مجتبی گهستونی روزنامه‌نگار و دبیر سرویس سمن‌ها و نخبگان میراث آریا در یادداشتی نوشت: حتی در برخی گفت‌وگوهای محاوره‌ای وقتی می‌خواهند برای خلاصه‌گویی از «خلیج‌فارس» به «خلیج» بسنده می‌کنند، اعتراض را حق خود می‌دانم و حتما پرسش می‌کنم که اشاره شما به خلیج‌فارس است یا خلیج عدن، خلیج سن دیگو، خلیج مکزیک، خلیج گینه، خلیج هودسن، خلیج گوردن؟

در سه هفته گذشته و در پی تهاجم به ایران، هرگاه نمایندگان برخی کشورهای اروپایی، آمریکایی و آسیایی کوشیده‌اند تا به جنگ اسفندماه یا به تعبیری جنگ رمضان که از دی‌ماه شعله‌های آن زبانه گرفت و در اسفند به درگیری هوایی و دریایی میان رژیم صهیونیستی و آمریکا و ایران منجر شد، شاهد بودم که در میانه سخنان خود عاجز از بیان نام کامل خلیج‌فارس بوده‌اند.

بیان واژه خلیج و یا حتی بیان جعلی «خلیج عربی» توسط نمایندگان برخی کشورها، ناشی از اصرار بر تحریف و انکار پیشینه خلیج‌فارس و حک این عنوان در نقشه‌های تاریخی و معتبر است.

خلیج‌فارس از سمت شمال با ایران، از غرب با کویت و عراق و از جنوب با عربستان، بحرین و امارت متحده عربی همسایه است. وسعت آن ۲۴۰هزار کیلومتر است.

خلیج فارس توسط تنگه هرمز به دریای عمان و از طریق آن به دریاهای آزاد مرتبط است و جزایر مهم آن عبارت‌اند از: خارک، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک، جزیره کیش، جزیره قشم و لاوان که تمامی آنها به ایران تعلق دارد.

خلیج‌فارس و سواحل آن علاوه بر قدمت تاریخی و وجود میراث کهن در آن، برخوردار از معادن سرشار نفت و گاز است و مسیر انتقال نفت کشورهایی چون کویت، عربستان و امارات متحده عربی است. به همین دلیل، منطقه‌ای مهم و استراژیک محسوب می‌شود. بندرهای مهمی در حاشیه خلیج‌فارس وجود دارد که از آنها می‌توان بندر شارجه، دوبی، ابوظبی و بندرعباس را نام برد.

خلیج‌فارس سومین خلیج بزرگ جهان است که به خاطر موقعیت جغرافیایی خود در طول تاریخ همواره نامش بر سر زبان‌ها بوده است و مردم تمام جهان آن را با نام خلیج‌فارس یا دریای پارس می‌شناسند. قدیمی‌ترین اسناد موجود درباره خلیج‌فارس به کتاب‌های باقیمانده از یونان باستان بر می‌گردد.

یونانی‌ها و مورخانشان در این کتاب‌ها با نام «پرسیکوس سینوس» که به معنی «خلیج‌فارس» است از این آبراهه یاد می‌کنند و تکرار همین نام باعث می‌شود که بسیاری از نقشه‌های باقیمانده از اروپائیان قرن‌ها بعد نیز با همین نام از خلیج فارس یاد کنند.

بر اساس نوشته‌های مورخان یونانی مانند هرودت (۴۸۴ – ۴۲۵ ق.م) کتزیاس (۴۴۵ – ۳۸۰ ق.م)، گزنفون (۴۳۰ – ۳۵۲ ق.م) استرابن (۶۳ ق.م – ۲۴ م) که پیش از میلاد مسیح می‌زیسته‌اند؛ یونانیان نخستین ملتی هستند که به این دریا نام پرس و به سرزمین ایران پارسه، پرسای، پرسپولیس یعنی شهر یا مملکت پارسیان داده‌اند.

