصفهان و شکوه صفوی
خورشید معماری دوره صفوی را الهامبخشترین دوره تاریخی برای خود دانست و گفت: در اصفهان هرجا معماری صفوی میدیدم، مینشستم و تماشا میکردم. اصفهان شهری است که باید با چشمهای باز و قلب آرام دید.
کوروش؛ نماد انسانیت
او همچنین با اشاره به تأثیر تاریخ ایران بر نگاه شخصیاش اظهار کرد: کوروش بزرگ برای من شخصیتی الهامبخش است. او را نماد انسانیت و عدالت میدانم.
ظرفیتهای گردشگری ایران برای بازار ترکیه
خورشید با تاکید بر نزدیکی فرهنگی دو ملت ایران و ترکیه گفت: بسیاری از مناطق ایران هنوز برای ترکها ناشناخته است. اگر این ظرفیتها بهدرستی معرفی شود، گردشگران زیادی از ترکیه جذب خواهند شد.
او صنایعدستی ایران را «پیشرفته و متنوع» خواند و افزود: ترمه برای من جذابترین است، بهخاطر ظرافت و ابریشمش. مسکاری و قلمکار نیز بهدلیل رنگهای طبیعیشان ارزشمندند. ایران کشوری است که هنر در رگهایش جریان دارد.
توصیه به گردشگران ترک
این پژوهشگر فرهنگ در پایان توصیه کرد: قبل از سفر به ایران، کمی درباره تاریخ و فرهنگش مطالعه کنید. اگر بدون شناخت بیایید، چیزهای زیادی را از دست میدهید. ایران را باید با گذشتهاش شناخت.
انتهای پیام/
نظر شما