انگلیس زبان‌ها نیز این منطقه جغرافیایی خاص را PERSIAN GULF می‌خوانند که در واقع ترجمه ساده‌ای از نام خلیج‌فارس است و نقشه‌های بیشماری که از ملوانان و جغرافی دانان انگلیسی قرون ۱۶ و ۱۷ میلادی باقیمانده است، اسناد غیر قابل انکار این حقیقت تاریخی هستند. ابوعلی احمدبن عمر معروف به ابن رسته در کتاب الاعلاق النفیسه که در سال ۲۹۰ هجری به رشته تالیف درآورده، نوشته است: «اما از دریای هند خلیجی بیرون می‌آید به سمت سرزمین فارس که آن را «خلیج‌فارس» می‌نامند»؛ محمد عبدالکریم صبحی نیز در کتاب «علم الخرائط» در نقشه‌هایی که با ترجمه عربی نقل کرده است، دریای جنوب ایران را «الخلیج‌الفارسی» و «بحر فارس» نامیده است.

استعمارگر پیر پس از ملی شدن صنعت نفت و خلع ید از شرکت‌های انگلیسی و قطع روابط ایران و انگلیس ابتدا نماینده سیاسی انگلیسی مقیم بحرین از سال ۱۳۲۹ (۱۹۵۰ م.) عبارت ساحل عربی را برای منطقهٔ جغرافیایی بخش جنوبی خلیج‌فارس که متعلق به عرب‌های تحت‌الحمایه انگلیس بود مرسوم ساخت و سپس به مرور کلمه خلیج عربی را جایگزین آن ساخت و سپس این نام را به کل خلیج‌فارس تعمیم داد. اما هرگز موفق نشد.

این در حالی است که تا اوایل دهه ۱۹۶۰ درباره نام خلیج‌فارس هیچ‌گونه بحث و جدلی در میان نبوده است و در تمام منابع اروپایی و آسیایی و امریکایی، دانشنامه‌ها و نقشه‌های جغرافیایی این کشورها نام از خلیج‌فارس درتمام زبان‌ها به همین نام یاد شده است.

اصطلاح خلیج عربی برای نخستین‌بار در دوره تحت قیمومت شیخ نشین‌های خلیج‌فارس توسط کارگزاران انگلیس و بطور ویژه از طرف یکی از نمایندگان سیاسی انگلیس مقیم در خلیج‌فارس به نام «رودریک اوون» در کتابی به نام «حباب‌های طلایی در خلیج عربی» در سال ۱۹۵۸ نوشت: «من در تمام کتب و نقشه‌های جغرافیایی نامی غیر از خلیج‌فارس ندیده بودم ولی در چند سال اقامت در سواحل خلیج‌فارس (بحرین) متوجه شدم که ساکنان ساحل عرب هستند پس باید این خلیج را عربی بنامیم».

همچنین در سال‌های اخیر کشورهای عرب حاشیه خلیج‌فارس و در صدر آنها کشور عربستان به همراه اربابان غربی‌شان سعی و تلاش فراوانی در تحریف نام خلیج‌فارس داشته‌اند تا از این تغییر نام اعتباری برای خود بیافرینند و این آبراه استراتژیک جهان را به نام خود درآورند؛ البته اعراب حاشیه خلیج‌فارس در پیمودن این مسیر تنها نبودند و برای مثال یک مورد دیگر تحریف نام خلیج‌فارس در سال ۱۳۸۳ توسط اطلس مشهور جهانی به نام نشنال جغرافی بود.

پس از تحریف نام خلیج‌فارس در اطلس نشنال جغرافی که بعد از دو قرن کاربرد نام خلیج‌فارس برای اولین در نسخه جدید در آبان سال ۱۳۸۳ نام جدیدی را در کنار نام بین المللی خلیج‌فارس قرار داد خشم و اعتراض عمومی در میان فعالان اجتماعی و فرهنگی داخل و خارج نسبت به این تحریف غیرعلمی صورت گرفت و پس از ارسال هزاران ایمیل و نامه اعتراضی و یک طومار اینترنتی با بیش از ۱۲۰ هزار امضا به موسسه مذکور، مدیر موسسه مشهور آمریکایی ضمن عذرخواهی از ملت ایران، قول داد اشتباه خود را جبران کند. این پیروزی نشان داد که با اتحاد می‌توان کارهای بزرگ کرد و از تخریب و جعل هویت یک ملت بزرگ جلوگیری کرد.

انتهای پیام/